مسیح به اعتقاد مسیحیان نیز آخرین نجات بخش است و در مورد آفرینش او به چنین اندیشه ای برخورد می کنیم.آن جا که عیسی (ع) با یهودیان گفتگو می کند، ظاهرا به وجود خویش در آغاز آفرینش ( حتی قبل از ابراهیم اشاره می کند.)

یهود و مسیحیت

یهود

شاید مهم ترین محور اندیشه ای که از دیدگاه تفکر انسان شناختی در دین یهود وجود داشته باشد وسپس آن را در سایر ادیان الهی نیز می یابیم، تصویر هبوط یعنی سقوط انسان از موقعیت استعلایی و بهشتی خود به زندگی وسختی بر روی زمین است که در مفهوم «گناه نخستین»مستتر است.
ایدئولوژی معاد شناختی یهود که از این تصویر ریشه می گیرد بر باور به یک خدای واحد، قهار وتوانمند استوار است که با حضرت ابراهیم (ع) پیوند بسته و قانون (تورات) خود را به موسی (ع) سپرده و بر یک خط سیر ضروری در رفتار انسانی تاکید می کند که سرانجام به«نجات» به دست یک منجی درپایان عمر جهان خواهد انجامید.«سرنوشت بشری» در این مفهوم سرنوشتی مشترک است که آینده ای مشترک را نیز ایجاب می کند، هرچند این اشتراک... با مفهوم «برگزیدگی» قوم یهود ناخوانایی دارد.

مسیحیت

مسیحیت کما بیش برپایه ی مشترکی از منظر باورهای کیهان پیدایشی و معاد شناختی با یهودیت قرار می گیرد. از این روست که از یک سنت مسیحی – یهودی که در عرصه ی فرهنگی سخن به میان می آید که در قالب کتاب مقدس (عهد عتیق و عهد جدید) پایه های باورهای مسیحی را تشکیل می دهد.با وجود این سنت مزبور نتوانسته است جدایی ریشه ای این دو مذهب را که پاره ای از مفاهیم بنیادین مسیحایی منشا می گیرند، نفی کند.

اندیشه موعود گرایی در یهود ومسیحیت

تورات کتاب مقدس یهودیان در بخشی از مندرجات خود صراحتن علت عدم نزول رحمت الهی و نجات آدمیان از شوربختی را غوطه وری در منجلاب فیاد و گناه دانسته و شرط تحقق عدالت خداوندی را گرایش آنان به انصاف و رعایت اصول انسانی معرفی می کند. (تورات، اشعیای نبی، باب 59)
در بخشی دیگر از تورات، خداوند قریب الوقوع بودن تحقق عدالت خویش را بشارت داده و مومنان را به اجرای عدالت فرا می خواند.(تورات، اشعیای نبی، باب 56)
تورات به دنبال تحقق وعده الهی، صالحان و حکیمان را وارثان حقیقی زمین معرفی کرده و انان را به انقطاع شروران مژده می دهد. (تورات، مزامیر، مزمور 37)
تورات در مضامین فوق ضمن پیش گویی صریح ظهور منجی موعود، انقطاع نسل اشرار، حاکمیت صالحان بر زمین و... اشاره دارد.
انجیل نیز ضمن پیش گویی قیام منجیان دروغین در آخرالزمان صراحتن رواج فساد وظلم و.. را نیز همراه بلایای آسمانی مطرح می کند.

موعود یهود ومسیحیت

نجات دهنده ی واقعی (در یهود)خدای مقتدر و دانا و آگاه برهمه چیز است که به بندگان خود نیروی نجات روحانی می بخشدئ و جز او نجات بخشی نیست وتنها اوست که می تواند امید آدمیان را برآورده سازد و آنان را از گناه برهاند و در سختی یاری کند.
نجات دهنده پایانی بر مبنای معتقدات یهودیان، مسیح ( ماشیح) است که جهان درخشان و با شکوه آینده را می سازد و اعتقاد بیشتر دانشمندان یهود این است که ظهور میسح و فعالیت او برای بهبود وضع جهان و تامین خواسته ها و نیازهای مردمان بخشی ار نقشه های خداوند در آغاز آفرینش بوده است ولزوم نجات بخشی که کسی جز مسیح نیست پیش از آفرینش کائنات به ذهن خداوند خطور کرده است.
در کتب عهدین امید بستن به جهانی روشن و نورانی که در ان آدمی همه خواست های خود کامیاب شود و از گناهان پاک و از همه دلبستگی ها ی مادی و جلوه های نازیبای آن رهایی یابد و ایمان به نجات دهنده آشکارا دیده می شود.
هرچند نجات دهنده واقعی خداست و بس، اما آنان که او برکشد وبه درجه ای از نیرو و قدرت برساند که کامیابی قوم شان را سبب شوند، نیز نجات دهنده اند مانند یوشع بن نون.
اما در عهد جدید نجات دهندگی به عیسی (ع) نسبت داده شده است، زیرا او مامور شده که امت خویش را از گناه نجات بخشد.
مسیح نجات دهنده ی آخرین نیز هست، مسیحی که به اعتقاد پیروان خویش به صلیب کشیده شد.
مسیح به اعتقاد مسیحیان نیز آخرین نجات بخش است و در مورد آفرینش او به چنین اندیشه ای برخورد می کنیم.آن جا که عیسی (ع) با یهودیان گفتگو می کند، ظاهرا به وجود خویش در آغاز آفرینش ( حتی قبل از ابراهیم اشاره می کند.)
«به اعتقاد همه یهودیان نجات دهنده انسانی است همانند دیگران ام ابرخوردار از جلوه وجبروت خدایی و جهان را با نور خویش که جلوه ای از نورخداست روشن خواهد کرد.» ( یوحنا 8،56،57)
البته برخی این ماشیح یعنی نجات دهنده ی آخرین را همان داود می شمارند وباز برخی دیگر می گویند که خداوند در پایان جهان داود دیگری را برای نجات مردم می فرستد.
گرچه در این زمینه آراء متفاوتی اظهار شده است که گاه یکدیگر را نقص می کنداما آن چه روشن است این که مسیح از خاندان داود است که در پایان جهان برای نو ساختن جهان و نجات آن ظهور خواهد کرد.
به اعتقاد مسیحیان و به اشاره های آشکار مطالب عهد جدید، نجات بخش پتایانی همان عیسی مسیح است که بار دیگر زنده خواهد شد و جهان را از نابسامانی خواهد رانید.

علائم ظهوردر یهود

ازعلائم آمدن«روز یهوه»، گذشته ازتغییرات عظیم کیهانی، چون: تاریک شدن خورشید وماه، افتادن ستارگان از آسمان، حدوث طوفانها وزلزله های دهشتناک، بروز قحط وطاعون، درگرفتن جنگهای سخت با نیروهای ظلم وشر وفساد است، یکی ازمهم ترین وقایع، هجوم یاجوج وماجوج وفتنه مسیحای دروغین(دجال) است که مظاهر قدرت های شیطانی اند. سرانجام قدرت ومشیت الهی بر قوای اهریمنی غالب می شود وعالمی نو که عدل ورحمت الهی برآن حاکم است_ آغاز می گردد.

علائم ظهور در مسیحیت

هرچند برای ظهور روز و ساعت مشخصی یاد نشده و قیام مسیح ناگهانی دانسته شده است اما نشانه هایی مبهم و غیر مشهود و گاه مشهود نیز در متون آمده است:
نشانه های عمده ای را که برای ظهور مسیح یاد شده است می توان تحت چند عنوان خلاصه کرد:

1) ظهور مسیح با ذلت قوم یهود بستگی دارد، هر وقت آشکار شود ذلت پایان می پذیرد.
2) ظهور هنگام رقابت دولت ها و جنگ آنان با یکدیگر خواهد بود.
3) در عهد جدید به ظهور مسیح دروغین ( دجال) نیز اشاره شده است.
4 ) پیدا شدن نشانه های مشخصی در آفتاب و ماه وستارگان و خرابی اورشلیم و حیرت از علائم ظهور است.

جهان پس از ظهورموعود یهود

موعود ونجات دهنده قوم یهود، به کلی باجهان قبل از ظهور تفاوت دارد. دنیایی است باقانون های نو_ بارنگی الهی جهانی که درآن، آسایش همگانی فراهم شده، نیروی بالندگی ونیک بختی جامعه به بالاترین رشد خود رسیده است..
زنانش زاینده تر می شوند، درختانش پر میوه ورودهایش خروشان وزمین هایش پر محصول تر ازهمیشه می گردد. گندم هایش چندان درشت می شوند که به قلوه های گاو همانند خواهند بود وهر پانزده روز یکبار آماده درو می گردد. آنگاه زمین آرامشگاه ابدی انسان می گردد ودد ودام وجانور وحشی، همگی ازروی زمین رخت خواهند بر بست.
آب ها دربیابان ها ونهرها در صحرا خواهد جوشید وسراب به برکه ومکان های خشک به چشمه های آب مبدل می گردد. درمسکنی که شغال ها می خوابند، علف وبور ویا نی خواهد روئیدودرآنجا شاهراهی وطریقی خواهد بود که نجسان ازآن عبور نخواهند کرد بلکه محل گذرپاکان خواهد بود. هرکه درآن راه سالک شود_ اگرچه هم جاهل باشد_ گمراه نخواهد گردید. شیری درآن نخواهد بود وحیوان درنده ای برآن نخواهد شد. بلکه ناجیان برآن سالک خواهند گشت.
وزمین ایشان ازنقره وطلا پر شده وخزاین ایشان را انتهایی نیست وزمین ایشان از اسبان واربه های ایشان راپایانی نیست. چنان که درطول مندرجات منابع اوستایی، درباره سوشیانت ملاحظه گردید، پس ازظهور موعود یهود نیز جهان نورانی وروشن است واین روشنی، جلوه ای است از نور همیشگی اهورایی که برقوم برگزیده وپالوده خواهد تابید، دراین روزگاران، نور ماه و خورشید، بیشتر اززمانهای پیشین خواهد بود:
ودر روزی که خداوند شکستگی قوم خودرا مشاهده نماید، زخم های ایشان را شفا خواهد داد وروشنایی ماه مثل روشنایی خورشید، هفت چندان ومثل روشنایی هفت روز خواهد بود. بیماران درمان خواهند شد وبا طلوع آفتاب عدالت، آبی ازاورشلیم جاری می شود، داروی دردهای شفا نیافته خواهد بود ومردگان رازنده خواهد کرد. نه تنها آب جاری شده ازاورشلیم شفا دهنده است، بلکه درختانی هم که ازآن آب سیراب می شوند، میوه هایشان درمان بخش وشفا دهنده خواهد بود وهر ماه میوه ای تازه خواهند داد هم میوه و هم برگهای درختان مزبور درمان تمامی دردهاست. با آنکه قیام وظهور نجات دهنده با جنگ ها وخونریزی ها همراه است، اما پس ازظهور، جنگ و خونریزی ازجهان رخت خواهد بست وقومی بر قوم دیگر تیغ نخواهد کشید.
«وامتی بر امتی شمشیر نخواهد کشید وبار دیگر جنگ را نخواهد آموخت.»و«درآن به جهت ایشان با حیوانات صحرا ومرغان هوا وحشرات زمین عهد خواهم بست وکمان وشمشیر وجنگ رااز زمین خواهم شکست وایشان را به امنیت خواهم خوابانید»و«با ازمیان رفتن جنگ، گریه وشیون نیز نابود خواهد شد وشادمانی وخرمی دل ها را تسخیر خواهد کرد.»
«مرگ برای همیشه نابود خواهد شد واشکی درماتم کسی ریخته نخواهد شد. خداوند یهوه، اشکها رااز چهره پاک خواهد نمود.»
بنا به بشارات،پس ازاسارت، پس ازظهور موعود رهایی بخش یهود، دنیای مطلوب ودنیایی مه فاقد غم واندوه ونامردی است_ روی خواهد نمود لبخندها بجای غم ها خواهد نشست.
«وفدیه شدگان خداوند بازگشت نموده، باترنم به صیهون خواهند آمد وخوشی جاودانه بر سر ایشان خواهد بود وشادمانی وخوشی را خواهد یافت وغم ناله، فرار خواهد کرد»
آنچنان که پس ازظهور سوشیانت، زبان مردمان یکی خواهد شد واز دوردست با یکدیگر سخن خواهند گفت، پس از ظهور موعود یهود نیز«زبان ها گشوده وگویا چشم ها بینا_ پای ها دوان» خواهد بود.
«او به عقوبات الهی می آید وشما رانجات خواهد داد، آنگاه چشمان کوران باز خواهد شد وگوشهای کران مفتوح خواهد گردید. آنگاه لنگان مثل غزال جست وخیز خواهند نمود وزبان گنگ _ خواهد سرایید.» وبندگان یکدل ویک زبان سرود خدایان خواهند سر داد ومردم بازبان پاک وقلبی روشن وبی آلایش، خدا را خواهد ستود.آنگاه نجات دهنده با144 هزار تن ازیاران یکدل ویک زبان خویش بر زمین حکومت خواهند راند_ یارانی که به نور خدایی آراسته اندو هرگز زبان به دروغ نیالوده اند.
«جهان سرشار از آب میوه وبرکت است وآدمیان تنها خداوند را ستایش می کنند تاریکی برچیده_همیشه روز است وفرمانروایی، ازآن مردان وزنان توانایی است که حکومتشان جاوید است.» چنان که دربشارت های ایرانی، یکی ازنشانه های ظهور سوشیانت، خلاصی ضحاک ازبند هزار ساله وگمراه کردن مردم وبالاخره جنبش فریدونی واسارت دوباره وکشته شدن اژی دهاک(ضحاک) بدست فریدون است، درمکاشفات یهود نیز یکی از علائم الظهور جنگ فرشتگان بااهریمن(شیطان) وراندن وی ازبارگاه کبریایی وفرو افتادن او بر زمین.نابود گشتن وی است. این درماندگی ابلیس هزار سال بطول خواهد انجامید وپس از سر آمدن هزاره مذکور، ابلیس رها میشود. تا یاجوج و ماجوج را گمراه سازد وایشان رابر علیه موعود بشوراند. اما پس از انجام ماموریت، به دریاچه کبریت وآتش افکنده خواهد شد وتا ابد عذاب را تحمل خواهد کرد.
«... وچون هزار سال به انجام رسد، شیطان اززندان خلاصی خواهد یافت تا بیرون رود وامت هایی را که درچهار زاویه جهان اند، یعنی یاجوج وماجوج راگمراه کند وایشان را بجهت جنگ فراهم آورد، که عدد ایشان چون ریگ دریاست وبرعرصه جهان برآمده، لشگرگاه مقدسین وشهر محبوب را محاصره کردند. پس آتش ازجانب خدا ازآسمان فروریخته، ایشان رابلعید وابلیس که ایشان راگمراه می کند به دریاچه آتش انداخته شد که وحشی ونبی کاذب هستند وایشان تا ابد الاباد شبانه روز عذاب خواهند کشید.»

زمان ظهور

برای ظهور مسیح و قیام او تاریخ مشخصی وجود ندارد، اشارات ماخذ مختلف گاه کلی است و زمانی به سال های غیر دقیق و نامشخص اشاره می کند.
«برخی می پندارند که مسیح، فرزند داود است، زمانی ظهور می کند که مردم یا مجرم اند یا بی گناه.این گروه به آیه ای در اشعیاء نبی استناد می کنند «... دیگر عادل و نیکوکاری یافت نمی شود تا به خاطر او این کار را انجام دهد.» گروه دوم هم به آیه زیر استناد می کنند: «و جمیع قوم تو عادل خواهند بود و زمین را تا ابد متصرف خواهند شد» (اشعیا 6،60،21)
برای ظهور روز وساعت مشخصی تعیین نشده است و جز خدا هیچ کس نمی داند: «اما از آن ساعت و روز هیچ کس اطلاعی ندارد، حتی ملائکه آسمان جز پدر من وبس»( انجیل متی – 24و36)
«پس بیدار باشید زیرا آن روز و ساعت را نمی بینید».( انجیل متی – 25و13)
ظهور مسیح ناگهانی و غیر منتظره است و هم چو برق در زیر آسمان می درخشد و یا چون دزد در شب می رسد...او درست در ساعتی می رسد که گمان برده نمی شود.پس چون او ناگهان و بی خبر از راه می رسد، بربندگان راستکار و درست کردار است که هرلحظه منتظر او باشند، چه اگر ناگهان از راه برسد آن که کار خویش نساخته است پشیمانی خواهد برد.

اسلام

اندیشه موعود گرایی در اسلام:

در تاریخ اندیشه مسلمین هموراه عقیده به موعود آخرالزمان از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و از ارکان عمده ی دین به شمار می رود.به طور کلی این باور از دو منظر قابل بررسی است: 1 آیا ت قرآن 2 احادیث و روایات منقول از معصومین.
آیات قران بدون آن که صراحتن نامی از منجی به میان آورد و در آیات متعدی غلبه نهایی اسلام بر ادیان دیگر و حاکمیت و اقتدار مطلق بندگان صالح خدا را بر زمین پیش بینی می کند.( انبیا 105)
اخبار کثیر و متواتری از علائم ظهور و قیام موعود در متون روایی شیعه وسنی نقل شده وکتب بی شماری پیرامون زندگی موعود نگارش یافته است.

موعود اسلام

به اعتقاد شیعیان، جهان پر از ستم.کینه، قحط وتهیدستی، را آزاد مردی سامان می دهد که ظهورش مسلم وقیامش قطعی است.
این موعود مهدی نامیده شده وآخرین فرزند امام از امامان 12 گانه شیعه و فرزند بلافصل امام حسن عسکری است.نسبتش از طریق فاطمه الزهرا (س) به پیامبر اسلام می رسد.
مادرش به نام های نرجس، ریحانه، سوسن، وبه القاب ملکیه، صیقل و حکیمه است.
در 15 شعبان 255 ه. ق متولد شده و هنگام تولدش با نورخویش اطراف را روشنی بخشید.و هنگامی که متولد شد به یگانگی خداوند ورسالت جدش شهادت داد.
تا 5 سالگی تحت سرپرستی پدرش بود و در همان سال به مقام امامت رسید.اما به مدت 69 سال با همه ی مردم در ارتباط نبودو این دوران را غیبت صغری می نامند.از آن پس تا کنون موعود اسلام در غیبت کبری به سر می برد و شیعیان منتظر ظهور او هستند.

علائم ظهور

از مجموع روایاتی که در کتابهای حدیث، تفسیر تاریخ درباره عرصه ظهور مهدی(عج) موعود نقل شده، دو مطلب درباره مشخصات آخر الزمان_ بمعنی عصر مهدی موعود_ بصورت تواتر معنوی به دست می آید. نخست اینکه دراین عصر، پیش از ظهور مهدی موعود، فساد اخلاقی وبیداد وستم همه جوامع بشر را فرا می گیرد وبه صورت عام ترین پدیده درروابط انسان ها درمی آید.
درپاره ای ازروایات اسلامی برای آخرالزمان علائم دیگری نیز یاد شده است، مانند ظهور دجال، ظهور دابه الارض که چهارپایی عظیم الجثه است و خروج یاجوج وماجوج ونزول عیسی درمیان مردم؛ از نشانه های نزدیک شدن ظهور مهدی، به وقوع پیوستن خسوف وکسوف، ایستادن خورشید درمیان آسمان، کم وزیاد شدن نور ماه وخورشید، گرم شدن حرارت آفتاب ازمغرب، پیدا شدن آتشی درآسمان که ازسرزمین برهوت برخاسته باشد طلوع ستاره دنباله دار از مشرق زمین_ است که تمامی این علائم نشانگر نزدیک شدن ظهور مهدی ( ع) خواهد بود.

جهان پس از ظهور موعود اسلام

جهان درعصر مهدی موعود، ازآرامش وهمبستگی وارتباط وسیعی برخوردار است.
جهانی است که ارتباط افراد آن با یکدیگر بسیار ساده و آسان می شود. چنان قدرت و قوتی به گوش ها و چشم های مردم داده می شود که از دورترین راه سخنان یکدیگر را می شنوند بدون آنکه از جای خود حرکت نمایند.
درآن هنگام گرگ و گوسفند باهم چرا کنند. گزند گان زمین چهارپایان در میان مردم به حرکت درآیند و هیچ یک از آنها به دیگری آزار نمی رساند. زهر از گزنده ها برداشته می شود، برکت های زمین چند برابرمی شود.زمین سرسبز تر و خرم تر از گذشته می شود. میوه های درختان بزرگتر از همیشه می گردد. رافت و مهربانی در میان اهل زمین حاکم می شود. مدارا و مساوات گسترش می یابد. مال دنیا میان مردم به تساوی تقسیم می شود، بطوریکه فقیر وغنی ازهم شناخته نمی شوند.
دست مبارک خود ا برسر مومنان خواهد کشید که عقلشان کامل شود وهر شیعه را قوت 40 مرد خواهد بود. جمیع امراض وکینه ها وسستی ها به برکت آن حضرت ازایشان برطرف می شود.

به طور کلی به استناد آیات وروایات برای جهان پس از ظهور موعود در اسلام می توان سه ویژگی عمده ذکر کرد:

1) حکومت تشکیل شونده بر اساس سنت پیامبر اسلام بوده وجهانی است.
2) عدالتی فراگیر در همه جا برپا می شود.
3) این دولت وحدت آفرین بوده ومختص یک فرهنگ نیست.

نتیجه گیری

موعود گرایی در همه ی ادیان وجود دارد.
اندیشه موعود گرایی در طول حیات ادیان زنده و جاری است.
هیچ کدام از موعود ها ظهور نکرده اند.
تولد وزندگی آنان شگفت انگیز است.
موعود دارای زندگی دنیوی نبوده ویا حداقل دارای زندگی مادی قابل مشاهده نیست.
نجات دهنده همواره از خاندان پیامبران بوده و دارای صفات خوب و پسندیده واخلاق نکوست.
در همه ادیان قبل از ظهور، جهان دارای نوعی تشویش و گناه وفساد وتباهی است.
موعود ها، حکومتی تشکیل خواهند داد که جهانی بوده ومختص یک قوم نیست.
قیام مسلحانه به همراه یاوران موعود در برپایی حکومتی دین محور در همه ادیان ذکر شده است.
وقوع حوادث ناگوار و ویرانگر وبلایای طبیعی نیز از نشانه های مشترک قبل از ظهور ادیان است.

منبع : adyannews.com

باورمندي به ظهور منجي در ميان اقوام گوناگون چندان كتمان‌ناپذير است كه نه تنها اقوام معتقد به اديان ابراهيمي بلكه پيروان اديان و مذاهبي كه اصطلاحا غير ابراهيمي و غيرالهي ناميده مي‌شوند را نيز شامل مي‌شود.‌

آدميزاد از ديرين‌ترين زمان و از آن هنگام كه يارا يافت تا ابتدايي‌ترين جوامع را تشكيل دهد همواره در آرزوي جامعه‌اي آرماني كه شالوده‌اش بر پايه‌هاي عدل بنا شده باشد، بوده است. البته به تبع اميدي چنين در ذهن و انديشه‌اش، در جستجو و منتظر ظهور شخصيتي توانمند بوده كه بر تشكيل چنين جامعه‌اي قادر باشد.
درحقيقت، باورمندي به ظهور منجي در ميان اقوام گوناگون چندان كتمان‌ناپذير است كه نه تنها اقوام معتقد به اديان ابراهيمي بلكه پيروان اديان و مذاهبي كه اصطلاحا غير ابراهيمي و غيرالهي ناميده مي‌شوند را نيز شامل مي‌شود.‌لازم به ذكر است نگارنده در اين كوتاه‌جستار در پي آن است تا به واكاوي هرچند مختصر مبحث منجي در ميان اقوام و ملل مختلف بپردازد و شرحي كوتاه از باورها و اعتقادات آنان درباره كسي كه دادگستري پيشه اوست، بيان دارد.

منجي‌باوري در اديان غير ابراهيمي
برابر با تاريخ، در كنه پيشينه اديان غير ابراهيمي اعتقاد به اصل رستگاري و نجات انسان توسط يك منجي در آخرالزمان اصلي خدشه‌ناپذير است. به عنوان نمونه پيروان هندوئيسم، دادگستر اسطوره‌اي خويش را، كالكي مي‌خوانند و آن را جلوه‌اي از ويشنو، يكي از خدايان هندوان، مي‌دانند. در كتاب‌هايي چون دداتك، اوپانيشاد، باسك و... مشخصه‌هاي فراواني براي اين مظهر ويشنو كه به هنگام ظهورش بر اسبي سپيد سوار و شمشيري درخشان چون ستاره دنباله‌دار به دست دارد، ذكر شده است. او بر ابرها سوار است و بر كوه‌هاي خاور و باختر زمين حكم مي‌راند، دين خدا را زنده مي‌گرداند و يكي مي‌كند. كالكي، كسي است كه دنيا به او برمي‌گردد، خدا او را دوست دارد و از بندگان خاص خداست و نامش مبارك و فرخنده است.
كند و كاو اسناد و منابع بودايي نيز نمايانگر آن است كه پيروان بودا نيز به ظهور منجي معتقدند. برپايه باورهاي مذهبي بوداييان، هر فرد بودايي موظف است در انتظار ظهور بوداي پنجم باشد.
پيروان آيين ايران باستان يعني دين زرتشت كه به فرموده پيامبر اسلام(ص) ديني است الهي و پيروانش در زمره‌ اهل كتاب به شمار مي‌آيند، اما براساس تقسيم‌بندي‌هاي رايج در ميان دين‌پژوهان در زمره‌ اديان ابراهيمي نمي‌توان برشمردش، ظهور منجي امري بديهي است. به باور زرتشتيان، در روزگار پس از زرتشت، در پايان هر هزاره يك منجي از نسل زرتشت ظهور خواهد نمود. پس از ظهور منجي‌هاي يكم و دوم در فاصله‌ زماني 3000 سال پس از زرتشت، سوشيانت‌ ظهور خواهد كرد و به پايمردي او كه نجات‌دهنده بزرگ جهان است، بشر به نيكبختي آرماني خواهد رسيد. گفتني است براساس منابع مذهبي اصلي زرتشتي چون اوستا، زند و دينكرد، سوشيانت از ايران و از حوالي درياچه چي‌چست برخواهد خاست، اما در كتاب جاماسب‌نامه كه در زمره منابع مذهبي آيين زرتشت نيست، جاماسب، در ذكر جزئيات ظهور سوشيانت به نقل از زرتشت، برخاستن او را مرتبط با سرزمين تازيان (اعراب) مي‌داند كه كلامي تامل‌برانگيز است. خلاصه آن كه به باور زرتشتيان با ظهور سوشيانت، دروغ و ناراستي شكست خواهد خورد، فقر و تنگدستي ريشه‌كن خواهد شد و مردم دنيا همه هم‌پندار، هم‌گفتار و هم‌كردار خواهند شد.
ديگر اقوام و پيروان ديگر اديان غيرابراهيمي نيز منجي‌باوري در انديشه‌شان رخنمون ‌ويژه‌اي دارد. از جهت نمونه مي‌توان به سرخپوستان بومي آمريكاي مركزي اشاره داشت كه ظهور، كوتزلكوتل، از اساسي‌ترين پايه‌هاي عقيدتي‌شان به شمار مي‌آيد. گروهي از اقوام ساكن در اسكانديناوي نيز بدان باور بودند كه اودين، با نيروي برتري كه خداوند به او ارزاني داشته است ظهور نموده و مردم دنيا را از بلاهاي پرشمار و جنگ‌هاي خانمانسوز رهايي خواهد بخشيد. به عنوان يك نتيجه مي‌توان گفت آنچه از بررسي قصص مذهبي، افسانه‌ها و اسطوره‌ها برمي‌آيد آن است كه به تقريب در ميان بيشتر اقوام متمدن و غيرمتمدن تاريخ جهان عقيده به ظهور منجي را به گونه‌اي مي‌توان ديد.
منجي‌باوري در اديان ابراهيمي
در اديان سه‌گانه ابراهيمي (يهوديت، مسيحيت و اسلام) نيز باورمندي به ظهور منجي چهره‌اي بارز و هويدا دارد. در كتاب مقدس يهوديان، عهد عتيق، اشاره‌هاي افزوني به رهايي‌بخش آخر‌الزمان شده است. او كسي است كه به ياري و فرمان يهوه ستمكاران را درمانده و زار خواهد ساخت، فرزندان بينوا را نجات خواهد بخشيد، بر فقير و ندار و مسكين كرم خواهد كرد و آفتاب عدل او بر سراسر دنيا خواهد تابيد. به باور يهوديان، اين منجي، كه كمربند كمرش عدالت خواهد بود و كمربند ميانش امانت، ماشيح (مسيح) نام دارد كه البته با عيسي مسيح آيين مسيحيت متفاوت است. پيشوايان و خاخام‌هاي يهود بر آن باورند كه ظهور مسيح و فعاليت او براي بهبود وضع جهان و برقراري عدل، صلح و آرامش ميان همه اقوام جزو تقديرالهي در سرآغاز آفرينش بوده است. بنا به اين باور ظهور ماشيح در آخرالزمان از پيش از خلقت در زمره مقدرات خداوندي بوده است.
شايسته است ياد شود يهوديان در درازناي تاريخ اعتقاد به ظهور منجي را همواره همچون يك وظيفه مقدس برشمرده‌اند. به باور يهود، ماشيح انساني است به مانند ديگر انسان‌ها، اما برخوردار از جلوه و جبروت الهي. او دنيا را با نور خويش كه جلوه‌اي از نور يهوه است روشن خواهد نمود. لازم به ذكر است، برخي ماشيح را همان داوود پنداشته‌اند. شماري ماشيح را از خاندان داوود برشمرده‌اند و گروهي نيز بر آن عقيده‌اند كه خداوند داوود ديگري در آخرالزمان براي رستگاري و رهايي مردمان خواهد فرستاد كه همان ماشيح مي‌باشد.در شالوده آيين مسيح نيز منجي‌باوري ديده مي‌شود. فارقليط كه به معناي شفاعت‌كننده، آرامش‌بخش و ياري رسان است، نام اولين منجي آيين مسيح است. خالي از لطف نيست اگر گفته آيد ماني‌ كه در روزگار فرمانروايي ساسانيان بر ايران دعوي پيامبري كرد و حتي به دربار شاپور راه يافت، اما سرانجام به دستور موبد موبدان، كرتير، كشته شد خود را فارقيلطي مي‌خواند كه عيسي وعده داده بود.
فارقليط براساس نوشته‌هاي عهد جديد كسي است كه پس از عيسي ظهور مي‌يابد و عدل و دادگستري پيشه مي‌سازد. البته درباره اين كه فارقليط چه كسي مي‌تواند باشد، در طول تاريخ در ميان صاحبنظران مسيحي اختلاف‌‌نظر وجود داشته است، اما آنچه روشن است پيروان مسيحيت امروزه بر آن باورند كه خود عيسي مسيح دگربار و به صورت غيرمنتظره به جهان مادي باز خواهد گشت و اوست كه جهان را پر از عدل و داد خواهد نمود. آيين مسيح ضمن تاكيد بر غيرمنتظره بودن و نامعلوم بودن زمان بازگشت عيسي مسيح، هدف از بازگشت عيسي(ع) را ايجاد حكومتي الهي مي‌داند. با اين وجود نشانه‌هايي براي بازگشت وي برشمرده‌ است. از آن‌جمله مي‌توان به نوشته انجيل متي اشاره نمود: "عنقريب بعد از آن آزمايش سخت، خورشيد تيره و تار مي‌گردد و ماه نور خود را از دست خواهد داد و ستارگان هم افول خواهند كرد...و سپس آثار و علائم ظهور آن مرد آسماني آشكار خواهد شد و... آن گاه عيسي از ابرهاي آسمان با جلال، شكوه و قدرت فرود خواهد آمد. "
در آيين اسلام نيز مساله اعتقاد به منجي مساله‌اي پراهميت و بسيار ديرين است. از نشانه‌هاي قديمي بودن بحث منجي در اسلام جدا از مباحث كلامي پيشوايان مذهبي، ظهور تاريخي مدعيان دروغين مهدويت از صدر اسلام گرفته تا روزگار معاصر است. منجي اسلام، مهدي است كه نه تنها عدل برپا مي‌دارد و اسلام را احيا مي‌كند، بلكه همه اديان را به حالت حقيقي خويش بازمي‌گرداند كه آن هم چيزي جز اسلام نيست. با اين وصف اسلام شيعي و اسلام سني را در اين‌باره تفاوت‌هايي است كه بحث و بررسي آنها خود مجالي ديگر مي‌طلبد و مثنوي هفتاد من كاغذي ديگر. بهتر آن است كه بماند براي شايد وقتي ديگر.

نويسنده : امير نعمتي ليمائي

منبع : روزنامه جام جم

از عوامل مهمى كه در شكست حكومت مسلمانان در اندلس نقش اساسى داشت، فعاليت حكومت‏هاى كوچك مسيحى در شمال اندلس بود.از ديگر زمينه‏هاى شكست مسلمانانِ اندلس رخت بربستن فرهنگ مذهبى آنان و خود باختگى شان در برابر فرهنگ بيگانه بود.

بخش قبلی

نقش كليسا و ساكنان بومى اندلس
=====================
حكومت‏هاى محلى
----------------------
از عوامل مهمى كه در شكست حكومت مسلمانان در اندلس نقش اساسى داشت، فعاليت حكومت‏هاى كوچك مسيحى در شمال اندلس بود. آنان حكومت‏هاى خود را با استفاده از تفرقه و اختلاف موجود بين حاكمان مسلمان، ايجاد كرده بودند.
لازم به يادآورى است كه از زمانى كه ارباب كليسا، خطر گسترش و نفوذ اسلام را در اروپا احساس كردند، همسو با پادشاهان اروپايى همچون شارلمانى در فرانسه، خود را براى حمله به اندلس آماده كرده بودند، ولى وجود كوه‏هاى پيرنه در جنوب فرانسه و شمال اسپانيا، سدّى طبيعى در برابر آنان بود و جلوى نفوذ آنان را مى‏گرفت. با اين حال، آنان از پا ننشسته و به استحاله‏ى حكومت مسلمانان اقدام كردند. از سوى ديگر، حكومت‏هاى محلى را تقويت نمودند. از سوى ديگر همين حكومت محلى مسيحى با ايجاد ارتباط نزديك با همديگر و برقرارى پيمان همكارى در ميان خود، براى براندازى حكومت مسلمانان، گام‏هاى اساسى برداشتند.
براى مثال در سال 874 ه . ق (1469 م) كه آخرين روزهاى حكومت مسلمانان در اندلس بود، "فريناند " پادشاهِ اراگون با "ايزابلا " ملكه‏ى قشتاله ازدواج كرد و هر دو هم فكر شده و براى پايان بخشيدن به حكومت اسلامى غرناطه كمر همّت بستند. در نتيجه، تمام مسيحيان تحت حاكميتشان براى حمله به مسلمانان آماده گرديدند.
اين يگانگى و يكپارچگى فرصت مناسبى به دست مسيحيان داد. در مقابل براى مسلمانان واقعه‏اى تأسف‏انگيز و خطرناك بود. در بهار سال 897 ه . ق فريناند با 40 هزار لشگر پياده نظام و ده هزار سواره نظام به غرناطه (آخرين پايگاه حكومتى مسلمانان) حمله كرد و به قتل و غارت دست زد؛ خرمن‏ها، درختان ميوه و خانه‏ها را به آتش كشيد و به شكنجه دادن و بريدن دست و پاى مسلمانان پرداخت.
فريناند با ديدن پايدارى مسلمانان، بى‏رحمانه راه آب و غذا را بر روى مردم شهر بست و سرانجام بر اساس پيمان صلحى كه در 25 نوامبر سال 1491. م برابر با 21 محرم سال 897 ه . ق ميان مسلمانان و پادشاه مسيحى بسته شد، غرناطه در نخستين روزهاى سال 897 ه . ق (1492.م) تسليم مسيحيان گرديد. پادشاه مسيحى بر اساس چندين ماده از اين عهدنامه متعهّد شد كه با مسلمانان به نيكى و عدالت رفتار كند و آنان را در امور دينى آزاد بگذارد؛ ولى ديرى نگذشت كه مسلمانان دچار ذلّت و خوارى بى‏سابقه‏اى در اندلس شدند. برخى از مواد آن عهدنامه‏ى ننگين از اين قرار است:
1ـ پادشاه غرناطه، رهبران، فقيهان، وزيران و همه‏ى كسانى كه در غرناطه و البيازين و اطراف زندگى مى‏كنند، متعهد مى‏شوند كه ظرف مدت شصت روز از تاريخ اين پيمان با اختيار، قلعه‏هاى الحمراء، برج‏ها و دورازه‏هاى ورودى غرناطه و البيازين را به شاه و ملكه‏ى كاتوليك يا به نمايندگان آن‏ها واگذار كنند. هم‏چنين، هيچ يك از مسيحيان حق ندارند از ديوارهاى قصبه و البيازين بالا رفته و از حال مسلمانان با خبر شوند و اگر كسى چنين كند، كيفر خواهد شد.
2ـ شاه، ملكه و جانشنيان‏شان براى هميشه متعهد مى‏شوند كه ابوعبداللّه‏ [حاكم غرناطه ]رهبران، وزيران، فقيهان، نظاميان و ديگران را در عمل به امور دينى‏شان آزاد بگذارند و مساجد و عبادت‏گاه‏هايشان را تعطيل نكنند و اجازه دهند مسلمانان در دادگاه‏هايشان بر اساس احكام اسلام قضاوت كنند و عادات و رسوم خود را حفظ نمايند.
3ـ اگر ساكنان غرناطه، البيازين و مناطق ديگر بخواهند به مغرب مهاجرت كنند، حق دارند اموال منقولشان را به هر كس كه مى‏خواهند بفروشند.
4ـ بايد سلطان ابوعبداللّه‏ و ساكنان غرناطه، البيازين، البشارات و... هنگام واگذارى شهر، بقيه‏ى اسيران مسيحى را كه در اختيار دارند، بدون باج‏خواهى، آزاد سازند.
5ـ در صورت درگيرى ميان مسلمانان، بايد دشمنىِ ميان آن‏ها بر اساس قوانين اسلامى و به حكم قاضى مسلمان برطرف شود.
6ـ همه‏ى مردم غرناطه، البشارات و منطقه‏هاى ديگر و كسانى كه تا 30 روز از روز تسليم، با شاه و ملكه، اعلان دوستى كنند، تا مدت سه سال حق دارند از بخشودگى‏هاى دربار بهره‏مند گردند.1
با بررسى دقيق اين پيمان‏نامه مشخص مى‏شود كه در واقع قشتالى‏ها، مسلمانان را فريب داده‏اند؛ چرا كه مسلمانان توان ايستادگى در برابر آن‏ها را داشتند. جالب اين كه مسيحيان حتى يك ماده از پيمان‏نامه را اجرا نكردند و از همان روز نخست ورود به غرناطه، نماز عشاى ربانى را در مسجد جامع آن شهر برگزار كردند. سپس مسلمانان كم‏كم به دست فريناند و جانشينانش، كزيمنس، فيليپ دوم، پسر شارل پنجم و فيليپ سوم، آزار و اذيت‏هاى بسيارى كشيدند و سرانجام فرمان معروف اخراج مسلمانان از اندلس و استقرار آن‏ها در سواحل مغرب صادر شد.2
البته حاكمان مسيحى كه بخشى از اندلس را در دست داشتند، شگردهاى ديگرى نيز براى ضعيف كردن و شكست دادن مسلمانان به كار بردند؛ از جمله ميان حكومت‏هاى مسلمان تفرقه مى‏انداختند و آن‏گاه به عنوان هم‏پيمان يكى، عليه ديگرى اقدام نظامى مى‏كردند. جالب اين كه گاهى، فورا هم‏پيمان اول خود را رها كرده و با دومى پيمان همكارى مى‏بستند و عليه هم‏پيمان اول، وارد جنگ مى‏شدند.

كليسا و حربه‏ى دينى
-------------------------
پس از پيروزى مسلمانان در جنگ "زلاقه "3 سياست برچيدن اسلام در اندلس، شدت بيشترى يافت و پاپ شخصا با تأثيرگذارى و نفوذ دينى گسترده‏اش در ميان حاكمان غربى ـ وارد عمل شد.بر اين اساس گروهى از كاردينال‏ها توانستند طرح‏ريزى كلى ميدان‏هاى نبرد را تنظيم كنند. در جنگ عقاب4 در سال 1212ميلادى كه به رهبرى محمد ناصربن ابى‏يعقوب ـ بزرگ‏ترين خليفه‏ى موحدين ـ اداره مى‏شد، مسلمانان شكست سختى خوردند. از اين زمان به بعد و پس از شكست‏هاى پى در پى مسلمانان در نبردها، دو و نيم قرن حاكميت مسلمانان در اندلس به پايان رسيد. با وجودِ تفرقه و چند دستگى در جبهه‏ى مسلمانان و در حالى كه حكومت‏هاى محلى مسلمان با هم درگير جنگ قدرت بودند، با پشتيبانى كليسا، گروه‏هاى دينى متعصب و نيرومندى در مسيحيت تشكيل يافت كه با كنار گذاشتن مسائل اختلافى، به صورت انسجام يافته عليه مسلمانان وارد جنگ شدند. تنها عامل يكپارچگى ميسحيان همان احساس عميق مذهبى بود كه بر اثر آن، ضربه‏هاى شكننده‏اى بر مسلمانان وارد ساختند. به جرئت مى‏توان گفت كه تأثير اين گروه‏ها بارها بيشتر از تأثير لشكريان سياسى ـ نظامى بود.
براى نمونه مى‏توان ازگروه سربازان كليسا، سربازان قديس يوحنّا، و شاخه‏ى گروه سربازان كليسا در آراگون در دوران آلفونس نام برد. چنان كه "كنت ريمون "، نيز به اين گروه‏ها پيوست و بر ضد مسلمانان اندلس نقش مهمى ايفا كرد. راهبان و كشيشان موفق شدند عمليات نظامى ويژه‏اى را در منطقه‏ى شمال‏شرقى اسپانيا انجام دهند. به اين‏ها "گروه قديس يوليان " مى‏گفتند كه بعدها "سواركارانِ پل " ناميده شدند. نيرومندترين و گسترده‏ترين گروه‏هاى دينى، "سربازان قلعه رباح " بودند كه مجموعه‏اى از كشيشان و راهبان پارسا را تشكيل مى‏دادند. اين گروه، مذهب را يگانه انگيزه‏ى مبارزه مى‏دانستند و هرگز به خاطر ثروت اندوزى، رفاه‏طلبى و سلطه‏جويى نمى‏جنگيدند. تنها هدفشان برانداختن اسلام و بازگرداندن سرزمين‏ها به زير سلطه‏ى كليسا بود. در سال 716 ه . ق (1317 ميلادى) كه مسلمانان در اطراف غرناطه شكست سختى از حكومت مسيحى قشتاله خوردند. هيجان خاصى در ميان مسيحيان به خاطر شكست كامل مسلمانان غرناطه ايجاد شد. پاپ نيز با استفاده از نفوذ دينى‏اش دستور داد سپاه بزرگى متشكل از سربازان انگليسى، فرانسوى، فلاندر و ديگر كشورهاى اروپايى و گروه‏هاى داوطلب، تشكيل شود كه شهر غرناطه به محاصره‏ى اين لشكر صليبى درآمد. از سوى ديگر راهبان و كشيشان، سربازان و فرماندهان نظامى را به جنگ مقدس تشويق مى‏كردند و به آن‏ها مقامى ارجمند را در جوار مسيح و آغوش اسقف‏ها بشارت مى‏دادند. كه سرانجام به جنگ سختى ميان مسيحيان و مسلمانان انجاميد. هرچند اين جنگ، به دليل از جان‏گذشتگى و شهادت‏طلبى مسلمانان، به شكست سختِ سربازان كليسا منجر شد و حكومت اسلامى را تا يك و نيم قرن ديگر باقى نگه داشت، ولى بى‏ترديد نقش آشكار و مهم كليسا را در آن جنگ نشان داد.5
عملكردهاى كليسا و پاپ به موارد ياد شده محدود نمى‏شود و بعدها نيز پاپ تهاجم نظامى و فرهنگى عليه مسلمانان را رهبرى كرد، كه اين مجال را ياراى پرداختن به همه‏ى آن‏ها نيست.

تهاجم فرهنگى دشمن
--------------------------
از ديگر زمينه‏هاى شكست مسلمانانِ اندلس رخت بربستن فرهنگ ملى ـ مذهبى آنان و خود باختگى شان در برابر فرهنگ بيگانه بود.
پيش از پرداختن به نمونه‏هاى اين موضوع شايسته است از واژه‏ى "فرهنگ " تعريفى به دست دهيم. "تايلر "آمريكايى مى‏گويد:
در روزگار ما اين كلمه (فرهنگ) بر همه‏ى ابزارهايى كه در اختيار ماست، دلالت دارد و (همچنين) بر همه‏ى رسم‏ها و باورها، دانش‏ها، هنرها، نهادها و سازمان‏هاى جامعه. انسان از گذرگاه فرهنگ جامعه‏ى خود و به بركت آن، موجود اجتماعى مى‏شود و بامردم پيرامون خود از صدها جهت هم رنگى و هم نوايى مى‏يابد و از مردم جوامع ديگر متمايز مى‏شود.6
"نيم كوف " جامعه شناس برجسته‏ى غرب دراين باره مى‏نويسد:
فرهنگ عصاره‏ى زندگى اجتماعى است و در تمام افكار، اميال، الفاظ و تكاپوهاى ما منعكس مى‏شود.حتى در اطوار و حركات خفيف چهره‏ى ما راه دارد.7
امّاتعريف كامل‏تر فرهنگ كه در جهت هدف مانيز مى‏باشد، چنين است:
فرهنگ مجموعه‏ى پيچيده‏اى است متضمن معلومات، معتقدات، هنرها، اخلاق، قوانين، آداب و رسوم و تمامى تمايلات، قابليت‏ها و عادات كه آدمى در حالت عضويت در يك اجتماع حاصل مى‏نمايد.8
با اين تعريف واژه‏ى فرهنگ گستردگى و ميزان تأثير گذارى آن در مسائل جهانى كاملاً روشن مى‏گردد.
نيز فرهنگ را مى‏توان به الهى و مادى تقسيم نمود؛ فرهنگ مادى فرهنگى است كه براى ارزش‏هاى الهى جايگاهى نمى‏شناسد. انسان در اين فرهنگ تنها موجودى مادى است. شعار اين فرهنگ، رفاه بيش‏تر، آزادى افسار گسيخته و بهره‏ورى هرچه بيش‏تر از غرايز است. در اين فرهنگ هدف، وسيله را توجيح مى‏كند. بر همين اساس، پيروان اين فرهنگ، براى رسيدن به خواسته‏هايشان، شخصيت و حرمت و منزلت صاحبان فرهنگ‏هاى ديگر براى آنان مهم نيست. و حتى فرهنگ‏هاى ديگر را با تهاجم فرهنگى بى‏امانشان از صحنه بيرون مى‏كنند.
امّا در فرهنگ الهى، انسان نه تنها از جنبه‏ى مادى، بلكه از حيث روحانى نيز مورد توجه است. كمالات انسانى از جمله تقوا و خدا جويى، اساس اين فرهنگ است. در فرهنگ الهى مفاهيمى مانند خدامحورى و پرستش خداى يگانه، عدالت خواهى، مسئووليت پذيرى و انجام دادن تكليف براى خدا و توجه به امور مسلمانان و هم نوعان جايگاه ويژه‏اى دارد. بنابراين فرهنگ الهى هم جنبه اجتماعى زندگى انسان را در نظر مى‏گيرد و هم به نيازهاى اجتماعى و عقلانى انسان فردى توجه دارد.
در حالى كه فرهنگ مادى به دليل ناديده گرفتن معنويات و باور به زندگى موقتى، با جنبه‏هاى عقلايى انسان و آرمان‏هاى اخلاقى و معنوى او هم داستان نيست.9
حال كه به تفاوت ذاتى اين دو فرهنگ پرداختيم، شايسته است تا به جنبه‏هاى مشترك آن دو نيز اشاره كنيم؛ چرا كه اين امر در زمينه‏سازى براى تهاجم فرهنگى نقش اساسى ايفا مى‏كنند.
اساسا همه‏ى فرهنگ‏ها "فراگرفتنى " و آموختنى هستند و تمامى فرهنگ‏ها در جامعه شكل مى‏گيرند و بارور مى‏شوند. هم چنين هر فرهنگى با مرور زمان، پيوسته در حال دگرگونى است و از نسلى به نسل ديگر و يا از ملتى به ملت ديگر قابل انتقال است. با توجه به آنچه گفتيم، اگر ملتى فرهنگ قوى و اصولى نداشته باشد و يا قدر و اهميت فرهنگ خود را نداند و به خود باختگى، سستى، بى‏تفاوتى، محافظه كارى و سطحى نگرى دچار گردد؛ يعنى سياست تساهل و تسامح در اصول اساسى فرهنگِ خود به كار بندد، بى‏ترديد زمينه هجوم فرهنگ بيگانه و فروپاشى فرهنگ خودى را فراهم ساخته است. در چنين هنگامى دشمن، با يورش بى‏امان فرهنگى به گونه‏ى اساسى، باورهاى ملى و مذهبى آن ملت را دچار دگرگونى مى‏سازد و آن‏گاه با جايگزين كردن فرهنگ جديد بر مبناى پيشبرد هدف‏هاى اساسى خود، آن جامعه را در دام استعمار و استثمار خود گرفتار مى‏كند.
در اندلس دشمن با تكيه بر زمينه‏هاى داخلى و خارجى نخست به تهاجم فرهنگى عليه مسلمانان پرداخت و آن گاه كه مسلمانان را به وابستگى فرهنگى دچار كرد، ضربه‏هاى پايانى را بر آنان وارد ساخت.
با مرورى بر تاريخ اندلس اسلامى، روشن مى‏گردد كه يكى از روش‏هاى تأثير گذار در شكست مسلمانان به كارگيرى ابزار شكننده‏ى تهاجم فرهنگى بود. اين تهاجم به روش‏هاى زير تحقق يافت:

القاى روحيه خود باختگى
-----------------------------
وقتى سرزمين اسلامى اندلس از هم پاشيد و گرفتار حكومت‏هاى مستقل ملوك الطوايفى گرديد اين موضوع به اوج خود رسيد؛ چرا كه در اين زمان دولت‏هاى كوچك مسيحى، با يكپارچگى، نيروى محكمى را در برابر دولت‏هاى اسلامى تشكيل دادند و با نفوذ دادن جاسوسانشان در ميان سران حكومت اسلامى آنان را دچار ترس و از خود باختگى در برابر سران مسيحى نمودند. از سوى ديگر توده‏ى مردم با ديدن سستى اميران و چند دستگى نيروها و ديدگاه‏ها، در پى نگهداشت زندگى عادى و آرام خود افتادند و رفته رفته روح برترى خواهى مسلمانان از ميان رفت كه "الناسُ على دين، ملوكهم؛ مردم بر روش پادشاهان خود هستند ". آنان عملاً دچار نوعى فروپاشى سياسى فكرى شده و نيروى تهاجمى خويش عليه مسيحيان را از دست داده بودند.
مسيحيان اندلس با تبليغات چينش شده روز به روز مسلمانان را به نا اميدى، ترس و احساس شكست و خوارى دچار مى‏كردند. و آن گاه كه روحيه‏اى براى مبارزه و تلاش مانند سال‏هاى نخستين فتح اندلس باقى نماند، سست و بى‏اراده گرديدند. واگذارى قرطبه و بستن پيمان ننگين صلح با مسيحيان كه پيش‏تر بدان اشاره شد ـ نمونه‏اى بارز از اين سستى روانى مسلمانان و تأثير گذارى تبليغات مسيحيان بود.

ترويج فحشا و بى‏بند و بارى
---------------------------------
شيوه‏ى ديگر دشمن در اين تهاجم فرهنگى رواج دادن انحرافات جنسى و ضعيف كردن مبانى اخلاقى مسلمانان بود كه در نتيجه‏ى آن حكومت هشتصد ساله‏ى مسلمانان نابود شد. وقتى مسيحيان دريافتند كه با جنگ رويارو نمى‏توان در برابر توان رزمى مسلمانان ايستاد، تصميم گرفتند تا با گستردن دام فساد و فحشا و گسترش بى‏بند و بارى، نيروى محركه‏ى حكومت مسلمانان را كه همان ايمان جوانان بود، از كار بيندازند. آنان براى تفريح و خوش گذرانى جوانان مسلمان پارك‏هاى زيبايى ساختند و دختران دلرباى مسيحى را به آن پارك‏ها گسيل داشتند و از آنان به عنوان شيطان فسون‏گرى براى فريب جوانان غافل مسلمان بهره بردند. دختران مسيحى در پارك‏ها مى‏گشتند و با طنّازى و عشوه‏گرى جوانان مسلمان را تحريك نموده، آنان را در گرداب شهوت غرق مى‏كردند. در نتيجه جوانانى كه تا چندى پيش، تفريحشان تمرين تير اندازى و اسب سوارى و شمشير زنى يا گفت و گوهاى علمى بود، به سوى اين جايگاه‏هاى فساد و بى‏بند و بارى كشيده شدند.
از سوى ديگر براى گمراه كردن جوانان مسلمان، كلوپ‏هاى شبانه‏ى مجلّلى آماده كردند كه در آن‏ها دوشيزگان مسيحى به عنوان پيش خدمت از واردان پذيرايى مى‏كردند. البته برنامه ريزان اين توطئه براى انجام كامل هدف‏هاى شومشان، اين كلوپ‏ها را شبانه روزى كرده بودند و رايگان از جوانان مسلمان پذيرايى مى‏كردند.
حتى يكى از كشيشان با خريد انگورهاى شهر قُرطبه، شراب مى‏ساخت و قسم ياد كرده بود كه آن شراب‏ها را جز به دانشجويان مسلمان ندهد. پاپ هم، سالانه يك هزار "فلورين " به امر گسترش مى‏خوارگى ميان مسلمانان، اختصاص مى‏داد و اين گونه در فريب جوانان مسلمان سنگ تمام گذارد.
تاجران مسيحى نيز با پرداختن به خريد و فروش انواع مسكرات به اين حركت سياه شتاب بخشيدند و سرانجام مسيحيان توانستند با اقدام‏هاى ياد شده، زشتى گناه را در ديد جوانان مسلمان بشكنند.10
رفته رفته مسلمانان در باتلاق فحشا و فساد، غوطه ور شدند و روحشان با گناه و آلودگى‏ها عجين گرديد و پاكى و صفاى خود را از دست دادند. جوانانى كه روزگارى براى آموختن اخلاق و تقوا و خود سازى بر يكديگر پيشى مى‏گرفتند و همواره در پى شهادت‏طلبى و پيش برد اسلام بودند اكنون همچون بيماران، دواى درد خود را در پارك‏ها و كلوپ‏هاى مستى و فساد و مى خوارگى و ابتذال مى‏جستند.
با اين حال افرادى كه شب و روز به خوش گذرانى و لذت‏هاى جنسى عادت كرده بودند، چگونه حاضر بودند اين همه لذت‏ها را با جنگ و خون‏ريزى عوض كنند. در نتيجه آنان موافق هر گونه حكومتى بودند كه مناسب حالشان باشد و وسايل مستى و مى‏گسارى آنان را فراهم كند.

نفوذ در ميدان‏هاى آموزشى
------------------------------
سومين شيوه‏ى مسيحيان در شكست جامعه اسلامى نفوذ خزنده و گام به گام در حوزه‏هاى گوناگون فرهنگى، سياسى، اقتصادى و نظامى بود.
بى‏ترديد پايدارى هر حكومتى به ميزان توانايى نظامى، اقتصادى، فرهنگى و سياسى آن بستگى دارد. اگر ارتش كشورى نيرومند نباشد و سست و بى‏اراده باشند، چنين سپاهى را ياراى ايستادگى در برابر دشمن نخواهد بود.
عرصه‏ى اقتصادى نيز از مهم‏ترين شاخص‏هاى پيروزى و كاميابى يك ملت است. از دير باز به دليل ارتباط تنگاتنگ زندگى مردم با اقتصاد و نقش تعيين كننده‏ى آن در پايدارى ملت‏ها و حكومت‏ها، اين موضوع همواره براى زير فشار قرار دادن و شكست يك ملت ابزارى كار ساز بوده است.
بى‏ترديد اگر ضعف اقتصادى و صنعتى دولتهاى جهان سوم، به ويژه حكومت‏هاى مسلمانان نبود، هم اكنون دولت‏هاى اروپايى و آمريكا و ديگر قطب‏هاى صنعتى و اقتصادى جهان نمى‏توانستند ديدگاه‏هاى سياسى ـ نظامى خود را بر آن كشورها تحميل كنند. هر ملتى كه اقتصاد و تجارتى نيرومند داشته باشد، مى‏تواند ادعاى استقلال همه جانبه بكند، ولى ملت‏هاى ضعيف همواره مجبورند دست گدايى به حكومت‏هاى استعمارى دراز كنند.
همين عامل سبب وابستگى فرهنگى آنان نيز مى‏گردد؛ چرا كه با ورود كالاهاى تجارى، فرهنگ استفاده‏ى آن نيز وارد مى‏شود و اين نخستين ضربه‏ى شكننده به فرهنگ ملى ـ مذهبى ملّت‏ها است.
امروزه در سياست جهانى نفوذ در سياست خارجى و مديريتى و برنامه‏ريزى كشورها نيز از شيوه‏هاى به نابودى كشاندن دولت‏هاى مستقل است. آنان با پرورش چهره‏هاى وابسته و نفوذ دادن آن‏ها به بدنه‏ى حكومتى دولت‏ها و با سياست ترساندن و تهديد نظامى كارگزاران حكومتى كشورها را در جهت هدف‏هاى خود به كار مى‏گمارند. كارى كه در كشورهاى از همه پاشيده‏ى بلوك شرق و آسياى ميانه و افغانستان و برخى كشورهاى عربى توسط آمريكا صورت مى‏گيرد.
در اندلس آن روز نيز با بسته شدن صلح نامه ميان مسيحيان و حاكمان شهر قُرطُبه مسيحيان توانستند مجوز آزادى افسار گسيخته را در تأثيرگذارى بر شئون مختلف جامعه‏ى اسلامى قرطبه و سرانجام تمام اندلس به دست بياورند. آنان با استفاده از اين فرصت طلايى شريان‏هاى اقتصادى اندلس را نيز به دست گرفتند؛ چرا كه با بستن اين پيمان، مناسبات بازرگانى ميان مسيحيان و مسلمانان گسترش يافت و تاجران مسيحى رفته رفته بازار اقتصادى مسلمانان را به دست گرفتند. آنان به پشتيبانى كليسا و پاپ نياز داشتند كه پاپ با حمايت مالى از تاجران مسيحى، تجارت مسلمانان را به انزوا و ورشكستگى كشانيد. و بازرگانان مسيحى را بر بازار مسلمانان، چيره ساخت.
از سوى ديگر مبشران و كشيشان مسيحى بسيارى به اسپانيا سرازير شدند و با نام‏هاى گوناگون مانند گردشگرى، استادى در آموزشگاه‏ها و تجارت، با مسلمانان آميزش نمودند. آنان در فرصت‏هاى مناسب در جايگاه‏هاى پرجمعيت شهر، يا مدرسه‏ها و آموزش گاه‏ها، به تبليغ و گسترش مسيحيت و ضعيف كردن عقايد مسلمانان پرداختند. اين گروه كه تعدادشان به 1485 نفر مى‏رسيد، در حقيقت جاسوسانى بودند كه به عنوان چشم و گوش پاپ و كليسا عمل مى‏كردند.
در نخستين سال قرارداد، چهار دانشگاه بزرگ با هزينه‏ى دوك ونيز فرمانده‏ى لشكر مسيحى در اندلس بنا شد كه جوانان مسلمان، رايگان در آن تحصيل مى‏كردند. متأسفانه در اين دوره به دليل توجه نكردن سران مسلمان، مدرسه‏ها و دانشگاه‏هاى قرطبه، رو به ضعف نهاده و بيشتر كلاس‏هاى آن جا تعطيل شده بود. در نتيجه، جوانان مسلمان كه پناهگاهى براى آموختن علم جز مدرسه‏هاى مسيحى نداشتند، به آن جا روى مى‏آوردند. استادان مسيحى نيز با استفاده از فرصت به دست آمده، نقش خود را به خوبى ايفا مى‏كردند. انديشه‏ى جوانان در محيط مدرسه رشد مى‏يابد و هر گاه فرهنگ و موسسه‏هاى آموزش و پرورش مبلغ فساد و فحشا باشند، سرنوشت دانش‏آموختگان آن معلوم است.
آنان در عرصه‏ى سياسى و نظامى نيز با خريدن وزيران و حاكمان مسلمان، و با نفوذ دادن افسران نظامى خود، دربار حكومت اسلامى را نيز زير سيطره‏ى خود در آوردند و با نااميد كردن حاكمان و وزيران مسلمان، آنان را در مبارزه با دشمن مسيحى سست مى‏كردند.
مسيحيان با پيروزى‏هاى پى در پى و فتح سنگر به سنگر و گسترش منطقه‏ى حكومتى خود و كاستن از سلطه‏ى مسلمانان آنان را در فشار روانى قرار دادند به گونه‏اى كه مسلمانان روز به روز جغرافياى اسلامى شان را از دست رفته مى‏ديدند و تنها به گذشته‏ى درخشان خود اندوه مى‏خوردند.

نقش مسلمانان
=========
اختلاف حاكمان مسلمان
----------------------------
بزرگان فرموده‏اند آخرين چيزى كه از دل مؤمن خارج مى‏شود، حُبّ رياست است.11 تاريخ گواه است كه چه خون‏هايى به خاطر مقام خواهى برخى از خواص و سران ملّت‏ها، ريخته شد و چه آبروهايى كه بدان جهت، پايمال شد. شكست تلخ اندلس داستان درد و اندوه مردمانى است كه هر چه كشيده‏اند، از دست حاكمان بى‏لياقت دنياپرست و مقام‏طلب و خودخواهى بوده است كه به خاطر چند روز رياست زودگذر، امّتى را در سوگ نشاندند.
پرداختن به اختلاف‏ها و خيانت حاكمان يا وزيران مسلمان، مجال بيشترى مى‏طلبد. ولى در اين جا به گوشه‏هايى از اين وقايع تلخ اشاره مى‏گردد. از نخستين روزهاى تشكيل حكومت اسلامى در اندلس ميان دو گروه اعراب قيسى و يمنى اختلاف و دشمنى سربرآورد و هر چند گاه كه قدرت به دست يكى از آن‏ها مى‏افتاد، بر ديگرى ستم مى‏كرد و گروه مقابل نيز به كارشكنى مى‏پرداخت. اين اختلاف‏ها چنان ريشه‏اى بود كه هر كس گامى براى صلح جلو مى‏نهاد، در آتش اين دشمنى خاكستر مى‏شد چنانكه اگر براى برطرف شدن چنين آشوب‏هايى، عالمى در مسجد دعا مى‏كرد، فورا كشته مى‏شد.12
اوج اين اختلاف‏ها در زمان حكومت‏هاى كوچك ـ ملوك الطوايفى ـ است كه هر دولتى براى گسترش قلمرو خود و تكيه‏ى طولانى‏تر بر اريكه‏ى قدرت، بايكى از پادشاهان مسيحى پيمان همكارى عليه همسايگانش مى‏بست. گفتيم كه حكومت مسلمانان را در اندلس مى‏توان به دوره‏هاى هفتگانه تقسيم نمود:
1ـ اندلس جزئى از حكومت اموى شام.
2 ـ حكومت مستقل بنى اميه در اندلس.
3 ـ ملوك الطوايفى اول.
4 ـ مرابطين.
5 ـ ملوك الطوايفى دوم.
6ـ موحدون.
7 ـ ملوك الطوايفى سوّم.
در دوره‏ى اول كه 46 سال به طول كشيد، 20 نفر حكومت كردند. در اين دوره، حكومت اسلامى اندلس به اوج قدرت خود رسيده بود، تا جايى كه تا صد مايلى پاريس در داخل خاك فرانسه به تصرف مسلمانان در آمده بود. ولى ديرى نپاييد كه به دليل اختلاف ميان اعراب يمنى و قيسى، قدرت اين حكومت كم گرديد و اعراب يمنى با شورش عليه حاكمان قيسى خود، عبدالرحمن بن‏معاويه را در سال 138ه . ق به حكومت رساندند كه بعدها اين حكومت، به خلافت مستقل تبديل گرديد. در اين دوره نيز 16 نفر حكمرانى كردند كه تا سال 422 ادامه داشت. درنتيجه‏ى اين چند دستگى‏ها و درگيرى‏هاى قبيله‏اى اعراب در اندلس، اين حكومت مستقل نيز روز به روز به سستى گراييد و در اثر بى‏لياقتى حاكمانش، از نخستين سال‏هاى قرن پنجم هجرى حكومت‏هاى مستقلى در هر جايى تشكيل شد كه دوران ملوك الطوايفى اول را پديد آورد. در ملوك‏الطوايفى اول نيز، اختلافات ادامه داشت و حتى به دليل تعداد زياد حكومت‏هاى مستقل، كه به 26 حكومت مستقل مى‏رسيد، اين درگيرى‏ها به اوج خود رسيد. آنان براى گسترش قلمرو خود با همسايگانشان درگير بودند و حتى در اين راستا به مسيحيان شمال اسپانيا، باج مى‏دادند تا همكارى آنان را جلب كنند. مسيحيان نيز، از اين موقعيت مناسب براى حمله و سركوبى شيرازه‏ى حكومت مسلمانان استفاده مى‏كردند.13 مثلاً در درگيرى ميان مأمون (حاكم والنسيا) و ابن‏هود (حكمران سرقسطه)14، مأمون پس از شكست خوردن از حاكم سرقسطه، از فرناندو ـ پادشاه مسيحىِ كاستيل ـ كمك خواست تا در صورت پيروزى، به او ماليات بدهد و با اين تدبير بر ابن هود چيره گشت. ابن هود نيز مدتى پس از اين شكست كه دوباره از سوى مأمون مورد هجوم قرار گرفته بود، از فرناندو درخواست كمك كرد و هديه‏هاى فراوانى بر او فرستاد، تا اين كه با پشتيبانى وى، بر مأمون پيروز گشت. پس از اين پيروزى، نيروهاى ابن‏هود به تاراج سرزمين‏هاىِ زير سلطه‏ى مأمون دست زدند كه مأمون با فرستادن هديه‏هايى براى "گريسه " ـ پادشاه ناوار و برادر "فرناندو " ـ از وى درخواست كمك نمود. گرسيه به كمك مأمون شتافت و فرناندو نيز به پشتيبانى از ابن‏هود درمقابل او ايستاد. اين جنگ 3 سال به طول كشيد.15 در دوره‏ى چهارم، مرابطين آفريقا، نخست در حمايت از حكومت‏هاى مستقل اندلس و بعد براى سيطره بر كل اندلس، وارد آن‏جا شدند و از سال 483 ه . ق به مدت 60 سال بر اندلس حكومت كردند. باسست شدن اركان اين حكومت، در كنار آن حكومت‏هاى مستقل جديدى پيدا شدند كه از آن‏ها به ملوك الطوايفى دوم ياد مى‏كنند. اين دولت‏هاى پنج‏گانه، هم زمان با مرابطين از سال 525 تا 566 ه . ق بر اندلس حكومت كردند. در سال 541 ه . ق نيز عبدالمؤمن بن على، بنيان‏گذار سلسله‏ى موحدون وارد شبه‏جزيره‏ى ايبرى شد و با شكست دادن مرابطين و ديگر دولت‏هاى كوچك حكومت را به دست گرفت. در طول 127 سال حكومت موحدون بر اندلس، 13 نفر حكمرانى كردند. در اين دوره نيز مسيحيان به دليل يكپارچگى مسلمانان شكست سختى از آنان خوردند.16 اما از نخستين سال‏هاى قرن هفتم هجرى، سستى در اركان حكومت موحدون رسوخ كرد و مسيحيان ليون، ناوار و آراگون با حمله به محمدبن يعقوب حاكم اندلس، ضربه سختى بر او وارد كردند. بدين ترتيب با ضعيف شدن دولت مركزى، براى بار سوّم دولت‏هاى كوچك در گوشه و كنار اندلس سربرآوردند، و به گونه‏اى كه در پايان كار موحدون، پنج دولت مستقل به اداره‏ى اندلس مى‏پرداختند كه گاهى به قلمرو يكديگر هم هجوم مى‏بردند و در بستن پيمان همكارى با مسيحيان شمال براى از ميان برداشتن رقيبان، از يكديگر سبقت مى‏گرفتند. اين دوران به نام ملوك الطوايفى سوم معروف است كه در حقيقت دوره‏ى پايان استيلاى مسلمانان بر اندلس است. پيدايش ملوك الطوايفى سوم، بهترين زمينه را براى پادشاهان مسيحى فراهم كرد تا ضربه‏ى نهايى را بر پيكر حكومت اسلامى اندلس وارد سازند و براى هميشه از خطر آن در امان بمانند.
از دردناك‏ترين حادثه‏هاى اين دوران، همكارى دولت‏بنى نصر با فريناند براى از ميان برداشتن ديگر حكومت‏هاى اسلامى است. چنان كه در گشودن دروازه‏ى اشبيليه و دره‏ى علياى وادى الكبير و لشكركشى‏هاى ديگر، با او همكارى نزديكى داشت. با پايان گرفتن كار ديگر حكومت‏هاى اسلامى اندلس، نوبت به غرناطه ـ مركز حكومت دولت بنى نصر ـ رسيد و مسيحيان كه چندين بار قصد تصرف آنجا را داشتند، ولى شكست خورده بودند، از سال 874 ه . ق با ازدواج فريناند پنجم ـ پادشاه آراگون ـ با ايزابلا ـ ملكه‏ى كاستيل ـ برترى چشم‏گيرى نسبت به مسلمانان به دست آوردند، به گونه‏اى كه در پىِ بهانه‏اى براى دراختيار گذاشتن غرناطه ـ آخرين دژ مسلمانان در اندلس ـ برآمدند. در اين هنگام "على بن سعد " حاكم غرناطه، قرارداد پايان يافته‏ى صلحِ حاكم پيشين غرناطه با مسيحيان را كنار گذاشت و از پرداخت خراج به پادشاه مسيحى سرپيچى كرد. همين امر بهانه‏اى براى حمله‏ى مسيحيان به غرناطه گرديد. آنان با هجوم به شهر "حَمّه " و تصرّف آن جا، حتى زنان و كودكان پناه گرفته در مسجدها را از دمِ تيغ گذراندند.
جالب اين كه در همين اوضاع خطرناك نيز، حاكمان غرناطه دست ازمقام خواهى خود برنداشتند و در حالى كه على بن سعد، با مسيحيان مشغول جنگ بود، پسرش محمد در غرناطه، شورش كرد و سرانجام در سال 890 ه . ق حكومت را به دست گرفت.
از سوى ديگر خيانت محمدبن على17 سبب شد كه فريناندو ايزابلا با همكارى وى، يورش سنگينى را به غرناطه آغاز كنند، كه نخست محمدبن على ناحيه‏ى البيازين را در دست گرفت و آن‏گاه مسيحيان با استفاده از اوضاع آشفته، دروازه‏ى شهرهاى البيره و رنده را گشودند. سپس شهر سبته را در پى محاصره‏اى سخت، به تسليم واداشتند. محمدبن على پس از آن كه به كمك مسيحيان، عمويش را از حكومت بر كنار كرد و بر غرناطه دست يافت، در برابر فريناند ايستاد. او نيز دوباره به غرناطه هجوم آورد و پيرامون آن را به آتش كشيد. فريناند يك سال بعد با 40 هزار پياده نظام و ده هزار سواره به غرناطه يورش برد و آن‏جا را محاصره كرد. با طولانى شدن مدت محاصره، مردم از نظر آذوقه در تنگنا قرار گرفتند و از آن جا كه محمدبن على بيش ازاين ياراى مقاومت نداشت با تشكيل جلسه‏اى مشورتى با اطرافيان و بزرگان، تسليم شد و ابوالقاسم عبدالملك را نزد فريناند فرستاده و آمادگى خود را براى بستن قرار داد صلح اعلام كرد. بدين ترتيب قرارداد تسليم غرناطه و مسلمانان، بسته شد و پايان حكومت مسلمانان در سال 897 ه . ق عملى گرديد. سرانجام همان‏گونه كه انتظار مى‏رفت، مسيحيان به مفاد پيمان نامه ـ كه پيش از اين آورديم ـ عمل نكردند و خاندان سلطنتى ابوعبداللّه‏ محمدبن على را تبعيد كردند. بدين ترتيب آخرين زمامدار اسلامى اندلس، پس از مدتى اقامت در نقاط ديگر اسپانيا به آفريقا فرستاده شد18 و در سال 940 (1538 م) در فاس درگذشت.19 مسيحيان به هيچ يك از مواد پيمان نامه عمل نكردند و مسلمانان اندلس از فريناند و ايزابلا و كزيمنس20 و فيليپ دوم و پسر شارلپنجم و فيليپ سوم، رنج‏ها و شكنجه‏هاى بسيار ديدند و قربانى دادند و هيچ يك از شورش‏هاى بعدى آن‏ها نيز به نتيجه‏اى نرسيد. آنان از سال 1499 ميلادى، مسلمانان را به برگزيدن آيين مسيحى مجبور كردند و سپس آن‏ها را به بهانه‏ى نفاق به محكمه‏ى تفتيش عقايد كشانيدند. اين محكمه نخستين بار در سال 1290 ميلادى در قشتاله21 تشكيل گرديد و در سال 1480 ميلادى،فريناند و ايزابلا آن را تكرار كردند. در سال 1481 نزديك به 3هزار نفر به حكم همين دادگاه سوزانده شدند و 13 هزار نفر به مجازات‏هاى ديگر رسيدند. ولى از آن‏جا كه سوزانيدن همه‏ى مسلمانان كار دشوارى بود، حكم اخراج دسته جمعى آنان از اندلس صادر گرديد. اسقف اعظم طليطله ـ كزيمنس ـ راى داد كه همه‏ى عرب‏هاى غيرمسيحى را به همراه زن و فرزندشان ازدم تيغ بگذرانند. همين شخص پس از فتح غرناطه 80 هزار جلد كتاب مسلمانان را آتش زد.
راهبى به نام بلدا گفت: "شايد اعراب مسيحى شده در اظهار مسيحيت، منافق باشند، پس بايد همه را كُشت تا خدا در روز حساب، بهشتى ودوزخى را از هم جدا كند. " حكومت وقت اين حكم را اجرا نكرد، ولى در سال 1610 ميلادى فيليپ دوم، حكم اخراج مسلمانان را از كشور صادر كرد.
طبق گفته بلدا، سه قسمت جمعيت مسلمانان در راه كشته شدند. در يكى از مهاجرت‏ها كه 140 هزار نفر مسلمان به سوى آفريقا مى‏رفتند، صد هزار نفر آنان كشته شدند. به طور كلى در مدت چندماه، بيش از يك ميليون مسلمان از آندلس اخراج شدند و براساس آمار سديلو22 از فتح فريناند(1492 م) تا زمان اخراج مسلمانان (1610 م) 3 ميليون نفر از جمعيت كشور كاسته شد. گوستاولوبون مى‏نويسد: "شايد تاكنون هيچ‏يك از بى‏رحم‏ترين و وحشى‏ترين كشورگشايان عالم، دامن خود را به چنين لكه‏ى قتل‏هايى آلوده نكرده باشد. " و با تأسف مى‏گويد:
عده‏ى جمعيت طليطله كه در دوره‏ى مسلمانان، بيش از دويست هزار نفر بود، اكنون (سال 1884 م) تمام آن، به بيش از 17 هزار نفر نمى‏رسد و در قرطبه كه يك ميليون جمعيت بود، فعلاً به 42 هزار نفر كاهش يافته است هم‏چنين از 150 شهرى كه در شلمنقه13 آباد بود، به نظر نمى‏رسد بيش از 23شهر باقى مانده باشد.24
جرجى زيدان هم مى‏نويسد:
مسلمانان را ميان انتخاب مرگ و مسيحيت مخير مى‏ساختند و مسلمانان ناگزير، تغيير دين داده و مسيحى مى‏شدند و آن‏ها كه از اين حكم، سرپيچى مى‏ورزيدند، در آتش سوزانيده مى‏شدند. متهمان به صورت دسته جمعى يا خانوادگى در آتش مى‏سوختند.
و در جاى ديگر مى‏نويسد:
در محلى به نام "كالى كوت " تعدادى از كشتى‏هايى حاملِ آذوقه‏ى مسلمانان، به دست مسيحيان ضبط مى‏شود. مسيحيان دست و گوش و بينى مسافران را بريده، سپس مثله شدگان را بى‏رحمانه به كشتى‏ها بازمى‏گردانند و كشتى‏ها را به آتش مى‏كشند تا جسدهاى نيمه جان مسلمانان خاكستر شود.25 يوسف اشباح آلمانى در كتاب تاريخ اندلس مى‏نويسد: نيروهاى مسيحيان، سيل‏آسا به شهرها و روستاها سرازير مى‏شدند و آن‏ها را آتش زده و ويران مى‏كردند. آنان به هر كجا كه مى‏رسيدند با آتش و شمشير به جان مردم مى‏افتادند و به مسجدهاى مسلمانان بى‏احترامى مى‏كردند و صليب‏ها را بر فراز مناره‏ها نصب كرده از آن‏ها براى ناقوس‏ها استفاده مى‏نمودند.26
جامعه‏ى اندلس مسيحى، پس از اخراج و كشتار مسلمانان دچار انحطاط فوق‏العاده گرديد، به گونه‏اى كه گوستا ولوبون، تاريخ نويس فرانسوى مى‏نويسد: انحطاط آندلس پس از اخراج عرب، به اندازه‏اى شديد بود كه شايد در تاريخ قومى يافت نشود كه با اين سرعت به چنان انحطاطى رسيده باشند. علم و دانش، كشاورزى، حرفه و سرانجام همه‏ى چيزهايى كه ابزار پيشرفت است، به يكباره رخت بربست. كارخانه‏هاى بزرگ بسته شد. كشاورزى يكسره مختل گرديد. زمين‏هاى حاصل‏خيز باير ماند. در نتيجه شهرها هم كه بدون كشاورزى و سازندگى آباد نمى‏ماند، رو به خرابى نهاد.
جمعيت مادريد كه بيش از چهار صد هزار نفر بود، به دويست هزار نفر كاهش يافت. در اشبيليه كه در حكومت مسلمانان 1600 كارخانه داير بود و يكصد و سى هزار كارگر در آن‏ها كار مى‏كردند، تنها 300 كارخانه باقى ماند. كارخانه‏هايى كه پارچه‏هايى ابريشمى مى‏بافتند و چهل هزار نفر در آن‏ها كار مى‏كردند، به كلى تعطيل شد. شهرهاى ديگر هم اين گونه رو به خرابى و ويرانى نهادند. به گونه‏اى كه وقتى در قرن هجدهم در سقوبيه يك كارخانه‏ى پارچه بافى تأسيس گرديد، چون از صنعت گران گذشته كسى باقى نمانده بود، ناچار از كشور هلند نيروى ماهر آوردند. ودر جاى ديگر به نقل از "كامپومانس "27 مى‏نويسد:
تا سال 1776.م در تمام كشور، يك نفر شيمى دان نبود كه از عهده‏ى ساختن دارو برآيد، يا بتواند يك كشتى معمولى را تعمير كند يا دست كم بادبان آن را بسازد.28

خيانت وزيران و حاكمان
---------------------------
بى‏ترديد از نقش اساسى حاكمان و وزيران حكومت اسلامى اندلس، در شكست مسلمانان نمى‏توان چشم پوشيد. در اين جا تنها به نمونه‏هايى از اين مسئله اشاره مى‏كنيم. سيدكمپيادر، مسيحى جاه‏طلبى بود كه پس از مدتى خدمت به آلفونس، از دربار وى رانده شد و به سوى مسلمانان آمد. وى نخست به دربار مقتدربن هود ـ حاكم سرقسطه ـ وارد شد و سپس در دستگاه پسر بزرگتر او، يعنى مؤتمن، مقامى بلند يافت. آن گاه به دستگاه حكومتى مستعين، فرزند مؤتمن نفوذ كرد.
وقتى مردم والنسيا از دست القادر (حاكم مسلمان آن‏جا) به تنگ آمده بودند، عليه او شوريدند و از حاكم شهرهاى لارده و طرطوشه، كمك خواستند و با همكارى هم شهر را به محاصره درآوردند.
القادر، براى رهايى از اين تنگنا، از آلفونس مسيحى و مستعين يارى خواست و مستعين كه در فكر به دست آوردن والنسيابود و فرصت را مناسب يافت، به همراه سيدكمپيادر به يارى القادر شتافت.
خطر محاصره‏ى دشمن برطرف شد و سيدكمپيادر پنهانى، هديه‏هايى از القادر گرفت و در تصرف شهر و اطاعت از دستور مستعين، كوتاهى كرد و در واقع او را فريب داد. هم زمان پيامى براى آلفونس مسيحى فرستاد و اطاعتش را از او اعلام داشت، البته به شرطى كه به او در تصرف شهرهاى مسلمانان سخت نگيرد و آلفونس هم پذيرفت. از آن پس كمپيادر شهرهاى بسيارى را به پرداخت وادار كرد. مدتى بعد كه سپاه مرابطين به اندلس رسيد، قاضى والنسيا با كمك آن‏ها، القادر رادستگير كرد و به قتل رساند. سيد كمپيادر به والنسيا يورش برد و سرانجام با جنايت‏هاى بسيارشان، اين شهر تسليم مسيحيان گرديد. سيدكمپيادر، برخلاف قراردادش، قاضى را در آتش سوزانيد و تمام خانواده‏اش را كشت و شكم زنان را دريد.
از نمونه‏هاى ديگر اين خيانت‏ها، هم‏دستى دولت بنى نصر با پادشاهان مسيحى بود كه در نتيجه آن، سراسر اندلس به جز قلمرو بنى‏نصر به دست يهوديان افتاد. بعدها بنى‏نصر نيز كه در غرناطه حكومت مى‏كردند، به دست مسيحيان برچيده شدند. احمد رائف هم نوشته است: با دقّت در متن پيمان صلح غرناطه مشخص مى‏گردد كه مسلمانان هرگز در چنان واگذارى‏ها مجبور نبوده‏اند و روشن است كه مسيحيان براى تنفيذ پيمان نامه، رشوه‏هاى هنگفتى پرداخته‏اند، بدون ترديد سلطان ابوعبداللّه‏ و وزيران او عامل اصلى تسليم غرناطه بوده‏اند؛ چرا كه مردم، حتى زنان با شيون و زارى از او مى‏خواستند كه با مسيحيان جهاد كند تا شهر تسليم نگردد. از سويى خود مسيحيان هم، از قدرت مسلمانان غرناطه آگاه بودند. بنابراين، واگذارى خودسرانه‏ى غرناطه، عملى كاملاً خائنانه است.29
"براق‏بن عمار " از افسران بانفوذ دربار مالك‏بن عباد ـ فرمانرواى‏قرطبه ـ در قرن پنجم هجرى بود كه مخفيانه، خود را به دستگاه پاپ و كليسا فروخته و به ملت و آيين خود خيانت كرد. وى در ظاهر به عنوان رابط و پيام رسان ميان پادشاهان مسلمان و مسيحى فعاليت داشت، ولى در واقع جاسوس واتيكان و دربار سلطنتى ايلدفونس در ميان مسلمانان و دربار قرطبه بود. روزى در شوراى كوچكى كه تنها با حضور اين افسر خائن مسلمان، ايلد فونس، دوك ونيز فرمانده سپاه مسيحيان تشكيل مى‏شد، درباره‏ى حمله به اسپانيا و تسخير آن گفت‏گو شد. ايلدفونس گفت پاپ مى‏خواهد در مورد باز پس‏گيرى اسپانيا، تصميم خود را اعلام كند، براى همين، از براق نيز خواست تا آن‏ها را در اين امر يارى نمايد. براق كه در ميان مسلمانان اسپانيا بزرگ شده بود و از روحيه‏ى آنان كاملاً آگاه بود، گفت: جنگ شما با مسلمان‏ها در شرايط فعلى اشتباه است و سپاه و قدرت بارون‏هاى اروپا هر چه باشد، نمى‏تواند در برابر مسلمان‏ها بايستد؛ زيرا مسلمانان هرگاه مذهب و آيينشان را در خطر بينند، سرسختانه از آن دفاع مى‏كنند و دشمن را ـ هر كه باشد ـ نابود مى‏كنند. از اين رو، نخست بايد شور فداكارى و دين دارى و شجاعت را در مسلمان‏ها سست كرده، آن‏گاه آنان را از پاى درآوريد. بهتر است هم‏اكنون قرار داد صلحى با سه اصل مهم به آن‏ها پيشنهاد نماييد:
1. آزادى مذهب؛
2. آزادى آموزش و پرورش؛
3. گسترش روابط تجارى و بازرگانى.
در نتيجه آزادى مذهب ،كشيشان و مبشران شما مى‏توانند جوانان مسلمان را از راه بيرون كرده يا دست كم در دينشان لاابالى نمايند. با آزادى آموزش و پرورش و تشكيل مدرسه‏ها و آموزش‏گاه‏هاى مسيحى، جوانان مسلمان به شما به چشم استادى نگريسته و در دست شما خواهند بود. گسترش روابط تجارى سبب مى‏شود كه نشست و برخاست و آميزش آن‏ها با شما زياد شده، به طرف خواهش‏هاى نفسانى كشيده شوند؛ به ويژه مى‏خوارگى و باده‏گسارى كه اكنون در ميانشان ممنوع است، كم‏كم رواج يابد. آن‏گاه مى‏توانيد، آنان را مانند گوسفندان برانيد و به سان خرگوش شكار كنيد.30 اين پيشنهاد در مجمع عمومى بارون‏هاى مسيحى مطرح گرديد و به تصويب رسيد. آن گاه به دربار مالك‏بن عباد فرستاده شد.
مالك پيشنهاد را در جلسه اميران شهرها، مطرح كرد كه آنان صلح‏نامه را پذيرفتند و بدين سان بامزدورى و خيانت يك افسر مسلمانِ دين‏فروش، بر سر مسلمانان آن‏چه نبايد مى‏آمد، آمد. اين عنصرِ خودباخته، بعدها، آخرين خوش‏خدمتى‏اش را نيز به لشگريان مسيحى نشان داد و با دسيسه بازى‏هايش موفق شد، يكى از پطرس‏ها به نام "شيل " را به عنوان "افسر رشيد ارتش " به مالك‏بن عباد معرفى كند. او هم به اين منظور كه سربازان مسلمان از چگونگى تجهيزات نظامى مسيحيان وفنون جنگى‏شان آگاه شوند، وى را به عنوان "مشاور نظامى " استخدام نمود و به او اجازه داد هر كه را صلاح مى‏داند، براى آموزش نظامى به خدمت ارتش مسلمانان وارد كند. با اين نقشه‏ى خائنانه، ارتش اسلام هم يكسره در اختيار مسيحيان قرار گرفت.31
در نتيجه‏ى اين خيانت‏ها، هنگامى كه هنوز چند سالى از بسته شدن آن پيمان نا مبارك نگذشته بود، در سال (633 ه . ق/ 1236 م) ايلدفوس پس از فتح اشبيليه (سويل) و چند شهر ديگر بر قرطبه دست يافت و بر تخت امارت آن جانشست سپس دستور داد تا مسجد جامع قرطبه را كه بنايى بى مانند و از آثار تاريخى مسلمانان بود با خاك يكسان كنند و محل آن را مركز فساد قرار دهند. كتاب خانه‏ى عمومى قرطبه را كه بيش از 80 هزار جلد كتاب داشت، به آتش كشيد و چهار هزار نفر از ساكنان آن جا را قتل عام كرد. آن گاه بسيارى از دوشيزگان اشراف و بزرگان مسلمانان را در ميان اميران ارتش مسيحى تقسيم نمود.32
لازم به ياد آورى است كه اين شهرها هيچ گاه به دست مسلمانان باز نگشت و سقوط آن‏ها پيش زمينه‏ى سقوط تمام اندلس در 5/ 2 قرن بعد بود.

نقش توده‏ى مسلمانان اندلس
-----------------------------------
از مسائل تاسف آورى كه پيش‏تر بدان اشاره گرديد، دودستگى ديرينه‏ى اعراب قيسى و يمنى در مركز خلافت اسلامى بود كه دامنه‏ى اين كشمكش‏ها بعدها به كارگزاران و دولت مردان و سرانجام به توده‏ى مسلمانان مانند مردم اندلس نيز كشيده شد33 همان‏گونه كه گفتيم ريشه‏ى بسيارى از فجايع، ستم‏ها و خيانت‏ها گرديد و در نهايت به شكست نهايى انجاميد.
از سوى ديگر برترى جويى نژادى عرب‏ها (قيسى و يمنى) نسبت به بربرهاى مسلمانان شمال آفريقا ـ كه بيش‏ترين تلاش در فتح اندلس داشتند و در اين راه هزاران قربانى داده بودند ـ سبب گرديد كه اختلاف‏ها و چند دستگى‏ها در ميان توده‏ى مردم، بيش‏تر شود كه در نهايت به سست شدن پايه‏هاى قدرت حكومت انجاميد. اعراب، رفتار ناشايستى با بربرها در پيش گرفتند و آنان را كوچك انگاشتند به گونه‏اى كه حتى سردار بزرگ و فاتح اندلس طارق بن زياد ـ كه بنابر قول معروف از قبايل بربر بود ـ مورد بى مهرى موسى بن نصير حاكم آفريقا قرار گرفت. آنان دست بربرها را از مقام‏هاى حكومتى كوتاه كردند؛ در حالى كه عرب‏ها در فتح اندلس تنها چند صد نفر كشته داده بودند. هم چنين جمعيت آنان در اندلس، در مقايسه با بربرها بسيار كم بود.
انگيزه بدرفتارى عرب‏هاى اندلس با بربرها به دليل برترى جمعيتى بربرها نسبت به اعراب بود، به گونه‏اى كه آنان را به پرهيز از بربرها و دورنگه داشتن آن‏ها از حكومت و قدرت وا مى‏داشت. حتى اميرى همچون يزيد بن ابى‏مسلم با بربرهاى مسلمانى كه نيروى محافظ شخصيت‏هاى مسلمانان بودند به بدى رفتار مى‏كرد و آنان را حقير مى‏شمرد.
اين عوامل سبب جدايى توده‏ى مردم مسلمان اندلس از حكومت گرديد.
و تخم كينه‏ى اعراب را در دل آنان كاشت و اختلاف‏ها را در ميان مسلمانان ريشه دارتر گردانيد.
به عنوان نمونه عبيداللّه‏ بن حبحاب ـ با تعصّب شديد نژادى و قبيله‏اى ـ در سال 116 ه . ق (734 م) به حكومت افريقا و اندلس رسيد. او كه از طايفه‏ى قيسى‏ها بود، با اذيت و آزار عرب‏هاى يمنى و شكنجه‏ى آنان جور و ستم را در حق بربرها به نهايت رسانيد.
حتّى عبيداللّه‏ براى خوار شمردن بربرها تصميم گرفت همه‏ى آن‏ها را (مسلمان و غير مسلمان) غنيمت مسلمانان (اعراب) قلمداد كند. وى در راستاى اجراى اين تصميم به كارگزارانش دستور داد51 بربرها را به عنوان برده در اختيار گيرند.35
هم‏چنين، سستى و تن پرورى ـ كه از عوارض زمان صلح است ـ در دولت مردان و گروهى از مردمان اندلس، رسوخ كرد و ناز و نعمت، فرصت انديشيدن به حيله‏هاى دشمن زخم ديده را از آنان گرفت.

نتيجه‏گيرى
-------------
مى‏توان خلاصه‏وار عوامل شكست مسلمانان در اندلس را اين گونه جمع بندى كرد:
1ـ تلاش پى‏گير حكومت‏هاى محلى مسيحيان در سرنگونى حكومت اسلامى اندلس: اين حكومت‏هاى محلى در اثر غفلت مسلمانان با پشتيبانى كليسا شكل گرفتند و رفته رفته سرزمين‏هاى مسلمانان را باز پس گرفتند.
2ـ حمايت پاپ و كليسا از جنبش‏هاى ضد اسلامى اندلس و پيوند دادن مسئله اندلس به حيثيت مذهبى مسيحيان و بسيج كردن نيروهاى مذهبى براى اين كار.
3ـ اختلاف‏هاى داخلى حاكمان مسلمان و دامن زدن دست نشانده‏هاى مسيحى به آن.
4ـ تجزيه‏ى حكومت يگانه‏ى اسلامى اندلس به دولت‏هاى كوچك و ضعيف. اين سياست در اثر هواى نفس و خوى مقام خواهى برخى سران مسلمان و در نتيجه تضعيف قدرت دفاعى مسلمانان صورت گرفت.
5ـ رقابت حاكمان مسلمان براى برترى جويى بر هم كيشان ديگرش، كه به ناتوانى روز افزون قدرت نظامى و دفاعى آنان انجاميد.
6ـ پشتيبانى نكردن جدّى و مؤثر حكومت‏هاى اسلامى مركزى و آفريقا از حكومت‏هاى ضعيف شده‏ى اندلس.
7ـ خيانت كردن وزيران و زمامداران ترسو و دين فروش.
8ـ نژادپرستى عرب‏ها و كوچك شمردن مسلمانان ديگر مانند بربرها و افراد بومى اندلس كه به بروز شكاف و چنددستگى در صف‏هاى واحد مسلمانان انجاميد.
9ـ نفوذ مشاوران و افسران ارشد نظامى مسيحى در ارتش مسلمانان.
10ـ كم توجهى مسلمانان به امور فرهنگى كه به ركود دانشگاه‏هاى مسلمانان منجر شد و جوانان به آموزش گاه‏هاى مسيحى روى آوردند و سرانجام در فرهنگ مبتذل بيگانه حل شدند.
11ـ فروش باغ‏ها و زمين‏هاى كشاورزى به مسيحيان كه به نفوذ و حضور هر چه بيشتر مسيحيان در جامعه مسلمانان انجاميد.
12ـ غفلت و كم كارى مسلمانان در بازرگانى و تجارت كه در نتيجه افسار مسلمانان را به عنوان اهرم فشارى در دست مسيحيان گذارد.
13ـ آزادى افسار گسيخته‏ى جوانان در مسايل اخلاقى كه سرانجام بدنه‏ى فعال حكومت اسلامى را درمجلاب فساد غوطه ور كرد.
14ـ گستردن دام‏هاى شراب خوارگى و مى‏گسارى در ميان جوانان.
15ـ نبودن محيط‏هاى سالم تفريحى و آموزشى براى جوانان و دانشجويان مسلمان.
16ـ دنيازدگىِ دوران صلح و حاكم شدن روحيه‏ى بى تفاوتى و راحت‏طلبى در مردم.
17ـ عدم نظارت بر كار روحانيون و مبشران مسيحى، كه به شكل توريست و استاد دانشگاه و معلم و تاجر و غيره، آزادانه در حقيقت جاسوس كليسا بودند.
18ـ حضور كم فقيهان و عالمان مسلمان در نقش آفرين نبودن آنان در جلوگيرى از كج‏روى‏هاى جوانان.
سرنوشت ناگفتنى مسلمانان در اندلس تنها يك حادثه و اتفاق نيست، بلكه بايد اين قضيه را به عنوان يك مسئله‏ى حيثيتى براى مسلمانان در نظر گرفت، كه سبب سرافكندگى تاريخى مسلمانان گرديد.
داستان اندلس، مصرعى از قصيده‏ى شومى است كه اربابان كليسا در تاريكىِ خيالِ باطلشان براى همه‏ى مسلمانان سروده‏اند، قصيده‏اى كه نخستين مصرع آن را به خون مسلمانان اندلس آغشته‏اند و هر بيتش را با پايان بخشيدن به زندگى مسلمانانِ ديگر عالم به فرجام خواهند رسانيد.
داستان اندلس شرح حالِ انسان‏هاى بريده از آرمان است. توصيف مسلمانان اسير در بند شهوت و خودخواهى و كوته‏فكرى است.
اكنون ماييم و اين رُمانِ تلخ تاريخى؛ ماييم و اين همه عبرت‏هاى تاريخى. اكنون ماييم كه فردا آيندگان درباره‏ى عملكرد ما داورى خواهند كرد كه آيا مانند اندلسى‏ها عمل كرديم يا نه، حماسه آفريديم.

ادامه دارد...

پي نوشت
___________________________________________________________________________________
1 . خاطره‏ى سقوط اندلس، احمد رائف، برگردان: محمدرضا انصارى، صص 99 ـ 105.
2 . خاطره‏ى سقوط اندلس، صص 105 ـ 106.
3 . محل وقوع جنگى ميان لشكريان سلطان مرابط يوسف بن تاشفين و سپاه آلفونس ششم در نزديك قُرطُبه در سال 1086 ميلادى.
4 . محلى در نزديكى "حصن سالم ".
5 . خاطره‏ى سقوط اندلس، ص 41 ـ 44 و 55 ـ 57 و 72.
6 . مركز تحقيقات اسلامى سپاه، ص 18، برگرفته از فرهنگ و شبه فرهنگ، محمد على اسلامى،
ص 11.
7 . همان، ص 18، برگفته از فرهنگ و شبه فرهنگ محمد على اسلامى، ص 16.
8 . همان، ص 18، برگرفته از فرهنگ استقلال، جواد منصورى، ص 9 و 10.
9 . پيشين، ص 23، برگرفته از تعليم و تربيت اسلامى، ص 36و37.
10 . اندلس سرزمين خاطره‏ها، على محقق.
11 . "و من كلام بعض الصالحين: آخرُ ما يخْرُجُ مِن رئوس الصديقين حبُ الرياسه ". شرح نهج‏البلاغه‏ى ابن ابى‏الحديد، ج 2، ص 181.
12 . سيماى اندلس، على محمدى، ص 149؛ تاريخ فتوحات اسلامى در اروپا، شكيب ارسلان،
برگردان: على دوانى، ص 88.
13 . سيماى اندلس، ص 127و اندلس سرزمين خاطره‏ها، ص 46.
14 . سارا كوسا.
15 . صحنه‏هاى تكان دهنده در تاريخ اسلام، محمد عبداللّه‏ عنان، برگردان على دوانى، ص 151 ـ 153.
16 . سيماى اندلس، ص 135 و 136.
17 . برادرزاده‏ى حاكم غرناطه كه پس از اسير شدن به دست مسيحيان با دادن قول همكارى به آن‏ها آزاد گرديده بود.
18 . اندلس سرزمين خاطره‏ها، ص 50.
19 . اندلس، دكتر آيتى، ص 199.
20 . ximenes.
21 . gastilla.
22 . sedillot.
23 . salamanca.
24 . آندلس، دكتر آيتى، ص 198 ـ 199.
25 . سرزمين اسلام، على رضا گلى زواره، ص 482، برگرفته از تمدن اسلام و عرب، جرجى زيدان، ص 338.
26 . سرزمين اسلام، ص 499.
27 . يكى از نويسندگان اسپانيا، campomans.
28 . آندلس، دكتر آيتى، ص 200 به بعد.
29 . خاطره‏ى سقوط اندلس، احمد رائف، ص 106.
30 . اندلس سرزمين خاطره‏ها، سيدعلى محقق، ص 72.
31 . همان، ص 73.
32 . اندلس سرزمين خاطره‏ها، ص 73. برگرفته از تفسير طنطاوى، الجواهر، ج 21، ص 183 به بعد.
33 . سپيده دم اندلس، دكتر حسين مؤنس، ص 159.
34 . سپيده دم اندلس، دكتر حسين مؤنس، ص 160 به بعد.

منبع : كتاب "عبرت‌هاي اندلس "

تاثیر تبلیغات گسترده دستگاههای ارتباط جمعی امریکا که کاملا در کنترل صهیونیستهاست، مردم امریکا را به زودباورترین مردم جهان تبدیل کرده و بر اثر همین تبلیغات هدایت شده، حادثه 11سپتامبر هم کینه و نفرت مردم امریکا و جهان غرب را علیه اعراب و مسلمانان برانگیخته است

خاستگاه سوم. رسانه ها

رسانه ها بویژه با تولد تکنولوژی اطلاعات و دسترسی آسان انسان به داده های دلخواه از طریق شبکه گسترده جهانی اینترنت (World Wide Web) در «جامعه شبکه ای»(1) و «دهکده جهانی»(2) اثری بس شگرف گذاشته اند. فرانک وبستر(3) در کتاب فرهنگ و سیاست در عصر اطلاعات،(4) از نوعی سیاست و فرهنگ جدید سخن می گوید که محصول رسانه های ارتباطی و اطلاعاتی است. این کتاب با اشاره به شیوه شکل گیری نگرش مردم به زندگی و یافتن هویت جدید به کمک اینترنت، چگونگی هم اندیشی جهانی را در پرتو شبکه جهانی اینترنت بررسی می کند.

اکنون که رسانه ها در درجه اهمیت بالایی قرار گرفته اند و همه شئون زندگی بشری را جهت می دهند و به انسانها القا می کنند که چگونه زندگی و فکر کنند و چه سیاستی را در پیش بگیرند، صاحبان آنها نیز از شانس بیشتری برای رسیدن به آمال سیاسی و فرهنگی خویش برخوردارند.

یهودیان با پی بردن به اهمیت رسانه ها در جهان، کنترل همه رسانه های پرقدرت جهان را، اعم از دیجیتال و غیر دیجیتال بدست گرفته اند. وحدت یهودی- مسیحی در امریکا و نفوذ یهودیان بر رسانه ها با توجه به جمعیت اندکشان در امریکا، سطح نخبگی آنان را نشان می دهد.

«براساس آمارهای موجود، با آنکه حدود 5درصد نیروی کاری مطبوعاتی امریکا یهودیان هستند بیش از 25درصد نویسندگان، دبیران، سرمقاله نویسان و تولید کنندگان مطبوعات اصلی و نخبگان امریکا را یهودیان تشکیل می دهند».(5)

شبکه های NBC, CNN,CBS,ABC همگی در اختیار امریکا قرار دارند. موسسه نیوهاوس،(6) یکی از ابرموسسه های یهودی در بخش چندرسانه ای است که به کلیت جامعه امریکا شکل می دهد. این ابرموسسه، 31روزنامه، 12ایستگاه محلی، 87سیستم تلویزیون کابلی، هفته نامه پاراید(با 22میلیون تیراژ در هفته)،(7) 12 مجله مهم شامل نیویورکر،(8) مادمازل،(9) گلامور(10) و مانند آن را در مالکیت خویش دارد. این امپراتوری رسانه های را ساموئل نیوهاوس،(11) مهاجر یهودی روسی تاسیس کرده است.(12)
مرکز سینمایی هالیوود، رساترین تریبون صهیونیسم در امریکاست که بیشترین نفوذ را در افکار عمومی و سیاست مداران ایالات متحده دارد.

هالیوود در سال 1998م.فیلم سینمایی «آرماگدون» را تولید کرد که در آن ارتش ایالات متحده امریکا، هجوم سفینه های هوایی دیگر سیاره ها را شکست می دهد. «محاصره» دیگر فیلم هالیوودی است که در همان سال ساخته شد. در این فیلم، نیروهای امنیتی سازمان اف.بی.آی در مقابله و پیشگیری از حمله تروریستی اعراب مقیم امریکا به مراکز حساس شهر نیویورک پیروز می شوند.
تاثیر تبلیغات گسترده دستگاههای ارتباط جمعی امریکا که کاملا در کنترل صهیونیستهاست، مردم امریکا را به زودباورترین مردم جهان تبدیل کرده و بر اثر همین تبلیغات هدایت شده، حادثه 11سپتامبر هم کینه و نفرت مردم امریکا و جهان غرب را علیه اعراب و مسلمانان برانگیخته است.(13)

خاستگاه چهارم. حضور در قوای مقننه و مجریه امریکا

مشارکت فعال جامعه یهودی امریکا در انتخابات کنگره و ریاست جمهوری و تاثیر فزاینده لابی های یهودی بر نتیجه انتخابات، آنها را در همه اداره های حکومتی صاحب نفوذ کرده است. همین امر سبب شده است هیچ کدام از نامزدهای ریاست جمهوری بدون جلب رضایت یهودیان نتوانند به پیروزی برسند.

همه این خاستگاهها بخشی از زوایای همگرایی صهیونیسم مسیحی را در امریکا نشان می دهند. در جمع بندی کلی می توان گفت عوامل فرهنگی و سیاسی در روند این همگرایی دخالت دارند و غفلت از هر کدام، ما را در فهم دقیق رابطه امریکا و اسرائیل دچار مشکل خواهد کرد.

امروزه نفوذ اسرائیل در ساختار قدرت امریکا سبب شده است امریکا طرحهایی را به نفع اسرائیل در منطقه خاورمیانه اجرا کند. طرح «خاورمیانه بزرگ» یکی از طرحهایی است که با اثرپذیری مقامات امریکایی از لابی های صهیونیستی برای تحقق ایده «سرزمین موعود از نیل تا فرات» در پیش گرفته اند. هال لیندسی در کتاب پیشگویی های انجیل، جای امریکا کجاست؟(2001م.)، با بررسی نقش امریکا در جنگ جهانی آرماگدون می کوشد اثبات کند دولت امریکا، جنگ نهایی مقدس را رهبری خواهد کرد. به باور این نویسنده، امریکا، مخالفان مسیح را که قبل از آغاز جنگ نهایی مقدس مایه ایجاد ترس و وحشت در جهان شده اند، شکست خواهد داد و در این جنگ مقدس، دولت انگلیس چنان گسترده است که حتی دولت امریکا در اوج زمان جنگ سرد برضد شوروی سابق، موشکهای هسته ای قاره پیمای خود را «شمشیرهای جنگ مقدس» نامیده بود.(14)

مسیحیان صهیونیست از فرقه پروتستان در امریکا و انگلیس اعتقاد دارند که مسیح در امور خاورمیانه همواره به سود دولت اسرائیل مداخله کرده است و می گویند تشکیل دولت اسرائیل بزرگ از رود نیل تا فرات، خواست مسیح است که بزودی عملی خواهد شد و امروز صهیونیسم مسیحی با کمک حکومت صهیونیستی امریکا، خود را به فرات رسانده است. صهیونیستهای یهودی نیز براساس اعتقاد به مجموعه قوانین دینی تلمود، به «مکتب خواسته های خدا» اعتقاد دارند و به همین دلیل، می خواهند به کمک دولتهای امریکا، انگلیس و دیگر کشورهای غربی برنامه ای را اجرا کنند که بتوانند دو مسجد مقدس اقصی و صخره را در بیت المقدس تخریب کنند و کشور اسرائیل بزرگ را با نابودی کامل کشورهای اسلامی در گستره نیل تا فرات بوجود آورند.

صهیونیستهای یهودی و صهیونیستهای مسیحی پروتستان با اتحاد و هماهنگی کامل هر عملی را که دولت اسرائیل انجام می دهد، در حقیقت، طراحی شده از سوی مسیح می دانند که مسیحیان سراسر جهان باید از آن حمایت کنند.(15)

چون اعراب و عموم مسلمانان، حکومت اسرائیل بر فلسطین را نامشروع می دانند، اسرائیل برای حفظ بقای خود کوشیده است با قدرتمندان بین المللی همچون امریکا همکاری نزدیک داشته باشد. وجود ترس همیشگی از حمله مسلمانان و نابودی «امنیت» را به مهمترین دل مشغولی اسرائیل تبدیل کرده است. امروزه برای رژیم اشغالگر قدس، چند فرضی اساسی امنیتی وجود دارد که عبارتند از:

1. تهدید اصلی متوجه وجود اسرائیل است. براین اساس، ماهیت
غاصبانه و ظالمانه رژیم صهیونیستی سبب شده است خطرهایی، وجود و بقای اسرائیل را تهدید کند.

2. اسرائیل محدودیتهای گسترده ای دارد. محدودیت سرزمینی و جمعیتی و اقتصاد کوچک و تحریم شده از سوی کشورهای منطقه و جهان، از این رژیم، جزیره ای کوچک در میان مجموعه ای گسترده و پهناور کشورهای مسلمان و عرب و در محاصره آنها ساخته است.

این فرض ها سبب شده است چند اصل مهم در ساختار دولت و ملت اسرائیل نهادینه شود و از مسلمات یهودیان به حساب آید و برای ایشان جنبه حیاتی پیدا کند. این اصول عبارتند از:

1. اصل ایجاد استراتژی امنیت ملی که بر همه چیز سایه افکنده است.
2. اصل ایجاد ملت مسلح، بگونه ای که همه مردم سربازانی پنداشته می شوند که سالی یازده ماه در مرخصی به سر می برند.
3. اصل خودکفایی؛ پی آمدهای روانی و فرهنگی تاریخ یهودیان و انزوای آنها در اروپا به نوعی خودکفایی بدبینانه انجامیده است.
4. اصل برخورداری از پشتیبان خارجی؛ در عین وجود روحیه بالا، ضرورت یافتن یک حامی بزرگ خارجی هیچگاه از نظر صهیونیستها دور نمانده است.(16)

مهمترین و موثرترین سازمانهای صهیونیست مسیحی که با برآوردن نیازهای امنیتی اسرائیل، تلاش خود را در استمرار بقای دولت اسرائیل در منطقه صرف می کند و امروزه در سرتاسر اروپا و امریکا فعال هستند، عبارتند از: سفارت بین المللی مسیحی در اورشلیم(ICEJ)،(101) وزارت خانه کلیسا در میان مردم یهودی که به تراست اسرائیلی کلیسای انگلیس در اسرائیل معروف است ((102) (CMJ یا ITAC))، دوستان مسیحی اسرائیل((CFI)،(103)) میانجی گران مربوط به بریتانیا((IFB)،(104)) دوستان نیایش مسیحیت برای اسرائیل((PFI)،(105)) پل های صلح((BFP)،(106))دوستان امریکایی در انتظار مسیح ((AMF)،(107)) اتحادیه یهودی در انتظار مسیح امریکا((MJAA)،(108)) یهودیان طرفدار عیسی((JFJ)،(109)) و خواهران پروتستانی مریم مقدس و شورای مسیحیان و یهودیان ((CCJ) (110)). این سازمانها در رتبه بندیهای متنوع و به دلایل مختلف و گاه متناقض، بخشی از ائتلاف بزرگی هستند که امروزه محتوای دستور جلسه های صهیونیسم مسیحی را شکل می دهند.

لوئیس هامادا که در پی همگرایی بین یهودیت و صهیونیسم مسیحی است، اعتقاد دارد: «واژه «صهیونیسم» به جنبش سیاسی یهودی اشاره دارد که به دنبال تاسیس سرزمین ملی در فلسطین برای یهودیانی[است] که پراکنده شده اند. از سوی دیگر، صهیونیست مسیحی کسی است که علاقمند است خداوند را در تحقق پیشگویی هایش بوسیله اسرائیل سیاسی و خارجی استعانت کند به جای اینکه بوسیله بدن مسیح، طرح خداوند را که در اناجیل چهارگانه آمده، مدد کند».(17)

ب) پیوند بوش با صهیونیسم مسیحی

در سال1996م. نتانیاهو از حزب لیکود به نخست وزیری اسرائیل رسید. اندکی بعد، هشت تن از چهره های یهودی نومحافظه کار امریکایی، یادداشتی شش صفحه ای برای او فرستادند و از او خواستند تا اسرائیل در قالب حکومت تهاجمی ظاهر شود.

در ابتدای این یادداشت، درباره لزوم سرنگونی صدام و جایگزینی او با یک پادشاه زیر نفوذ اردن، سفارشهایی نوشته شده بود. این یادداشت که نوعی نظریه دومینو را به تصویر می کشید، پیش بینی می کرد که حکومتهای سوریه و دیگر کشورهای عربی، یکی پس از دیگری و در پی سقوط صدام، سقوط خواهند کرد. رهبری نویسندگان این یادداشت را ریچارد پرل یهودی بر عهده داشت که در دولت بوش دوم به مسئولیت مهمی چون رئیس دفتر سیاست دفاعی دست یافت.(18)

اقدامات بوش در پی رویداد11 سپتامبر برای حمله به افغانستان و عراق و تهدید امنیت سوریه، لبنان و ایران بر اثر نفوذ همان کسانی صورت گرفت که به شدت به اسرائیل علاقمندند. جلوه ای از این علاقمندی، همسویی محافظه کاران با لایی های صهیونیستی است. موسسه یهودی امور امنیت ملی(jisna)، رابطه مهم بین هسته های فکری محافظه کار و لابی صهیونیست است که در نقش لابی اسرائیل با حمایت حزب لیکود عمل می کند. این موسسه، کارشناسان مختلفی را می یابد و برای تحقیقات به اسرائیل می فرستد. برای نمونه، قبل از برمر، ژنرال جی گارنر را برای اداره عراق فرستاد که او اکنون نیز نقش مشاورتی در عراق دارد. لابی های اسرائیل در امریکا هم به دو گروه یهودی و مسیحی تقسیم می شوند. وولفوویتز و فیث، روابط تنگاتنگی با لابی های یهودی امریکایی دارند. وولفوویتز که دارای خویشاوندی در اسرائیل است، روابط دولت بوش و کمیته امور مردمی اسرائیل بشمار می رود. فیث هم، فعال سیاسی حامی اسرائیل شناخته می شود.

در انتخابات ریاست جمهوری دوره بوش، نومحافظه کاران و طرفداران آنان به ال گور، نامزد دموکراتها رای ندادند و بنیادگرایان پروتستان جنوب امریکا به جمهوری خواهان رای دادند. از دیدگاه بنیادگرایان مسیحی، خداوند همه فلسطین را به یهودیها اعطا کرده است. به همین دلیل مجموعه های بنیادگرا میلیونها دلار خرج کرده اند تا زمینه استقرار یهودیها را در سرزمینهای اشغالی فراهم آورند. امپراطوری مطبوعاتی و خبری جناح راست گرا نیز شاخه دیگر نومحافظه کاران پنتاگون را در دست گرفته است که در کشورهای مشترک المنافع انگلستان و کره جنوبی ریشه دارد.(19)

همچنین کشیشان معروف امریکایی، مانند بیلی گراهام،(20) جری فالول،(21) پت رابرتسون،(22) هال لیندسی(23)و مایک ایوانس(24) که از مبلغان جدی جریان صهیونیسم مسیحی هستند، در دولت مردان امریکا و انگلیس نفوذ عمیقی دارند.
بیشتر نومحافظه کاران امریکا، پروتستان هستند و از نظر کارشناسان سیاسی، به راست مسیحی یا صهیونیستهای انجیلی گرایش دارند. «این افراد به شدت مذهبی و حتی به تعبیری، بنیادگرا هستند و در عین اعتقاد به مبانی مسیحیت، به نوعی همخوانی دین با سیاست نیز معتقدند. برای مثال، به یک جانبه گرایی در مسائل بین الملل معتقد هستند؛ جدال دایمی بین خیر و شر در همه عرصه ها حتی در عرصه سیاسی را باور دارند؛ طرفدار حمایت از شرکتهای بزرگ نفتی و تسلیحاتی توسط سیاست گذاران امریکا هستند و از بقای اسرائیل در سرزمینهای اشغالی حمایت می کنند».(25)

می توان گفت یکی از ویژگیهای دولت بوش، برقراری پیوند میان دو جریان محافظه کاران یهودی و مسیحیان بنیادگرا بود. این پیوند موجب همگرایی بین جمهوری خواهان و برخی دموکراتهای مسیحی طرفدار اسرائیل شد و در مجموع، پشتوانه مثبتی برای حضور طولانی تر بوش در قدرت فراهم کرد.(26) شاید بهترین سخن برای توضیح روابط بوش و اسرائیل، جمله مورتایمر سیمرمن، یکی از اعضای ارشد لابی اسرائیل در امریکا باشد که گفت: «بوش، بهترین دوستی است که اسرائیل تا به حال در کاخ سفید داشته است».(27)

بوش روی آوردن خود را به مسیحیت(تولد به مثابه یک مسیحی) مدیون بیل گراهام، همکار نزدیک نیکسون و یکی از سرسخت ترین مخالفان جنبش حقوق مدنی در امریکا می دانست و معتقد بود: «او (گراهام) کسی بود که در سال 1985م.، هنگامی که به دیدار خانواده اش رفتم، بذر مذهب را در روحم کاشت». پس از آن بوش در شهر میدلند ایالت تگزاس با تشویق دان ایوان، وزیر تجارت پیشین امریکا، در کلاسهای آموزش انجیل شرکت کرد.(28)

بطور کلی، اعتقاد به عیسی مسیح، فلسفه سیاسی مطلوب بوش بود. چنانکه در پاسخ به این پرسش که به کدامین فیلسوف سیاسی نزدیکتر است، بدون کمترین درنگی گفت: «حضرت مسیح». اثرگذاری منبع فکری تگزاس و منبع اعتقادی مسیح بر بوش سبب شد از نظر وی، دو جهان روشنایی و تاریکی وجود داشته باشد. وظیفه جهان روشنایی آن است که برای خیر بجنگد و هر هزینه ای را بپردازد؛ زیرا هدف، مبارزه با جهان تاریکی و محور شرارت است. اصطلاح«محور شیطانی» بخوبی نشان دهنده عمق توجیه ها و استدلالهای مذهبی برای پیشبرد اهداف امریکا در صحنه سیاست خارجی است.(29)

بوش در سخنانش می گفت:«من به نقش ایمان و اعتقادات مذهبی در کمک به حل بزرگترین مشکلات ملتها اعتقاد دارم. این آزادی که ما هدیه گرفته ایم، هدیه امریکا به مردم جهان نیست، بلکه هدیه خداوند به بشریت است. ما به عشق خداوند که در پی تمام زندگیها و پشت پرده کل تاریخ است، اطمینان داریم. خداوند نیز اکنون ما را هدایت می کند و به تقویت ایالات متحده ادامه می دهد».(30)

شاید کمکهای مداوم مالی و اقتصادی امریکا به اسرائیل را بتوان مهمترین بخش حمایتهای واشنگتن از تل آویو در نیم قرن گذشته دانست؛ رویه ای که با کمترین ممانعت و با سهولت بیشتر در دوران بوش پسر ادامه یافت. برای نمونه، در بودجه سال 2003م. امریکا، برای تامین مسائل دفاعی و تسهیلات ضد تروریستی، دویست میلیون دلار به صندوق اضطراری امنیت اسرائیل اختصاص یافت که اعتراض کشورهای عرب و گروههای امریکایی عرب را برانگیخت. افزون بر آن،مبلغ شصت میلیون دلار برای اسکان دوباره یهودیان آواره در اسرائیل و ده میلیون دلار هم برای دولت لبنان بمنظور کمک به برقراری امنیت در جنوب لبنان و کنترل حزب الله اختصاص داده شد.(31)

در بحث مربوط به بیت المقدس نیز کنگره امریکا بر تعهد خود مبنی بر انتقال سفارت امریکا به بیت المقدس تاکید و براساس قانون عمومی مصوب 1995 از بوش درخواست کرد هرچه سریعتر، روند انتقال سفارت امریکا به بیت المقدس را آغاز کند. همچنین ایالات متحده امریکا در دوران بوش کوشید روابط کشورهای جهان با اسرائیل را هرچه بیشتر بهبود بخشد. در این زمینه، کنگره در گزارشی اعلام کرد:

1. اسرائیل؛ دوست و متحد ایالات متحده امریکا است و امنیت این کشور برای ثبات منطقه و منافع امریکا حیاتی است؛
2. اسرائیل هم اکنون با 160 کشور جهان روابط دیپلماتیک دارد و تنها حدود سی کشور با آن روابط دیپلماتیک ندارند؛
3. اسرائیل بطور فعال درصدد برقراری روابط رسمی با تعدادی از کشورهایی است که با این کشور رابطه ای ندارند؛
4. ایالات متحده باید به این متحد خود(اسرائیل) در راه تلاش برای گسترش روابط دیپلماتیک، کمک و از آن حمایت کند؛
5. بعد از گذشت بیش از پنجاه سال از موجودیت اسرائیل، این کشور استحقاق دارد تا همسایگان و جامعه جهانی با او همانند ملتی برابر با دیگر ملتها رفتار کنند.

کنگره در بخش دیگری از گزارش خود، شصت روز به وزارت خارجه امریکا مهلت داد تا اقدامات لازم را در این زمینه انجام دهد؛
بدین ترتیب که از کشورها در این باره پرسش، و تقاضای پاسخ مناسب کند. شاید تطمیع پاکستان و به دنبال آن، اظهارات اسلام آباد مبنی بر آمادگی برای به رسمیت شناختن اسرائیل و گسترش روابط دیپلماتیک با این کشور با توجه به این گزارش و درخواست کنگره امریکا قابل درک باشد.(32)

3. منجی گرایی صهیونیسم مسیحی؛ مهمترین ابزار کسب قدرت

در جمع بندی کلی، باورهای جنبش صهیونیست مسیحی را می توان معطوف به انگاره منجی گرایی دانست. منجی گرایی، واژه ای است که به اعمال اسرائیل و حمایت قدرتهای بزرگ از آن، مشروعیت می بخشد. همه فعالیتهای صهیونیستهای مسیحی اعم از ترور مبارزان فلسطینی، ریختن بمب بر سرمردم بی دفاع افغانستان و کشتار شیعیان عراق به دست امریکا، بسترسازی برای جنگ جهانی آرماگدون است که آن هم مقدمه ظهور منجی، عیسی مسیح خواهد بود.

امروزه امریکا، اشغال عراق را برای خود رسالتی الهی می شمارد و آزاد سازی جهان از بند تروریسم و استبداد و در نهایت، برقراری دموکراسی را اموری مقدس می داند که ظهور منجی را تسهیل می کند. افزایش تکاپوی دولتها را در مسابقه تسلیحاتی برای برافروختن آتش جنگ جهانی سوم و آرماگدون نیز امری شایسته می انگارد. جری فالول و بیلی گراهام، دو تن از مبلغان برجسته صهیونیسم مسیحی، با ادعای نزدیک شدن ظهور مسیح معتقدند که نسل کنونی، آخرین نسلی خواهد بود که قبل از ظهور مسیح در این جهان زندگی خواهد کرد.

فالول می گوید: «آرماگدون یک واقعیت است اما شکر خدا، این پایان روزگار امتهای غیر یهودی و مسیحی است؛ زیرا پس از آن، صحنه برای سلطنت پادشاه ما، خداوندگار عیسی مسیح، در نهایت افتخار و قدرت آماده می شود. تقریبا تمام تعلیم دهندگان کتاب مقدس که من می شناسم، بازگشت بسیار نزدیک مسیح را پیش بینی می کنند و من شخصا ایمان دارم که بخشی از آن آخرین نسل هستم. آن آخرین نسلی که تا سلطان ما مسیح نیاید، نخواهد مرد».

باید توجه داشت چگونه ممکن است داعیه داران یک حکومت سکولار مدعی زمینه سازی برای ظهور مردی شوند که پیامبر الهی است و آنچه عملی خواهد کرد، حکم الهی است. در واقع بین منتظران مسیح با خود مسیح هیچ تشابهی وجود ندارد. مسیح که پیامبر صلح و رحمت است، چگونه می تواند اعمال خشن و بی رحمانه امریکا و اسرائیل را تایید کند.
جمع بندی

از مباحث گذشته روشن می شود که جنبش صهیونیسم مسیحی، نوعی واسطه و اسطوره است که در پس آن، روابط قدرتهای بزرگ نظیر ایالات متحده امریکا وانگلیس به صورت پنهان مطرح می شود. واسطه ها، خود ابزار اعمال قدرت(منعطف از قدرت) از سوی قدرتهای بزرگ هستند و همچنین قدرت را بازتولید (معطوف به قدرت) می کنند. امروزه عملیات صهیونیست های مسیحی در جهان به مراتب، آسانتر و بیشتر از دخالت مستقیم بانیان آنها است.

با وجود اسطوره ای بودن اساس جنبش، این جنبش واسطه های فرعی را درون خود جای داده است. محقق ساختن پیشگویی های مسیح، حمایت از اسرائیل، آمادگی برای جنگ آرماگدون و چندین واسطه دیگر، همگی به مجازی کردن واقعیت این جنبش کمک می کنند. بنابراین برای عبور از آنها و رسیدن به بنیادهای آن، همچون بنیادگرایی و پروتستانتیسم و روابط قدرت نیازمند رهیافت واقع گرایی انتقادی هستیم تا در قالب آن به معرفتی درست از آن جنبش دست یابیم.

پی نوشت ها :

1. - همان، ص32.
2. - ر.ک:حیدررضا ضابط، «نگاهی به پیوند پروتستان و صهیونیسم».
3. - محمدعلی منصوریان،«صهیونیسم مسیحی و جهان اسلام»، ص226.
4. - همان.
5. - گروه امنیت ملی،«جنگ آینده در دکترین نظامی رژیم صهیونیستی»، مجله سیاست دفاعی، تهران، پژوهشکده علوم دفاعی دانشگاه امام حسین، سال هشتم، ش4، پاییز و زمستان 1379، ص72، 73.
6. - International Christian Embassy Jerusale.
7. - the Church's Ministry Among Jewish People, also known as The Israel Trust of the Anglican Church within Israel.
8. - Chrisian Friends of Israel.
9. - Intercessors For Britain.
10. - Prayer Friends of Israel.
11. - Bridges for Peace.
12. - The American Messianic Fellowship.
13. - The messianic jewish Alliance America.
14. -Jews for Jesus.
15. - the Evangelical Sisterhood of Mary and the Council of Christians and Jews.
16. - Louis Bahjat Hamada, Understanding the Arab Word,Nashville, Nelson,1990,p.189.
17. - مرتضی شیرودی، «یهودی گرایی بوش»، ماهنامه پرسمان، ش21، خرداد 1383.
18. - مایکل لیند، «سیطره بر کاخ سفید»، ترجمه نعمت الله مظفرپور(روی خط اینترنت)، به نقل از:شبکه خبر دانشجو27/2/1383؛ قابل دسترس در آدرس:www.bashgah.net.
19. - Billy Graham.
20. - Jerry Falwell.
21. - Pat Robertson.
22. - Hal Lindsey.
23. - Mike Evans.
24. - مسعود آریایی نیا، «مبانی دینی رفتار و فرهنگ سیاسی راست افراطی در اسرائیل». فصلنامه مطالعات منطقه ای، ج6، 1380، ص1-31.
25. - محسن پاک آیین،«نومحافظه کاری و سودای جهان شمولی امریکایی»،(روی خط اینترنت)، منتشر شده در تاریخ1384/8/10، قابل دسترس در آدرس:
26. www.bashgah.net.
27. - بهنام قلی پور، «کمدی سیاسی صهیون مسیحی»،(روی خط اینترنت)، به نقل از: بولتن چالشها، ش15، قابل دسترس در آدرس:www.bashgah.net.
28. - امیرمحمدحاجی یوسفی،«خاورمیانه پس از 11 سپتامبر با تاکید بر مناسبات اعراب و رژیم صهیونیستی». مجله سیاست خارجی، زمستان 1380، ص1116.
29. - حسین دهشیار،«روانشناسی جورج دبلیو بوش و سیاست خارجی امریکا»، مجله سیاست خارجی، تابستان1381، ص436.
30. - ttp://www.princeton.edu/lalexand/religion.htm#top.
31. - Journal of Palestine,winter 2003,No.2,p.166.
32. - حسین دهشیار،«روانشناسی جورج دبلیو بوش و سیاست خارجی امریکا»، مجله سیاست خارجی، تابستان1381، ص436.

منبع : بنیادهای سیاسی جنبش صهیونیسم مسیحی و انگاره موعود گرایی/ محسن قنبری آلانق /

فارس نیوز

مسيحيان معتقد به ((بازگشت مسيح))[1] هستند. در مسيحيت، در عهد جديد نجات دهندگي به حضرت عيسي نسبت داده شده است، زيرا او مأمور شده است كه امت خويش را از گناه نجات بخشد. مسيحيان با تعابير زيادي از آمدن مصلح جهاني خبر داده‌اند، گاهي از آن به ((ملكوت خدا)) تعبير مي‌كنند. از الفاظي همچون شيلو، روح راستين، پسر انسان نيز بارها در آيات انجيل براي بيان دوره آخر الزمان استفاده گرديده است.

وجود مصلح جهاني از اعتقادات چهار دين بزرگ جهان يعني اسلام و مسيحيت و يهود و زرتشت است و اختصاص به اسلام ندارد و اديان ديگر نيز به مصلح و منجي اعتقاد دارند و در سرتاسر كتب مقدسه از صلح و امنيت و حكومت ديني بر جهان، در آخر الزمان خبر داده شده است.

در اينجا ما به بررسي دين مسيحيت پيرامون مصلح آخر الزمان مي‌پردازيم از اينرو كلماتي از كتاب مقدس كه صفات و خصوصيات مصلح جهاني را بيان كرده و نشان دهنده اعتقاد آنان به مصلح و منجي است نقل مي‌نماييم.

مسيحيان معتقد به ((بازگشت مسيح))[1] هستند. در مسيحيت، در عهد جديد نجات دهندگي به حضرت عيسي نسبت داده شده است، زيرا او مأمور شده است كه امت خويش را از گناه نجات بخشد. مسيحيان با تعابير زيادي از آمدن مصلح جهاني خبر داده‌اند، گاهي از آن به ((ملكوت خدا)) تعبير مي‌كنند. از الفاظي همچون شيلو، روح راستين، پسر انسان نيز بارها در آيات انجيل براي بيان دوره آخر الزمان استفاده گرديده است.

در انجيل متّي باب 24 آيه 27 آمده است:

((همچنانكه برق از مشرق ساطع شده تا به مغرب ظاهر مي‌شود، ظهور پسر انسان نيز چنان خواهد شد، آنگاه علامت پسر انسان در آسمان پديدار گردد و در آن وقت جميع طوايف زمين سينه زني كنند و پسر انسان را ببينند كه برابرهاي آسمان با قوّت و جلال مي‌آيد. اما از آن روز و ساعت هيچكس اطلاع ندارد حتي ملائكه آسمان. بنابراين شما نيز حاضر باشيد، زيرا در ساعتي كه گناه نبريد پسر انسان مي‌آيد.))

همچنين در انجيل متّي، باب 31 آن حضرت را به نام فرزند انسان خوانده و مي‌فرمايد:

((و چون فرزند انسان در جلال خود خواهد آمد با جميع ملائكه مقدمسه بر كرسي بزرگي قرار خواهد گرفت و همگي قبائل نزد وي جمع خواهند گشت و آنها را از يكديگر جدا خواهد نمود، چنانكه شباني ميش‌ها را از بزها جدا بنمايد[2]، آنگاه ملك به اصحاب يمين خواهد گفت: أي بركت يافتگان خدا بياييد و آن مملكت را كه از ابتداي عالم براي شما مهيا شده بود تصرف نماييد.)) [3]

همچنين در انجيل مرقس باب 13، شماره 26 مي‌گويد:

((آنگاه پسر انسان را ببينيد كه با قوّت و جلال عظيم برابرها مي‌آيد و در آن وقت فرشتگان خود را از جهات اربعه از انتهاي زمين تا اقصاي فلك فراهم خواهد آورد. ولي از آن روز و ساعت غير از پدر هيچكس اطلاع ندارد، نه فرشتگان و نه پسر، پس بر حذر باشيد و بيدار شده و دعا كنيد، زيرا نميدانيد كه آنوقت كي ميشود[4]، پس بيدار باشيد زيرا نميدانيد كه در چه وقت صاحبخانه مي‌آيد، در سام، يا نصف شب يا با بانگ خروس يا صبح. مبادا ناگهان آمده و شما را خفته يابد. اما آنچه به شما مي‌گويم و به همه مي‌گويم اينكه بيدرا باشيد.)) [5]

همچنين در انجيل لوقا باب 12 شماره 35 و 36 مي‌گويد:

((كمرهاي خود را بسته، چراغهاي خود را افراشته بداريد….. خوشا به حال آن غلامان كه آقاي ايشان چون آيد ايشان را بيدار يابد…. پس شما نيز مستعد باشيد زيرا در ساعتي كه گمان نمي‌بريد پسر انسان مي‌آيد.))

همچنين در انجيل لوقا باب 21 آمده:

((زلزله‌هاي عظيم در جايها و قحطيها و وباها پديد مي‌آيد و چيزهاي هولناك و علامات بزرگ از آسمان ظاهر خواهد شد… اورشليم پايمال امتها خواهد شد تا زمانهاي امتها به انجام رسد و در آفتاب و ماه و ستارگان علامات خواهد بود و بر زمين تنگي و حيرت از براي امتها روي خواهد نمود… و دلهاي مردمان ضعف خواهد كرد از خوف و انتظار آن وقايعي كه بر ربع مسكون ظاهر مي‌شود و آنگاه پسر انسان را خواهند ديد كه برابري سوار شده با قوّت و جلال عظيم مي‌آيد.))

(فرزند انسان) كيست؟

بر خلاف آنچه گروهي از علماء و مفسرين انجيل پنداشته‌اند فرزند انسان كه در آيات فوق زمامدار و حامل لواء سلطنت جهاني در آينده معرفي شده است حضرت مسيح نيست. زيرا چنانچه از عبارات فوق معلوم ميشود، بشارت دهنده خود حضرت مسيح است و از شخصي بشارت مي‌دهد كه در آينده جميع ملل نزد او گرد مي‌آيند.

از جملات ((او خواهد آمد)) و ((قرار خواهد گرفت))، ((نزد او جمع خواهند گشت)) و امثال آن، بدست مي‌آيد كه شخص مورد بشارتِ حضرت مسيح، در عصر وي نبوده، بلكه بعداً خواهد آمد.

از اندك تأملي در بشارت فوق ميتوان نتيجه گرفت كه مقصود از فرزند انسان فردي است كه بزرگترين نمونه انسانيت و شاخصترين مولود عالم انساني، حضرت وليعصر عليه السلام مي‌باشد كه تمام امم نزدش گرد مي‌آيند و زمام امور اجتماع را در دست خود خواهند گرفت و جمالاً بدون داوري و قضاوت مذهبي ميتوان اين برداشت را نمود كه مسيح عليه السلام درباره فردي غير از خود سخن مي‌گويد كه او همان مصلح و منجي آخر الزمان است.

در انجيل يوحنّا باب 14 شماره 16 آمده:

((من از پسر خواهم خواست و تسلي دهنده ديگر به شما عطا خواهد كرد تا هميشه با شما بماند يعني روح راستي، كه جهان نمي‌تواند او را قبول كند، زيرا كه او را نمي‌بيند و نمي‌شناسد، اما شما او را مي‌بينيد زيرا كه با شما مي‌ماند و در ميان شما خواهد بود.))

و در انجيل يوحنّا باب 15 شماره 27 مي‌گويد:

((ليكن چون تسلي دهنده كه او از جانب پدر نزد شما آيد يعني روح راستي كه از پدر صادر مي‌گردد او بر من شهادت خواهد داد و شما نيز شهادت خواهيد داد.))

و در انجيل يوحنّا باب 16 شماره 7 آمده:

((راست مي‌گويم كه رفتن من براي شما مفيد است زيرا اگر نروم تسلي دهنده نزد شما نخواهد آمد. اما اگر بروم او را نزد شما مي‌فرستم و چون او آيد جهان را بر گناه و عدالت داوري و ملزم خواهد نمود. اما بر گناه، زيرا كه به من ايمان نمي‌آوريد و اما بر عدالت، از آن سبب كه نزد پدر خود مي‌روم و ديگر مرا نخواهيد ديد و اما بر داوري، از آن رو كه بر رئيس اين جهان حكم شده است و بسيار چيزهاي ديگر نيز دارم به شما بگويم ليكن آلان طاقت تحمل آنها را نداريد و ليكن چون او يعني روح راستي آيد شما را به جمع راستيها هدايت خواهد كرد. زيرا كه او از خود تكلّم نمي‌كند بلكه به آنچه شنيده است سخن خواهد گفت و از امور آينده به شما خبر خواهد داد. او مرا جلال خواهد داد زيرا كه از آنچه آنِ من است خواهد گرفت و به شما خبر خواهد داد، هر چه از آنِ پدر است از آنِ من است. از اين جهت گفتم كه از آنچه آنِ من است مي‌گيرد و به شما خبر خواهد داد.))

و در انجيل متّي بشارت 48 آمده:

((هر كس كه غالب آيد وي را بر قبائل اقتدار خواهم داد كه بر آنها به عصاي آهنين حكمراني خواهد كرد به نوعي كه من از پدر خود يافته‌ام و من او را ستاره سحري خواهم داد. هر كس كه گوش دارد بشنود كه روح به كليساها چه مي‌گويد، آنكس كه گوش دارد بشنود كه روح به كليساها چه مي‌گويد.))

حضرت عيسي در آيات فوق از چه كسي بشارت مي‌دهد؟

اگر چه عده‌اي از مسيحيان اصرار و پافشاري دارند كه مورد بشارت در اين قيام جهاني خود حضرت مسيح عليه‌السلام است كه در آخر الزمان از آسمان فرود آيد و زمام امور بشريت را در دست گيرد ولي چنانچه قبلاً بيان شد و آيات فوق نيز گواهي مي‌دهد مورد بشارت بطور قطع خود حضرت عيسي نيست بلكه منظور پرچمدار انقلاب و عدل جهاني حضرت مهدي عليه‌السلام است كه به قدرت و نصرت الهي بر جهان حكومت خواهد كرد.

برداشتهايي از كتاب مقدس انجيل:

از گفته‌هاي كتاب مقدس استفاده مي‌شود كه:

انجيل متّي باب 24، آيه 27:

شخصي براي اصلاح جامعه بشري و تشكيل حكومت جهاني به نام روح راستي يا تسلي دهنده يا روح خدا و يا پسر انسان خواهد آمد و مسيحيت انتظار او را دارد.

انجيل لوقا، باب 21:

قبل از آمدن او جنگهاي عالمگير، خصوصاً در منطقه فلسطين روي مي‌دهد كه همه را به وحشت مي‌اندازد كه چنان مصيبت بزرگي در عالم واقع نشده.

آيه 21 انجيل مرقس، باب 13:

همه ملتهاي جهان و تمام مردم دنيا از او پيروي مي‌كنند و زير نفوذ او خواهند بود و او بر جهان حكومت خواهد كرد او رئيس جهان خواهد بود.

و از آيه 16 انجيل يوحنّا، باب 14 استفاده مي‌شود كه:

جهان فعلي به خاطر عدم رشد فكري و يا جهل و ناداني نمي‌تواند او را قبول كنند و وجودش را احساس نمايد.

او در عين آنكه هميشه با مردم جهان خواهد بود، مردم جهان او را نمي‌بينند و اگر ببينند نمي‌شناسند. يعني ممكن است در بين مردم زندگي كند ولي او را نشناسند و ندانند كه او روزي قيام خواهد كرد و تشكيل حكومت جهاني خواهد داد.

و با توجه به باب 21 از انجيل لوقا استفاده مي‌شود كه:

6-   قبل از آمدن او دنيا پر از ظلم و جور مي‌شود و سراسر جهان را ستمگران احاطه مي‌كنند.

7-  او مردم را به عدالت ملزم مي‌كند و خودش به عدالت داوري مي‌نمايد.

8-  او ظلم و ستم را از روي زمين محو مي‌كند و نمي‌گذارد احدي به كسي ظلم كند و اثري از ستمگران روي زمين باقي نمي‌ماند.

همچنين از آيه 7 انجيل يوحنّا باب 16 استفاده مي‌شود كه:

9-  او از خود تكلم نمي‌كند بلكه آنچه از خداوند و پيامبران شنيده است خواهد گفت.

10- وقتي او بيايد مردم دنيا را به همه راستيها هدايت خواهد نمود.

11- او مردم دنيا را از امور آينده، با خبر خواهد كرد، زيرا به جميع علوم اولين و آخرين احاطه دارد.

12- او حضرت عيسي را جلال خواهد داد و او را از تمام اتهاماتي كه دشمنان او يا دوستان نادانش به او بسته‌اند نجات مي‌دهد.

13- به پيامبري حضرت عيسي عليه‌السلام شهادت مي‌دهد.

14- مردم مسيحي قبل از ديگران به حقانيت او شهادت مي‌دهند.[6]

از آيه 26 انجيل مرقس باب 13 استفاده مي‌شود كه:

15- همه بايد منتظر او باشند زيرا وقت ظهورش مشخص نيست حتي ملائكه آسمانها هم نمي‌دانند و بالاخره جز خداوند كسي از آمدنش اطلاع ندارد، بنابراين همه بايد بيدار باشند و آمدنش را انتظار داشته باشند.

16-  همه چيز در اختيار او قرار گرفت و او برابرهاي آسمان با قوّت و جلال خواهد آمد.

17- آمدن او داراي علائمي است و در آن زمان علامت پسر انسان در آسمان هم پديدار مي‌گردد.

 منبع: محاکمه

پاورقي :-----------------------

[1] - Messiahnism

[2]-  انجيل متّي، باب 32.

[3] - انجيل متّي، باب 34.

[4] - انجيل مرقس، باب 13، شماره 26 و 27.

[5]-  انجيل مرقس، باب 13، شماره 35.

صهیونیسم مسیحی، پدیده جدید دینی و سیاسی در مسیحیت بود که برای اولین بار کلیسای انگلیس در اواخر قرن نوزدهم میلادی بوجود آورد. پروتستانهای مقیم آمریکا و انگلیس این جریان نوظهور را «عملی کردن خواسته های مسیح» و «عملی کردن پیش گوییهای انجیل» می دانند.

ب) تولد صهیونیسم مسیحی

صهیونیسم مسیحی بمعنای وجود تفکر بنیادگرانه، بسیار کهن‌تر از دولت مدرن اسرائیل و حتی جنبش صهیونیسم یهودی است. چنانکه اشاره شد بارور شدن عقاید این جنبش به دوران پس از ترجمه کتاب مقدس به زبان بومی برمی گردد که آن را خارج از سلسله مراتب کلیسا در دسترس مردم قرار داد تا کتاب مقدس را بخوانند و پیغامهای آن را باز تفسیر کنند. ایده تاسیس دولت یهودی در فلسطین که نشانه آمدن دوباره مسیح است، در گفتار و نوشتارهای رهبران و حکمای پروتستان در قرن هفدهم سندیت پیدا کرد.

با انقلاب پیوریتن ها در انگلستان که علاقه زیادی به عهد عتیق (تورات) و یهودیان از خود نشان می دادند، صهیونیسم به مثابه پروژه بازگشت یهودیان به سرزمینهای مقدس، حمایت گسترده به دست آورد و هسته اولیه مسیحیان صهیونیست شکل گرفت. این نظریه که تشکیل دولت یهودی می تواند نشانه ای بر بازگشت مجدد مسیح باشد، اولین بار در سخنان و نوشته های الیور کرومول و پاول فلگن هاور، از رهبران و نظریه پردازان پروتستان در قرن هفدهم مطرح شد. در این میان نقش کرومول دیکتاتور پیوریتن انگلستان، اهمیت ویژه ای دارد که اجازه استقرار یهودیان را در انگلستان- تنها کشوری که در آن هیچ یهودی وجود نداشت- صادر کرد.

پس از آن، پیوریتن ها خواستار وساطت برای انتقال یهودیان به سرزمینهای مقدس شدند. آنها به محض اینکه محقق شدن پیش گویی «انتشار و استقرار یهودیان در چهارگوشه جهان» را قرین به واقعیت یافتند نسبت به آغاز دوره مسیح از خود بی تابی نشان دادند و باور کردند که زمان بازگشت یهودیان به سرزمینهای مقدس فرا رسیده است.(1) نیز کارن آرمسترانگ(2) در کتاب «جنگ مقدس»(3) نوشت: «خواسته پیوریتن ها در انتقال یهودیان به سرزمینهای مقدس پس از سالهای 1600 نیز با همان شدت و حدت دنبال می شد».(4) پیوریتن ها در اقدامات بعدی خود طرح «هواداران یهود»(5) را در امریکا نهادینه کردند.

از قرن نوزدهم، مسیحیان پروتستان این طرحها را به صورت رهیافت پیش داروانه نسبت به پیش گویی های کتاب مقدس و تاسیس دولت تازه پیگری کردند. صهیونیست برجسته انگلیسی، لورد آنتونی آشلی کوپر(6) برای اولین بار گفت: «فلسطین، کشوری بدون ملت برای ملتی بدون کشور است» بعدها صهیونیستهای یهودی با الهام گرفتن از سخن کوپر، این اشعار را برای خود ساختند: «سرزمینی بدون مردم برای مردمی بدون سرزمین»(7) جنبش اصلاح پروتستان هنگامی که از تبدیل آیین یهودی به پروتستانتیسم ناامید شد، شعار بازگشت یهودیان به فلسطین را برای رهایی از دست آنان مطرح ساخت و این به معنای اعلام تاسیس مسیحیت صهیونیست بود.(8) در نیمه سال 1600م. پروتستانها پیمان نامه هایی را بستند که در آنها به یهودیان اخطار داده شده بود اروپا را به مقصد فلسطین ترک کنند. الیور کرمول(9) نیز به عنوان متولی کشورهای مشترک المنافع بریتانیا که به تازگی تاسیس شده بود، اعلام کرد:

«حضور یهودیان در فلسطین، زمینه را برای آمدن دوباره مسیح آماده خواهد ساخت»(10) جان لاک در کتاب تعلیقات بر رساله های پولس قدیس می نویسد: «پروردگار قادر است که همه یهودیان را در کشور واحدی جمع کند و آنان را در میهن خود در رفاه و شکوفایی قرار دهد».(11)

اسحاق نیوتن در کتاب ملاحظاتی درباره پیش گوییهای دانیال و مکاشفات یوحنای قدیس نوشت: «یهودیان به وطنشان باز خواهند گشت...نمی دانم چگونه اینکار انجام خواهد شد. باید بگذاریم زمان این امر را تفسیر کند».(12) ژان ژاک روسو در کتاب امیل(1762م) چنین آورد:«ما انگیزه های درونی یهود را هرگز نخواهیم شناخت مگر اینکه ایشان صاحب کشوری آزاد باشند و خود، مدرس و دانشگاه هایشان را اداره کنند».(13) امانوئل کانت نیز یهودیان را فلسطینی هایی می دانست که در میان آلمانیها زندگی می کنند.(14)

صهیونیسم مسیحی،(15) پدیده جدید دینی و سیاسی در مسیحیت بود که برای اولین بار کلیسای انگلیس در اواخر قرن نوزدهم میلادی بوجود آورد. پروتستانهای مقیم آمریکا و انگلیس این جریان نوظهور را «عملی کردن خواسته های مسیح» و «عملی کردن پیش گوییهای انجیل» می دانند.

در این زمینه در اواخر قرن نوزدهم، یک مفسر معروف انجیل بنام سایرس اسکوفیلد،(16) تفسیر انجیل را مطابق با افکار جدید جان داربی انگلیسی نوشت که امروزه معتبرترین تفسیر انجیل برای پروتستانهای سراسر جهان و بهترین مرجع برای انجیل شناخته می شود.

پیروان این مکتب، خود را از مبلغان انجیل می دانند و معتقدند همه پیروان این مکتب، مسیحیان دوباره متولد شده هستند و فقط اشان اهل نجات خواهند بود و دیگران هلاک خواهند شد. از ویژگیهای ممتاز پیروان این مکتب، اعتقاد راسخ و تعصب خاص به صهیونیسم است. تعصب این مسیحیان به صهیونیسم، بیش از صهیونیستهای یهودی مقیم اسرائیل و امریکاست.(17) می توان گفت صهیونیسم مسیحی، ابزار ایدئولوژیکی برای انتقال حمایت بین المللی از یک دولت یهودی در فلسطین است. نباید فراموش کرد که مجمع عمومی سازمان ملل متحد چگونه در سال 1975م. قطعنامه 3379 را که در آن، صهیونیسم به نژادپرستی و تبعیض نژادی تعریف شده بود، تصویب کرد.(18)

مهمترین کتابی که در آن، هدف صهیونیسم از تشکیل اسرائیل به مثابه دولتی نژادپرست نقد شده، اثر یوری دیویس است.(19) صهیونیسم مسیحی معاصر، واکنشی به این نقد جهانی از صهیونیسم است. برای مثال، در سال 1967م.در پی تصویب قطعنامه 242سازمان ملل متحد در اعتراض به اشغال کرانه باختری و بیت المقدس فلسطینی از سوی اسرائیل، در حالیکه جامعه بین الملل، سفارت خانه های خود را در اورشلیم می بست، سفارت مسیحیت بین الملل برای نشان دادن حمایت خود از اسرائیل به اورشلیم منتقل شد.

مسیحیت صهیونیست در پایان قرن نوزدهم بصورت جریان عمیقی در فرهنگ غرب رسوخ کرد و از آن زمان به بعد، از میدان کلام و فلسفه و ادبیات و رمز و راز به صحنه سیاست تغییر جهت داد.

ج) اصول اعتقادی فکری جنبش صهیونیسم مسیحی

باور اساسی صهیونیست های مسیحی، دفاع سرسختانه از کیان اسرائیل است. آنها بر این باورند که تشکیل دولت اسرائیل و بطور کلی، صهیونیسم، فرمان الهی بوده و تکمیل وعده خداوند به ابراهیم است که فرمود:(20)«من کسانی را که تو را تقدیس کنند، تقدیس خواهم کرد و هر آنکس که تو را دشنام دهد، او را لعنت خواهم کرد و همه مردمان بواسطه تو تقدیس خواهند شد».(21)

برای همین، هیل لیندسکی ادعا کرده که «کانون همه پیشگویی های وحیانی، دولت اسرائیل است».(22) به عبارت دیگر، صهیونیستهای مسیحی، خود را مدافعان ملت یهود، بویژه دولت اسرائیل می دانند. اینگونه حمایت کردن آنها را رویارویی کسانی قرار می دهد که به فکر نقد یا دشمنی با اسرائیل هستند.(23)

این جنبش، دفاع از از سرائیل را در قالب «هزاره گرایی»(24) و«تقدیرگرایی»(25) تحلیل می کند که توجه به آنها می تواند معرف باورها و نگرش صهیونیسم مسیحی باشد. هزاره گرایی تاکید دارد که در ابتدای هر هزار سال، یک منجی از سوی خداوند می آید و دین خداوند را یاری می دهد و مومنان را از دست ستمکاران رها می کند. براین اساس، مبلغان این جنبش، آمدن مسیح را در ابتدای هزاره سوم میلادی پیشگویی و جهان را در آستانه ظهور فرض می کنند.

واژه دیگری که می تواند دکترین صهیونیستهای مسیحی را به خوبی توضیح دهد، تقدیرگرایی یا اعتقاد به خواست الهی است. بنظر تقدیرگرایان، خداوند برای پایان جهان، طرح دارد و همه باید تسلیم تقدیر و طرح الهی باشند. ایشان براین باورند که هفت گام بلند در پیشگویی های کتاب مقدس برای آینده جهان مطرح شده است که عبارتند از:

1. بازگشت یهودیان به فلسطین؛
2. تاسیس دولت یهودی؛
3.جهانی بودن مواعظ انجیل که شامل اسرائیل نیز می شود؛
4. سرخوشی مومنان کلیسا وقتی وارد بهشت می شوند؛
5. رنج و محنتی که به مدت هفت سال، مومنانی را که در زمین باقی مانده اند، عذاب خواهد داد و یهودیان ستم خواهند دید. سرانجام، خوبان بر ضد نیروهایی که «ضد مسیح»(26) آنها را رهبری می کند، جنگی به راه خواهند انداخت؛
6. نبرد آرماگدون در دشت مجیدو در اسرائیل برپا خواهد شد؛
7. شکست ضدمسیح و ارتش او و به دنبال آن، ایجاد پادشاهی سرشار از صلح مسیح به مرکزیت اورشلیم.(27)
رهبران برجسته تقدیرگرا- بنیادگرا همیشه به کتاب سیاره بزرگ و فقید زمین(28) اثر هال لیندسی(29) استناد می کنند که بهترین شارح این عقیده است.

باورهای اسطوره ای دیگری که این گروه ادعا دارد، این است که آنها در آرزوی جبران «یهودی سوزی»(30) و پیشینه «سامی ستیزی»(31) در مسیحیت هستند.

صهیونیسم مسیحی از سویی، مسیحیان را برتر از یهودیان می داند و می گوید همه یهودیان در پایان جهان باید به مسیحیت ایمان داشته باشند تا زنده بمانند و مشمول عیسی شوند. از سوی دیگر، به یهودیان به مثابه ملت برگزیده خداوند می نگرد و آنان را ابزاری برای آمدن دوباره مسیح می داند.

از نظر این جنبش، باور هفت مرحله ای بودن پایان تاریخ مستلزم تحقق حوادثی است که باید تا ظهور دوباره مسیح به وقوع بپیوندد و وظیفه دینی پیروان این مکتب آن است که برای تسریع در عملی شدن این حوادث کوشش کنند. این حوادث عبارتند از:

1. یهودیان از سراسر جهان باید با فلسطین آورده شوند و کشور اسرائیل در گستره ای از رودخانه نیل تا رودخانه فرات بوجود آید.یهودیانی که به اسرائیل مهاجرت کنند، اهل نجات خواهند بود؛

2. یهودیان باید دو مسجد «اقصی و صخره» را در بیت المقدس منهدم کنند و بجای این دو مسجد مقدس مسلمانان، معبد بزرگ را بنا نهند؛(32)

3. روزی که یهودیان مسجد اقصی و مسجد صخره را در بیت المقدس منهدم کنند، جنگ جهانی مقدس(آرماگدون) به رهبری امریکا و انگلیس آغاز می شود. در این جنگ جهانی تمام جهان نابود خواهدشد؛

4. روزی که جنگ آرماگدون آغاز شود، تمامی مسیحیان پیرو اعتقادات «عملی کردن خواسته های مسیح» که مسیحیان دوباره تولد یافته هستند، مسیح را خواهند دید و سفینه بزرگی آنان را از دنیا به بهشت منتقل می کند. آنان در آنجا همراه با مسیح، نظاره گر نابودی جهان و عداب سخت در این جنگ مقدس خواهند بود؛

5. در جنگ آرماگدون، زمانی که ضد مسیح(دجال) در حال پیروز شدن است، مسیح همراه مسیحیان دوباره تولد یافته در جهان ظهور خواهد کرد. او ضد مسیح را در پایان این جنگ مقدس شکست می دهد و حکومت جهانی خود را در بیت المقدس برپا می سازد. معبدی نیز که مسیحیان و یهودیان قبل از آغاز جنگ آرماگدون به جای مسجد اقصی و صخره در بیت المقدس ساخته اند، محل حکومت جهانی مسیح خواهد بود؛

6. دولت صهیونیستی اسرائیل با کمک امریکا و انگلیس، مسجد اقصی و مسجد صخره را در بیت المقدس نابود خواهد کرد و این رسالت مقدس به عهده این دولتهاست که معبد بزرگ را در این مکان بسازند؛

7. این حادثه پس از سال 2000میلادی حتما اتفاق خواهد افتاد؛

8. قبل از آغاز جنگ آرماگدون، رعب و وحشت، امریکا و اروپا را فراخواهد گرفت؛

9. قبل از ظهور دوباره مسیح، صلح در جهان هیچ معنا ندارد و مسیحیان برای تسریع در ظهور مسیح باید مقدمات جنگ آرماگدون و نابودی جهان را فراهم کنند.(33)

با توجه به پیشگویی های کتاب مقدس و حوادثی که به عنوان مقدمه ظهور مسیح باید رخ دهد، به سه مورد از رهیافتهایی اشاره می کنیم که این جنبش مطرح کرده است:

1. احساس برگزیدگی الهی: آنها معتقدند خداوند آنها را برگزیده است تا همه انسانها را نجات دهند و راه نجات آنها از بلایای آخرالزمان، پیروی از مسیحیت است. بوش در سخنان خود می گفت: «ایالات متحده فراخوانده شده تا آزادی را که یکی از مواهب الهی است، به تمام مخلوقات در سراسر جهان ارزانی کند».

2. احساس قرار داشتن در آستانه آخرالزمان: از سال 1916م. روسای جمهور امریکا تحت تاثیر این گروه، با این مفهوم آشنا و به آن معتقد شدند. اولین رئیس جمهوری که به این مفهوم ایمان آورد، ویلسون بود. دیگر روسای جمهور نیز این ایده را به صورت جدی دنبال می کردند. معروف است که می گویند آرزوی ریگان، آغاز جنگ آرماگدون بدست او بود.

3. باور داشتن بنیادگرایی: به باور آنان، تنها راه فهم و درک کامل و مطلق آموزه های مورد نظرشان بنیادگرایی است و دیگران در این باره در اشتباه هستند.(34)

همانگونه که می بینید، صهیونیستهای مسیحی بر دو نکته عقیدتی بسیار پافشاری می کنند. نکته اول، بازگشت یهود به فلسطین و تاسیس دولتی بنام اسرائیل در سرزمین موعود است. علت آن را شاید بتوان به نظر مسیحیان درباره جایگاه یهود ارتباط داد. ایشان معتقدند:

1. یهودیان، امت برگزیده خدا هستند. پس همه کسانی که برای یهودیان دعا می کنند، خدا به آنها برکت می دهد؛

2. خدا در طرح کلی خود درباره هستی، جایی برای اعراب فلسیطینی در نظر نگرفته و توجه خدا تنها معطوف به یهودیان است؛

3. خدا در همه کارهایی که اسرائیل انجام می دهد، دستی دارد؛ یعنی خداوند همیشه با اسرائیل است؛

4. اسرائیل، تو را دوست داریم؛ چون خدا تو را دوست دارد و اگر عربها دشمن اسرائیل هستند، پس دشمن خدایند؛
5. خداوند به این دلیل با امریکا مهربان است که امریکا نسبت به یهودیان مهربان است؛

6. اگر ما پشتیبانی از اسرائیل را رها کنیم، اهمیت خود را نزد خداوند از دست می دهیم.(35)

نکته دوم، تاکید ایشان بر جنگ جهانی آماگدون است که خود را پیروز این نبرد می دانند و ضد مسیح نیز در این جنگ شکست خواهد خورد. در همین جا شایسته است به بحثی درباره آرماگدون بپردازیم تا زوایای تاریک آن روشن شود.

د) ریشه یابی الهیات آرماگدون
آرماگدون، واژه ای یونانی به معنای نبرد نهایی حق و باطل در آخرالزمان است. همچنین نام شهری در منطقه عمومی شام است که بنابر آنچه در باب شانزدهم مکاشفات یوحنا در عهد جدید آمده است، جنگی عظیم در آنجا رخ می دهد و زندگی بشر در آن زمان به پایان خواهد رسید.(36)

عمرو سلمان در مقاله ای با نام «رسالت آرماگدون» براین باور است که براساس عقاید اعضای جنبش تدبیری،ریشه این کلمه عبری بوده و بمعنای «تپه شریفان» است و آن، تپه بزرگی است که در شمال فلسطین قرار دارد.(37)

مسیحیان صهیونیست این عبارت یوحنا را که گفته است: «و ایشان را به موضعی که آن را به عبرانی «آرماگدون» می خوانند، فراهم آوردند»(38)، به نفع خود تفسیر می کنند. آنان با بهره گیری از اطلاق آرماگدون به منطقه ای میان اردن و فلسطین اشغالی، معتقدند نبرد آخرالزمان در آنجا انجام میشود. به تعبیر برخی از تفاسیر ایشان، تا دهانه اسبان، این منطقه پر از خون خواهد شد و شواهد نشان می دهند که این نبرد جنگ هسته ای خواهد بود. باید دانست آنچه صهیونیستهای مسیحی می گویند، تنها حربه ای برای دستیابی به اهداف سیاسی شان است و از آرماگدون و جنگ پایان تاریخ، هیچ سخنی در عهد عتیق نیامده است.

خانم گریس هالسل، نویسنده بنیادگرایی مسیحی در کتاب آرماگدون: تدارک جنگ بزرگ، برای فهم مفهوم آخرالزمانی آرماگدون، از کتاب سیاره بزرگ و فقید زمین بهره برده است که در طول دهه 70 میلادی، از پرفروش ترین کتابها بود.(38) وی در این کتاب با بیان گزارشی از سفر کوتاه خود به سرزمینهای اشغالی فلسطین به این جمع بندی رسید که آرماگدون از ترکیب «هار» بمعنای کوه و «مجدو» بمعنای شهری باستانی در کرانه غربی رود اردن شکل یافته و درگذر تاریخ، نبردگاه اقوام مختلف از جمله اسرائیلیان و کنعانیان بوده است.

واژه آرماگدون با اینکه در عهد قدیم نیامده و تنها یک بار در عهد جدید ذکر شده، توجه صهیونیستهای مسیحی را به خود جلب کرده است. نکته جالبی که هالسل از آن به عنوان باور غالب تقدیرگرایان و کشیشان انجیلی یاد می کند، هسته ای بودن جنگ آرماگدون است. استناد این گروه به این عبارت از سفر حزقیال نبی است که میگوید: «بارانهای سیل آسا و تگرگ سخت آتش و گوگرد، تکانهای سختی در زمین پدید خواهند آورد. کوهها سرنگون خواهد شد و صخره ها خواهد افتاد و جمیع حصارهای زمین منهدم خواهد گردید؛ رویارو در برابر هرگونه وحشت».(39)

همچنین با استناد به کتاب زکریای نبی، از کشتار دو سوم یهودیان در این جنگ خبر می دهد. در آنجا آمده است: «وخداوند می گوید در تمامی زمین دو حصه منقطع شده، خواهند مرد و حصه سوم در آن باقی خواهد ماند و حصه سوم را از میان آتش خواهم گذرانید و ایشان را مانند قال گذاشتن نقره، قال خواهم گذاشت و مثل مصفا ساختن طلا ایشان را مصفا خواهم نمود و اسم مرا خواهند خواند و من ایشان را اجابت نموده، خواهم گفت که ایشان قوم من هستند و ایشان خواهند گفت یهوه خدای ما می باشد».(40)

گریس هالسل معتقد است که کشیشان مسیحی چون فالول، کلاید و لیندسی از فساد هرچه بیشتر برای زمینه سازی ظهور مسیح استقبال می کنند. «با مسیح، به راه راست برو و روح خداوند در قلب تو تجلی خواهد کرد و بعد، پیش از آنکه تهدید ویران شدن جهان صورت بگیرد، تو به عنوان یک نفر رستگار شده، از زمین به ملکوت اعلا برده می شوی. بنظر کلاید، نیازی نیست که انسان برای از میان بردن آلودگی محیط زیست شهرهای خودمان و یا قحطی و گرسنگی همه گیر در هندوستان و افریقا کاری بکند، ما نباید نگران گسترش یافتن سلاحهای اتمی در دنیا باشیم. نیازی نیست که سعی کنیم از جنگ میان عربها و اسرائیل جلوگیری کنیم، بلکه بجای همه اینها، باید دعا کنیم که این جنگ در بگیرد و همه دنیا را در کام خود بکشد؛ زیرا این، بخشی از طرحهای آسمانی است».(41)

تلاش برای بدست آوردن قدرت هرچه بیشتر با شعار«هدف، وسیله را توجیه می کند» و استفاده ابزاری از باورهای مذهبی مردم برای راضی نگه داشتن آنان از وضع موجود و اعتراض نکردن به آن، از ویژگیهای اصلی صهیونیسم مسیحی است. یکی دیگر از پی آمدهای اعتقاد به الهیات آرماگدون، تجویز مسابقه تسلیحاتی از جمله سلاحهای کشتار جمعی و هسته ای بین کشورهاست. صهیونیستهای مسیحی به صراحت اعلان می کنند که «آرماگدون، در دنیایی که خلع سلاح شده باشد، نمی تواند تحقق پذیرد».(42)

دولتها و در رأس آنها ایالات متحده امریکا در فکر پیشبرد سیاستهای تولید و تکثیر فزاینده تسلیحات استراتژیک هستند. براساس آماری که در کتاب میدانهای نبرد هسته ای اثر ویلیام ام. آرکین و ریچارد دبلیو. فیلدهاوس ذکر شده، ایالات متحده دارای 670 جنگ افزار هسته ای در 40 ایالت است که جمع کلاهکهای آنها به 14599 می رسد. آلمان غربی میزبان3396 جنگ افزار هسته ای امریکایی است؛ انگلیس، 1268؛ ایتالیا،549؛ ترکیه489؛ یونان،164؛ کره جنوبی،151؛ هلند،81 و بلژیک25.

امروزه توسعه سلاحها، صرفا کمّی نیست، بلکه از نظر کیفی نیز قدرت تخریبی آنها بارها بیش از گذشته شده است؛ چنانکه وزیر سابق دفاع امریکا؛ کلارک کلیفرد در چهارده اوت 1985م. در باشگاه ملی مطبوعات در واشنگتن دی.سی. چنین گفت: «امروز قدرت ویرانگری نیروهای هسته ای جهان، یک میلیون بار نیرومندتر از قدرت بمبی است که ما بر هیروشیما افکندیم».(43)

3. صهیونیسم مسیحی در امریکا

مطالعه صهیونیسم مسیحی در ایالات متحده امریکا، ویژگی خاص این جنبش اسطوره ای، یعنی معطوف بودن و منعطف بودن از قدرت را به خوبی تبیین می کند. با وجود اندک بودن جمعیت یهودیان در کشورهای مسیحی بویژه امریکا، آنان از نظر کارکردی و نفوذ در اداره های دولتی اثرگذار، اکثریت بشمار می آیند. به همین دلیل، دیوید لوچینز،(44) معاون اتحادیه ارتدوکس جامعه یهودیان امریکا گفته است: «یهودیان در امریکا دیگر اقلیت نبوده بلکه بخشی از اکثریت هستند و اکنون در جامعه امریکا پذیرفته شده و توانایی دستیابی و پیشرفت دارند.»(45)

یهودیان چگونه به این موقعیت اجتماعی در جوامع مسیحی رسیده و توانسته اند در آن کشورها نفوذ کنند؟ رضا هلال در کتابهای خود با نام مسیحیت صهیونیست و بنیادگرایی امریکا و مسیح یهودی و فرجام جهان (1383) به تفصیل، زمینه شکل گیری و اهداف و برنامه های جنبش مسیحیت صهیونیست را بطور خاص در غرب بویژه ایالات متحده امریکا بررسی کرده است. وی در آثار خود، بعد دینی و مذهبی این جنبش را برجسته کرده و مدعی است دو تحلیل «حمایت استراتژیک غرب از اسرائیل» که روشنفکران عرب مطرح می کنند و«تاثیر لابی یهودی» در تصمیم گیریها و حمایت از یهود که عقیده عموم اعراب است، ساده لوحانه و کوته بینانه است. به باور او، این پیوند بیش از اینکه سیاسی باشد، خاستگاه فرهنگی دارد که در دین آنها نهفته است.

برای اینکه جامع نبودن استدلال هلال را ثابت کنیم باید به شیوه تعامل کشورهای بزرگ یا صهیونیسم بنگریم. امروزه انگلیس یکی از حامیان مهم صهیونیسم مسیحی به شمار می آید، در حالیکه سابقه مبارزه با یهود و اعمال محدودیت برای یهودیان را دارد و در سال 1939م. در دوران نخست وزیری ارنست بون به اوج رسید. تلقی یهودیان از این عمل انگلیس، طرد شدن یهود از سوی انگلیس و روی آوردن به اعراب بود که سبب گرایش آنها به امریکا شد. آلمان، کشور دیگری است که مهد پروتستانتیسم بود وکاملا با صهیونیسم مسیحی همگرایی فرهنگی دارد. با وجود این، بدترین فاجعه تاریخی علیه یهود در آلمان رخ داد. کشور روسیه نیز که از مهمترین مراکز ارتدوکس جهان بشمار می آید و بیشترین تلاش را برای استقرار دولت اسرائیل کرد، به اندازه امریکا با صهیونیسم مسیحی تعامل زیادی ندارد.

همکاری روسیه با اسرائیل بگونه ای بود که «برخی امریکا و روسیه را والدین اسرائیل دانسته اند. به این صورت که امریکا به عنوان پدر، پول در اختیار این فرزند قرار می دهدو روسیه به عنوان مادر، فرزندان خود را به این کشور تازه تاسیس گسیل می دارد».(46) از این شواهد تاریخی چنین برمی آید که اگر عامل روابط تنگاتنگ امریکا و اسرائیل، تنها علقه های مذهبی و فرهنگی باشد، پس در کشورهای دیگری نظیر آلمان، انگلیس و روسیه نیز باید شاهد چنین روابطی باشیم. به باور ما همگرایی صهیونیسم با امریکا افزون بر برخورداری از عامل مذهبی، نوعی همگرایی استراتژیک و سیاسی است که به مدد آن، منافع مشترکشان حفظ می شود. صهیونیسم مسیحی برای کسب قدرت بیشتر، امریکا را که ابرقدرت بی رقیب جهان بشمار می رود، از نظر فکری و سیاسی، مسحور و مقهور خویش کرده است تا اهدافش را از طریق هژمونی امریکایی در خاورمیانه بازیافت کند.

الف) خاستگاههای قدرت یهودیان امریکا

سیدعلی طباطبایی(47) در مقاله ای با نام«خاستگاههای قدرت یهودیان امریکا» علت بر فراز نشستن یهودیان امریکا را در چهار خاستگاه جمع بندی کرده است تا بتواند زوایای مختلف این همگرایی را بخوبی تبیین کند. اکنون این خاستگاهها را برمی شماریم.(48)

خاستگاه اول. ویژگیهای درونی قوم یهود

یهودیان با توجه به گذشته پردرد و رنج خویش، احساس همیشگی اقلیت بودن در کشورها و نیز گذار از دوران مهاجرتها و تحقیر و آزار مسیحیان، روحیه ای سخت و انعطاف ناپذیر یافته اند. این وضعیت سبب پیدایش انسجام، سازمان دهی سریع، برخورداری از سطح نخبگی بالا و دانش فراوان در میان یهودیان برای رهایی از وضعیت انفعالی به وضعیت فعال گشته است. یهودیان همواره برای متحد ساختن قوم یهود، بر محور موضوعهایی همچون آوارگی و پراکندگی یهودیان، سامی ستیزی و کوره های یهودی سوزی تبلیغات می کنند.

قدرت سازمان دهی بالا از ویژگیهای برجسته یهودیان است که نشان دهنده تلاش لابی های یهودی و صهیونیستی در کشورهاست. برای مثال، آمار نشان می دهد حدود 90 درصد از یهودیان در انتخابات ایالات متحده امریکا شرکت می کنند، در حالیکه متوسط حضور امریکاییان در انتخابات بین 40 تا 50 درصد است. پناهندگی و مهاجرت دانشمندان بزرگ یهودی چون آلبرت اینشتین،(49) اوتواشترن،(50) اریک فروم،(51) اریک اریکسون،(52) هاناآرنت،(53) هربرت مارکوزه،(54) پاول لازارفلد(55) و هلن دوچ(56) به امریکا سبب شد یهودیان از دهه 60 میلادی به بعد، در اقتصاد فرهنگ و سیاست امریکا نقش شگرفی داشته باشند. در حالیکه حدود 5/2 درصد جامعه امریکا یهودی هستند، نیمی از میلیاردهای امریکایی و 11درصد نخبگان جامعه امریکا، یهودی هستند.

خاستگاه دوم. لابیگری

گروههای ذی نفع یا فشار، گروههایی هستند که در کشورها بیشترین نفوذ و تاثیر را در نهادهای قدرت دارند و به صورت غیر مستقیم، سیاستهای خرد و حتی کلان دولت را در زمینه مسائل مورد علاقه آن گروهها تغییر می دهند. لابی های یهودی و صهیونیستی از پرنفوذترین گروههایی هستند که مهمترین مراکز تصمیم گیری کشورهای اروپایی و امریکا را بدست گرفته اند و سیاستهای مالی، نظامی و سیاسی آن کشورها را به نفع اسرائیل تغییر می دهند. آیپک(AIPEC)(83) از مهمترین لابی های یهودی در واشنگتن است که هر سال، کارهای زیر را انجام می دهد:

1. نظارت بر دو هزار ساعت جلسه های کنگره؛
2. برگزاری بیش از هزار ملاقات با دفترهای کنگره؛
3. برقراری صدها ملاقات با نامزدهای انتخاباتی دیگر؛
4. همکاری با50 کمیته و زیر کمیته در کنگره و 100دپارتمان و آژانس فدرال.

اهدافی که آیپک برای تحقق آنها تلاش می کند، عبارتند از:

1. حفظ امنیت اسرائیل با گسترش همکاری استراتژیک میان امریکا و اسرائیل و چاره اندیشی برای مقابله با تهدیدهای فعلی و آینده نسبت به اسرائیل و منافع امریکا؛
2. تضمین همکاری امریکا و اسرائیل برای تحقق صلح میان اسرائیل، فلسطینی ها و اعراب؛
3. تغییر سیاست امریکا برای به رسمیت شناختن بیت المقدس به عنوان پایتخت تقسیم ناپذیر اسرائیل؛
4. ادامه یافتن کمکهای ایالات متحده به اسرائیل و تضمین آینده اقتصادی اسرائیل با گسترش روابط تجاری، سرمایه گذاری و تحقیق و توسعه میان امریکا و اسرائیل.(57)

پی نوشت ها :

1. 26- همان، قابل دسترس در پایگاه:http://mouood.org/content/view/439/3
2. 27- Karen Armestrong.
3. 28- Holy War.
4. 29- نصیر صاحب خلق، «پیوریتن ها و صهیونیسم مسیحی»، ماهنامه موعود، ش42، بهمن و اسفند 1382، به نقل از:Karen Armesrong,HolyWar,London:Macmilan 1988,p,349.
5. 30- Judaizer.
6. 31-Lord Anthony Ashley Cooper.
7. 32- www.earlham.edu/pols/17fall97/middleeast/christian.htm#history.
8. 33- رضا هلال، مسیحیت صهیونیستی و بنیادگرایی امریکایی، ص64.
9. 34- Oliver Cromwel.
10. 35- همان، ص66.
11. 36- FranzKobler,The vision Was There,London,1926,p.39.
12. 37- Ibid,p.40.
13. 38- see:Jewish Zionism:its roots inWestern history,London, Zed press,1983- ReginaS. Sharif,Non.
14. 39- Ibid.
15. 40- Christian Zionism.
16. 41- Cyrus Scofiold.
17. 42- حیدررضا ضابط،«نگاهی به پیوند پروتستان و صهیونیسم»، کیهان، 1382/6/24.
18. 43- Sharif,Non-Jewish.,pp.1,120.
19. 44- Uri Davis,Israel,An Apartheid State,London,Zed, 1987.
20. 45- Rob Richards,Has God Finished with Israel?,Crowborough,Monarch,1994,p.177.
21. 46- عهد عتیق، سفرپیدایش، باب دوازدهم، آیه 3.
22. 47- Cited in'The Church and Israel' by Michael Horton,Modern Reformation, May/June1994,p.1.
23. 48- Hal Lindsey,The Road to Holocaust,New York,Bantam,1989.لیندسی در این کتاب سامی ستیزی را لغزشی می داند که میراث تحقیر یهود را فراهم آورد و در نهایت، به ایجاد کوره های یهودی سوزی آلمان نازی انجامید.
24. 49- Millennialism.
25. 50- Dispensationalism.
26. 51- Antichrist.
27. 52- این پادشاهی را یهودیانی که همگی مسیحیی شده اند و نیز مسیحیان مومن اداره خواهند کرد.
28. 53- The Late Great Planet Earth.
29. 54- Hal Lindsry.
30. 55- Holocaust.
31. 56- Anti-Semitism.
32. 57- از سال 1967م. تاکنون یهودیان و مسیحیان صهیونیست بیش از صدبار به دو مسجد اقصی و صخره در بیت المقدس حمله کرده اند.
33. 58- حیدررضا ضابط، نگاهی به پیوند پروتستان و صهیونیسم»، همان.
34. 59- ر.ک: «مسیحیت صهیونیستی»،(روی خط اینترنت)، منتشر شده در تاریخ 8اکتبر2005، قابل در دسترس در آدرس: www.mouood.org
35. 60- مرتضی شیرودی،«مسیح، ضد مسیح»،(روی خط اینترنت)، منتشر شده در تاریخ 11/4/1384، قابل دسترس در آدرس:www.bashgah.net.
36. 61- همو، «سه پرده از آرماگدون»، ماهنامه پرسمان، ش37، مهر 1384، ص34.
37. 62- عمرو سلمان، «رسالت آرماگدون»، ترجمه عباس سیدمیرجمکرانی، کیهان، 1382/3/26.
38. 63- عهد جدید، مکاشفات یوحنا، باب شانزدهم، آیه 16.
39. 64- برای مطالعه بیشتر، ر.ک: http://armageddon.mihanblog.com.
40. 65- عهد عتیق، سفر حزقیال نبی، باب سی و هشتم، آیه های 18-20.
41. 66- عهد عتیق، سفر حزقیال نبی، باب سی و هشتم، آیه های 8، 9.
42. 67- گریس هالسل، «آرماگدون: تدارک جنگ بزرگ» ترجمه خسر, اسدی،(روی خط اینترنت)منتشر شده در تاریخ 1383/8/27، قابل دسترس در آدرس: www.sharifNews.com.
43. 68- همان.
44. 69- همان.
45. 70- Luchins David.
46. 71- سیدعلی طباطبایی، «خاستگاه قدرت یهودیان امریکا، کتاب امریکا: ویژه روابط امریکا- اسرائیل، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، 1382، ص11.
47. 72- قاسم ذاکری، «صهیونیسم مسیحی و خاستگاه مذهبی حمایت امریکا از اسرائیل»، کتاب امریکا: ویژه روابط آمریکا- اسرائیل، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، 1382، ص85.
48. 73- سیدعلی طباطبایی عضو هیات علمی دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی است و مقالات ارزشمندی در مباحث بین المللی دارد.
49. 74- برای مطالعه بیشتر،ر.ک: سیدعلی طباطبایی، کتاب امریکا، ص14-45.
50. 75- Albert Einstein.
51. 76- Otto Stern.
52. 77- Eric Fromm.
53. 78- Erik Erikson.
54. 79- Hanna Arendt.
55. 80- Herbrt Markuse.
56. 81- Lazarfeld Poul.
57. 82- Helen Deurch.
58. 83- The American public Affairs Committee.آیپک به معنای«کمیته امور عمومی اسرائیل- امریکایی» از قدیمی ترین و کاراترین لابی های یهود در امریکاست که برای تقویت روابط امریکا و اسرائیل تلاش می کند. این لابی ابتدا در سال 1951م. با نام «شورای صهیونیست امریکایی» آغاز بکار کرد و در سال 1954م. به «کمیته صهیونیست امریکا برای امور عمومی» تغییر نام داد. آیپک، نامی است که در سال 1959م. برای آن انتخاب شد. آیپک در دهه اول نود میلادی، 158 کارمند با بودجه سالانه، افزون بر پانزده میلیون دلار داشت. آیپک دارای یک ساختار مرکزی است که بیست کارمند عالی رتبه آن را اداره می کند. کمیته اجرایی که شامل 150 نماینده بیش از چهل سازمان و فدراسیون محلی و ملی یهودیان است، این بیست نفر را هر دو سال یکبار انتخاب می کند.
59. 84- همان، ص26.

منبع :  بنیادهای سیاسی جنبش صهیونیسم مسیحی و انگاره موعود گرایی/ محسن قنبری آلانق /

ادامه دارد.......

اندیشه اسطوره ای در بین غربیان حتی پس از گذار از قرون وسطا و رسیدن به خردمدرنیته وجود داشت و دارد. از اولین روزهای کشف قاره امریکا کریستف کلمب معتقد بود سفرهای او بخشی از سناریوی هزاره مسیحایی است که به آزادی قدس از دست مسلمانان و بازسازی معبد خواهد انجامید. امروزه نیز نظم نوین جهانی و جهانی سازی همین اندیشه را مطرح می کند.

مقدمه

با جریان شناسی و مفهوم شناسی صهیونیسم و انواع فرهنگی و سیاسی آن، فضا برای ورود به تحلیلی دقیق از واقعیت فراهم می شود. در ادامه جریان شناسی، به پیوندی اسطوره ای میان مسیحیت و یهودیت می رسیم که امروزه با واسطه سازیهای فراوان، شناخت صحیح ماهیت آن را مشکل می سازد.

پشتیبانی بیش از اندازه قدرتهای بزرگ از رژیم اشغالگر اسرائیل، این ایده را در اذهان زنده می کند که فراتر از روابط دینی بین مسیحیان و یهودیان، بویژه در مورد انگاره آخرالزمان و منجی گرایی باید ساختارهای قدرت زیرین در میان ایشان وجود داشته باشد. واسطه سازی اعتقاد مشترک به پایان تاریخ با آمدن مسیح، مسیحیان و یهودیان را در جبهه واحدی قرار داده است که در آینده نزدیک باید با دشمن مشترک و ضد مسیح وارد جنگ شوند که به تعبیر ایشان، کمونیسم و اسلام همان دشمن مفروض در جنگ آرماگدون خواهند بود. پس این چهره اسطوره ای مشاهده پذیر از این جنبش را باید کنار زد تا لایه های زیرین کشف شود.

موضوع «اسطوره صهیونیسم مسیحی»(1) در نگاه اول، معماگونه(2) بنظر می رسد، ولی واقعیت شاهدی است که در چارچوب واقع گرایی انتقادی، به تایید این مقاله می شتابد. بسیاری براین باورند که براساس تقسیم بندی ادوار تاریخی به اسطوره، فلسفه و علم، عصر اساطیر به دوران قبل از فلسفه مربوط می شود که بشر همواره در دست اوهام و ایده پردازیهای ذهنی خویش اسیر بود و تعریفی وهم آمیز از واقعیت زندگی بیان می کرد. انسان اسطوره ای با اعتقاد به خدایان و رب النوعهای متعدد، بدون کاربست علم و عقل، همه چیز را بگونه ای با آسمان مرتبط می کرد. اکنون این پرسش وجود دارد که آیا ممکن است تاریخ حرکت قهقرایی به خود گیرد و انسان قرن بیست و یکم در اوج توسعه و مدنیت خویش به دوران اساطیر برگردد؟ اگر نه، پس اسطوره صهیونیسم مسیحی به چه معناست؟

به باور ما، آنگونه که با استدلال بیان خواهد شد، صهیونیسم مسیحی، جنبشی است که با انحراف مسیحیت از مسیر راستین خویش و پیدایش پروتستانتیسم متولد شد و با استفاده ابزاری و واسطه سازی از مفاهیم دینی نظیر«منجی گرایی» و دخالت انگیزه های سیاسی و گسترش امپراطوری فرانوی ابرقدرتی چون آمریکا بارور گردید. اسطوره، چیزی جز ترکیب ذهنی اعضای چند موجود با همدیگر و خلق موجودی جدید و در نهایت، باور بدان نیست.

این جنبش نیز معجونی از آموزه هایمسیحیت، یهودیت و صهیونیسم است که واقعیت جدیدی را بنام صهیونیسم مسیحی ساخته و برای رسیدن به اهداف اسطوره ای خویش، واقعیت را به نفع خود تغییر داده است. اسطوره های قرن بیستم و بیست ویکم، با واقعیت آمیخته شده اند و برای ناب سازی آنها جهت رسیدن به حقیقتشان، ناگزیر هستیم نگاهی انتقادی داشته باشیم. جنبش صهیونیسم مسیحیی با مشتبه کردن واقعیت با آموزه های دینی، توانست منشا اثر باشد؛ جهان را به آشوب کشد و خود بر سریر قدرت بنشیند و در اندیشه تقویت نیروی فزاینده خود باشد.

بیان تعریفی دقیق از اسطوره، کاری بس دشوار است، بگونه ای که می توان گفت تاکنون بین اندیشمندان در این زمینه، اجماعی حاصل نشده است. تعریف ویلیام دوتی در کتاب اسطوره نگاری، مطالعه اساطیر و آیینها(3) هفده ویژگی را برای اسطوره برشمرده که تا اندازه ای جامع است:

مجموعه اساطیری:
1. شبکه ای درهم پیچیده از اساطیر است که2. از لحاظ فرهنگی واجد اهمیت بوده و3. دارای صور خیالی گوناگون و4. قصه ها و حکایات5. استعاری و نمادین متعدد است و6. تصویرهای تجسمی متنوعی را بکار می گیرد تا 7. باورهای عاطفی و انبازی آدمیان را میسر سازد. این اساطیر اغلب 8. مشتمل است بر روایات آفرینش و پیدایش عالم و آدم و از اینرو9. جنبه هایی از عالم واقعیت و تجربه را مجسم می سازد و10. نقش و منزلت آدمیان را در این عالم معلوم دارد.

اسطوره ها بطور کلی ممکن است:
11. ارزشهای سیاسی و اخلاقی یک فرهنگ را متبلور ساخته و12. در سایه نظامی از تاویلها، 13. تجارب فردی را در چارچوبی کلی تبلور دهند که در پاره ای موارد، مداخله نیروهای مینوی و فراطبیعی 15. بعضی از نظامهای فرهنگی و طبیعی را مجسم می سازد. اسطوره ها ممکن است 16. مراسم و مناسک و نمایشهای خاص به معرض اجرا درآیند. 17. بطور کلی، اسطوره ها در پاره ای موارد، مواد و مصالحی را برای بسط و تفصیل رویدادها و تجارب فراهم می آورند که البته همین اسطوره ها اغلب در شرح و توضیح مفاهیم ادبی، تاریخی، حماسی و یا رویدادهای روزمره بکار می روند».(4)

در اینجا قصد داریم بر یک ویژگی عصر جدید تاکید کنیم که آن را «اساطیر معطوف به قدرت و منعطف از قدرت» می نامیم. به آن دلیل، معطوف به قدرت گفته می شود که همواره هدف اصلی فعالیتهای این نوع گروهها، رسیدن به قدرت بیشتر بوده و هست. منعطف از قدرت هم از آن رو نامیده می شود که قدرتها برای اعمال هژمونی(5) خویش بر دهکده جهانی(6) و توجیه آن در اذهان عمومی، به خلق اسطوره یا همان واسطه بین ذهن مخاطب و عمل سیاسی دست می زنند. در این فصل، اسطوره های برجسته سالهای اخیر را معرفی می کنیم که هر دو صفت معطوف و منعطف بودن از قدرت را در خود دارند و در چارچوب واقع گرایی بین الملل قابل درک هستند.

اسطوره «پایان تاریخ» فوکویاما، «برخورد تمدنها»ی ساموئل هانتینگون، «نظم نوین جهانی» و «جهان سازی» بوش پدر، «مبارزه با تروریسم» بوش پسر و اسطوره جنبش صهیونیسم مسیحی از آن جمله اند. در این فصل، به بررسی ابعاد مختلف این جنبش و استفاده ابزاری از مفاهیم دینی چون موعودگرایی، رستگاری، امت برگزیده، جنگ خیر و شر آرماگدون و آزادی جهان از ظلم و فساد و زمینه سازی برای آمدن دوباره مسیح خواهیم پرداخت.

آنگونه که رهیافت واقع گرایی اشارت دارد، کسب قدرت فزاینده و توسعه آن در بخشهای مختلف سیاسی، فرهنگی- اجتماعی و اقتصادی بصورت یک اصل برای بازیگران عرصه بین الملل تعریف می شود. لازمه کسب قدرت، گاه خلق واسطه ای است که بوسیله آن، اعمال قدرت و توسعه آن، در نظر عامه، توجیه پذیرتر و مقبول تر خواهد بود.
یکی از جنبشهایی که ساخته و پرداخته قدرتهای بزرگ است و حلقه ی واسط آنها در اعمال قدرت بشمار می آید، جنبش صهیونیسم مسیحی است. خود این جنبش نیز کارکردی قدرت محور دارد و حلقه واسط رسیدن به قدرت را مفاهیمی قرار می دهد که نزد افکار عمومی قابل پذیرش باشد. موعود گرایی، آموزه نجات، جنگ جهانی خیر وشر در پایان دوران و آزادسازی جهان از یوغ خشونت و استبداد، همه از مفاهیمی هستند که صهیونیسم مسیحی با توسل به آنها، رسیدن به اهداف و منافع خویش را تسهیل می کند.

پیش از ورود به بحث پیدایش و کارکرد این جنبش، لازم است سه واژه کلیدی «بنیادگرایی»، «پروتستانتیسم» و«اسطوره گرایی» که در فهم جنبش صهیونیسم مسیحی اثرگذار است، توضیح داده شود.

1. مفهومهای بهم پیوسته

الف) بنیاد گرایی

«بنیادگرایی» از ریشه لاتین Fundamentalism گرفته شده است و از نظر واژگانی، به پیروی سخت از هر ایده یا اصول بنیادی گفته می شود. در اصطلاح نیز به جنبشی در پروتستانتیسم امریکایی اشاره دارد که در اوایل قرن بیستم(1920-1925م.) در واکنش به مدرنیسم آشکار شد. پروتستانها تاکید داشتند که ظاهر کتاب مقدس نه تنها در امور مربوط به ایمان و اخلاقیات حجت است، بلکه عبارتهای تاریخی دقیق آن نیز که اساس باور دینی مسیحی در چنین آموزه هایی نظیر خلقت گیتی، بکرزایی، معاد جسمانی، کفاره بوسیله مرگ فدیه وار مسیح و بازگشت دوباره او نهفته است، قابلیت استناد دارد.(7)

پروتستانهای امریکایی برای نخستین بار خود را بنیادگرا خواندند. «مسیحیت انجیلی» که عنوان دیگری برای بنیادگرایان است، در دهه دوم قرن بیستم به جریان سیاسی و دینی در برابر اصول و آموزه های مدرنیسم تبدیل گشت. مهمترین آموزه های بنیادگرایی دینی مسیحی در امریکا به این شرح بودند:

1. باور به اینکه متن و الفاظ کتاب مقدس به همان صورتی است که خداوند فرستاده است؛(8)
2- مبارزه با الهیات مدرن و هرگونه اقدام برای سکولاریزه کردن جامعه مسیحی؛
3- زندگی تحول یافته معنوی با شاخصه رفتار اخلاقی و تعهد شخصی، مثل خواندن کتاب مقدس، دعا و نیایش، تعصب داشتن به مسیحیت و ماموریتهای دینی.(9)

بنیادگرایی که در مقابله با مدرنیسم شکل گرفت، همه مظاهر مدرن را طرد کرد و کوشید بر ظاهر تحریف شده کتاب مقدس، داشته باشد. به عبارت دیگر، بنیادگرایان گروهی قشرگرا هستند که مخالف پیشرفت علوم مادی بظاهر متضاد با کتاب مقدس هستند. با اینکه بنیادگرایان امروز با بنیادگرایان اولیه تفاوت اساسی دارند، ولی در تفسیر ظاهری رخدادهای بین المللی و پیش گویی حوادث آینده با تاکید برکتاب مقدس، با بنیادگرایان نخستین اشتراک نظر دارند. برخی خاورشناسان و به پیروی از آنها، روشنفکران مسلمان غرب زده، این واژه ارتجاعی را درباره گروههای اسلامی بکار می برند که برای مبارزه با غرب به اوج بیداری رسیده و به قیام و مقاومت در برابر مظاهر تمدنی غرب دست زده اند. امروزه اسلام گرایانی که زیر پرچم اسلام سیاسی، با امپریالیسم فرانو مبارزه می کنند، بنیادگرا و مرتجع شمرده می شوند.

ویژگیهای بنیادگرایی

نویسندگانی چون ساگال و دیویس تلاش کرده اند با بهره گیری از بنیادگرایی به مثابه مقوله تحلیلی، سه ویژگی زیر برای آن برشمارند تا همه اقسام بنیادگرایی از جمله بنیادگرایی اسلامی را شامل شود:

1. طرحی برای کنترل بدن زنان است؛
2. شیوه کار سیاسی است که کثرت گرایی را رد می کند؛
3. نهضتی است که بطور قاطع، از ادغام دین و سیاست به مثابه ابزاری برای پیشبرد اهداف خود حمایت می کند.(10)

بابی سعید پس از نقل این ویژگیها از زبان این نویسندگان به بررسی و نقد آنها می پردازد و در نهایت به این جمع بندی می رسد که آنها را نمی توان ویژگیهای اختصاصی بنیادگرایی دانست، بلکه این ویژگیها، عام کلی هستند.
درباره ویژگی اول باید گفت حکومتهای مختلفی همچون رضاخان در ایران و آتاتورک در ترکیه به کشف حجاب زنان دست زدند. در مقابل، برخی کشورهای مدعی دموکراسی و آزادی مانند فرانسه بر اجرای قوانین منع حجاب و جلوگیری از ورود زنان با حجاب به مدارس و اداره ها پافشاری می کنند. همه این تلاشها، نوع کنترل داشتن بر بدن زنان است و از اینرو، این مورد را نباید از ویژگیهای انحصاری بنیادگرایی دانست.

ویژگی دوم، یعنی جزم اندیشی و قبول نداشتن کثرت گرایی نیز تنها ویژگی مختص بنیادگرایان نیست. به تعبیر بابی سعید، واقعیت این است که جزم اندیشی را در زندگی امروز و بسیاری از مکتبها می توان مشاهده کرد. اساسا نگاه مغرورانه و خودشیفته غرب از برتری تکنولوژیکی، اقتصادی و نظامی خود به شرق، بویژه کشورهای اسلامی، در همین راستا قابل توجیه است. امریکا تلاش می کند با اجرای پروژه های مختلفی همچون جهانی شدن و طرح «خاورمیانه بزرگ»، مطلق اندیشی خود را در عرصه های سیاسی(دموکراسی سازی امریکایی)، اقتصادی(سرمایه داری غربی) و اجتماعی- فرهنگی در تمام دنیا از جمله کشورهای مسلمان نشین خاورمیانه اعمال کند.

درباره ویژگی سوم نیز باید دانست روند سکولاریزاسیون و جدایی دین از سیاست و به تعبیر دیگر، جدایی حوزه عمومی از حوزه خصوصی، ره آورد دوره مدرن غرب است. غرب با این قرائت توانست جایگاه دین را به حوزه فردی تقلیل دهد و ترک تازی در عرصه سیاست را با آزادی لجام گسیخته و رها از هر قید دینی و اخلاقی در پیش گرفت. به یقین، اینگونه جداسازی با آموزه های راستین کلیسا در قرون وسطا و حاکمیت کلیسا بر غرب و شاخصهای پسامدرن سازگار نیست.(11)

بنابراین، ویژگیهای برشمرده شده برای بنیادگرایی شامل گروههای دیگر، دولتها و ادیان مختلف می شود. به همین دلیل، در عرف سیاست، بنیادگرا به کسانی گفته می شود که به ظاهر کتاب مقدس بدون کاربست عقل و دانش باور دارند و تفسیر قشری از آن بیان می کنند. مسیحیان صهیونیست از مصداقهای اصلی این تفکر شمرده می شوند. واژه مناسب برای جنبشهای اسلامی نیز که از اصول و بنیان های دینی خود دفاع می کنند، «اصول گرایی» است که بمعنای پایبندی به مسلمات دین اسلام و استفاده از مظاهر تمدنی دنیوی تا جایی است که به اصول و ارزشهای دینی آسیبی نرساند.

ب) پروتستانتیسم

همزمان با پدیدار شدن جنبش اصلاح دینی مارتین لوتر در قرن شانزدهم میلادی، نطفه اولیه صهیونیسم مسیحی منعقد شد. واژه پروتستانتیسم از ابتکارهای مجمع دوم اشپایر(12) در فوریه سال 1529م. است. در این مجمع تصمیم گرفته شد به مدارا و تساهل با پیروان لوتر در آلمان پایان داده شود. در ‌آوریل همان سال، شش تن از شاهزادگان آلمان به همراه مردم چهارده شهر با دفاع از آزادی اندیشه و حقوق اقلیتهای دینی به این تصمیم سرکوب گرانه اعتراض کردند. اصطلاح پروتستانتیسم از همین اعتراض گرفته شد. از اینرو، کاربرد اصطلاح پروتستان(معترض) درمورد افراد یا حوادث پیش از آوریل سال 1529م. به عنوان پدیدآورندگان نهضت اصلاح گرایی پروتستانی، تا اندازه ای نادرست است.

هرچند خود نهضت اصلاح دینی هم از عوامل متعددی متاثر بوده است. آلیستر مک گراث(13) در کتاب درآمدی براندیشه اصلاح دینی استدلال می کند که دو جریان فلسفه مدرسی(14) قرون وسطا و اوج گیری اومانیسم همگام با عصر نوزایی غرب، بیشترین تاثیر را در پیدایش نهضت اصلاح دینی داشته اند.(15)

از این جنبش معمولا به «رستاخیز عبری» یا یهودی تعبیر می شود بگونه ای که نگرشهای جدید به گذشته و حال و آینده یهودیان از آن سرچشمه می گیرد. امروزه دیگر کسی یهودیان را مستوجب لعن نمی داند و آنان را یاغی و سرکش و قاتلان عیسی مسیح تلقی نمی کند.

پس از قرن شانزدهم و اصلاح دینی، اختلاف عمیق فکری بین دو شاخه مسیحیت سنتی(کاتولیک) و مسیحیت جدید(پروتستان) پدیدار شد. پروتستانیزم در اروپا، سرآغاز بزرگترین انحراف در دین مسیحیت بود. مارتین لوتر،(16) رهبر جنبش اصلاح دینی در زندگی خود بسیارتحت تاثیر کتاب عهد قدیم(تورات) بود. وی تلاش می کرد تفسیری از کتاب عهد جدید(انجیل) ارائه کند که با نظر تورات هماهنگ باشد. این در حالی است که انجیل باید مفسر تورات می بود، نه برعکس. این مسئله در زمان خود لوتر نیز سروصدای بسیاری برپا کرد. لوتر در کتاب خود با نام مسیح یک یهودی، زاده شد(1523م.) نوشت: «یهودیان، خویشاوندان خداوند ما(عیسی مسیح) هستند، برادران و پسرعموهای اویند. روی سخنم با کاتولیکهاست. اگر از اینکه مرا کافر بنامید، خسته شده اید، بهتراست مرا یهودی بنامید».(17)

یکی از اساسی ترین اختلافات بین کاتولیکها و پروتستانها در برداشت آنها از عملکرد یهودیان هویدا شد. به این بیان که کلیسای کاتولیک باور داشت آنچه به عنوان «امت یهود» از آن یاد میشود، به پایان رسیده است و پروردگار برای مجازات یهودیان بخاطر کشتن مسیح، آنان را از فلسطین به بابل تبعید کرد. کلیسای کاتولیک پیشگویی های مرتبط به بازگشت یهود را بازگشت از بابل می دانست که در عمل به دست کوروش، پادشاه ایران تحقق یافت. در مقابل، جنبش پروتستان با مطرح کردن آیین«خودکشیشی» و طرد قرائت واحد کلیسا از متون دینی مقدس، نوعی پلورالیسم دینی را پذیرفت که یهودیان در کنار مسیحیان رسمیت یافتند و قدرت مانور فراوانی پیدا کردند.

پروتستانها، یهودیان را قوم برگزیده و عهد قدیم را مرجع اصلی اعتقادات خویش دانستند.(18) هدف لوتر، هدایت یهودیان به آیین پروتستان بود ولی در عمل، مسیحیان جذب یهودیان شدند و روز به روز بر جمع حامیان یهود افزوده شد. به همین دلیل، لوتر بعدها در کتاب دیگرش به نام دروغگویی های یهود(1544م.) با بیان نفرت خود از یهودیان، درخواست کرد که آنان را از آلمان اخراج کنند.

ج) اسطوره گرایی غرب

اندیشه اسطوره ای در بین غربیان حتی پس از گذار از قرون وسطا و رسیدن به خردمدرنیته وجود داشت و دارد. از اولین روزهای کشف قاره امریکا کریستف کلمب معتقد بود سفرهای او بخشی از سناریوی هزاره مسیحایی است که به آزادی قدس از دست مسلمانان و بازسازی معبد خواهد انجامید. امروزه نیز نظم نوین جهانی و جهانی سازی همین اندیشه را مطرح می کند. بدین ترتیب امریکا در اندیشه اسطوره ای و غیرواقع بینانه خویش گرفتار است و جهان را به سمت آینده ای مجازی پیش می برد که کنترل آن در دستان توانمند ایالات متحده باشد. کلمب در یکی از آثار خود بنام پیش گوییها می نویسد که او به ملکه ایزابل گفته است طلاهایی را که در سرزمین جدید می یابد، برای بازسازی هیکل سلیمان اختصاص خواهد داد تا این معبد به کانون کره زمین تبدیل شود.(19)

در واقع خاستگاه اسطوره گرایی مسیحی را به اصل الهیات تثلیثی مسیحیت می توان نسبت داد. نگاه اسطوره ای به عیسی که او را تا مقام الوهیت بالا می بردند و پسر خداوند می خوانند، به عقیده بیشتر مومنان مسیحی، درست بنظر می رسد. کسانی مثل آرچیبالد رابرتسون(20) در کتاب عیسی؛ اسطوره یا واقعیت(21) تلاش کرده اند با استناد با اناجیل اربعه و دیگر متون صدر مسیحیت، اجماعی بودن الوهیت عیسی را زیر سوال ببرند و دلایلی برای تاریخی بودن عیسی- که بعدها پسرخدا خوانده شد- گرد آورند که بر انسان بودن وی دلالت می کند. با این حال، بیشتر مسیحیان بر باور شخصیت اسطوره ای عیسی پای می فشارند.

در دوران نوزایی و از همان ابتدای شکل گیری پروتستانتیسم، شاهد نوعی نگاه اسطوره ای به لوتر، رهبر جنبش اصلاح دینی در آلمان بودیم که او را منجی مردم از تسلط کلیسا معرفی می کردند.

همچنین اومانیست ها که تاثیر فزاینده ای بر نهضت اصلاح دینی داشتند، این نهضت را برخوردار از الهام و هدایت الهی می دانستند.(22) صهیونیسم مسیحی نیز با شناسایی کانونهای قدرت در جهان و نفوذ در آنها تلاش دارد برای کسب قدرت و اعمال هژمونی بر جهان، طرح ها و ایده هایی را ارائه دهد که منافع مشترک قدرتهای بزرگ و اسرائیل را برآورده سازد.

2. زمینه تاریخی

از قرن اول تا سوم میلادی، همواره از دریچه یهود به مسیحیت نگریسته میشد و یهودیان به مسیحیان به عنوان پیروان دین جدید اجازه عرض اندام نمی دادند. در قرن سوم، فعالیتهای ضد یهودی پولس به ثمر نشست و در رهایی مسیحیت از چنگال یهودیان نقش بسزایی داشت. پیروزی آیین مسیحیت پولسی روحیه جدیدی را در قرن سوم و چهارم پدید آورد و کلیسا را برآن داشت تا خود را «اسرائیل جدید» بنامد و جانشینی قوم برگزیده خداوند را مطرح کند. کلیسا، سقوط اورشلیم و فروپاشی دولت یهودی را مجازات خداوند برای یهودیان می دانست که مسیح را به صلیب کشید و به دلیل بی ایمانی و خیانت مستوجب لعن و نفرین الهی بودند. به این ترتیب کلیسا همه فضایل و برکاتی را که پیش از این به قوم اسرائیل تعلق داشت به نفع خود مصادره کرد.

در سال 339م. بازگشت به آیین یهود، جرمی سنگین تلقی شد و مجرم تحت تعقیب قانون قرار می گرفت. قرون وسطا، تلخترین دوره تاریخی یهود است که هرگز از ذهن آنها پاک نخواهد شد، زیرا آنان بیشترین فشار را از سوی مسیحیان تحمل کردند. مسیحیان، یهودیان را وادار ساختند بصورت گروهای منزوی و محاصره شده در شهرها زندگی کنند و لباسهایی متفاوت از مسیحیان بپوشند و کلاه خاصی بر سر بگذارند. اینکار برای آن بود که همگان آنها را بشناسند و در تعامل اجتماعی با آنها دقت کنند. یهودیان را «شیاطین» و «قاتلان مسیح»می نامیدند و متهم می کردند کودکان مسیحی را می کشند تا خون آنان را به جای شراب در مراسم «عید فصح» بنوشند.

در سال 1095م. هنگامی که پاپ اریان دوم، آغاز حمله صلیبی را اعلام کرد تا صلیبیها قدس را از دست مسلمانان برهانند، هزاران یهودی به دلیل آنکه از پذیرفتن غسل تعمید سرباز زدند، کشته شدند. خانم باربرا توچمان، تاریخ نگار یهودی در کتاب مقدس و شمشیر به دشمنی وسیع با یهودیان در اروپا اشاره می کند که در طول جنگهای صلیبی به اوج خود رسید.(23) در پایان قرن یازدهم، تشکلهای یهودی در اروپا متلاشی شدند.

یهودیان در سال 1290م. از انگلستان طرد شدند. در نیمه قرن سیزدهم تلمود در پاریس سوزانده شد و در پایان قرن چهاردهم همه یهودیان از فرانسه اخراج شدند. در شبه جزیره ایبری، یهودیانی که از پذیرش مسیحیت خودداری کردند در سال 1492م. از اسپانیا و در سال 1497م. از پرتغال اخراج شدند. در ‌آلمان و ایتالیا نیز یهودیان را در اردوگاههایی جایی دادند تا نتوانند با مسیحیان ارتباط برقرار کنند و بسیاری از فعالیتهای آنان ممنوع شد.(24) نوزایی علمی و صنعتی اروپا و پیدایش پروتستانیسم زمینه فعال شدن دوباره یهودیان را فراهم آورد.

الف) عصر نوزایی یهودیان مسیحی

پراکندگی یهودیان در جهان و تلاش پیگرشان برای گسترش آموزه های یهودیت و همزمانی این تلاشها با دوره اصلاحات در اروپا سبب شد اقداماتی نظیر ترجمه و شرح کتاب مقدس از زبان اصلی عبری و گسترش یافتن عرفان و فلسفه یهودی و تبلیغ آیین یهود شتاب بیشتری بخود گیرد. شاید بتوان ادعا کرد نقش یهودیان در بوجود آمدن رنسانس بسیار برجسته است. حتی «برخی از مسیحیان جدید همچون جان لوئیس فیف تاثیر زیادی در نهضت رنسانس اروپا در بین اندیشمندان لیبرال اروپایی داشتند».(25) در واقع، پیوندهای اولیه مسیحیان با یهودیان که هسته اولیه جنبش صهیونیسم مسیحی را شکل می دهد در اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم رخ داد.

نقش تاریخی یهودیانی که با آغاز عصر نوزایی فرصت عرض اندام بیشتری یافتند و خود را «مسیحیان جدید» نامیدند، در ابتدای قرن شانزدهم نمود فزاینده ای یافت. آنان این باور را مطرح کردند که با آمدن مسیح در آغاز هزاره خوشبختی، تاریخ الهی نیز بزودی آغاز خواهد شد. به همین دلیل در بین الهیون و اندیشمندان مذهبی تفسیرهای جدیدی از کتاب دانیال(عهد عتیق) و مکاشفه یوحنا (عهد جدید) صورت گرفت. به تصور مسیحیان جدید، روی آوردن یهودیان به مسیحیت و ظهور مجدد قبایل ناپدید شده اسرائیل، آخرین گامهای پایان تاریخ بشریت است و حوادث بزرگی نظیر بازگشت یهود به سرزمین صهیون، بازسازی معبد و تاسیس دوباره حکومت خداوند بر زمین دراورشلیم به این امر مرتبط می شود. به این ترتیب، مسیحیان یهودی که اعتقاد داشتند فرارسیدن هزاره نزدیک است، یهودیان را شریکانی پنداشتند که برای پدید آوردن حوادث بزرگ پیش از آمدن عیسی مسیح از آنان بی نیاز نیستند. همکاری و همگرایی هرچه بیشتر این دو آیین، ریشه دینی عمیقی یافت و برداشت تحریف شده از تورات و انجیل به شدت تبلیغ شد.

پی نوشت ها :

1- Christian Zionism Myth.
2- Paradoxical.
3. William Doty, Mythography; the study of myth and rithals, Alabama, the university of Alabama press,1986.
4- محمد ضمیران، گذار از جهان اسطوره به فلسفه، ص39.
5- Hegemony.
6- Global Village.
7-See:Fundamentalism,RandomHouseWebster’s Unabridged Dicionary.
8- روشن است که این عقیده با باورهای رایج و رسمی مسیحیان امروز که کتاب مقدس را نوشته حواریون و رسولان پس از به صلیب کشیده شدن عیسی می دانند تعارض دارد.
9- غلامرضا بهروز لک، «درنگی در مفهوم شناسی بنیادگرایی اسلامی». کتاب نقد، سال هفتم، ش2و 3، ص85.
10- بابی سعید، هراس بنیادین: اروپامداری و ظهور اسلام گرایی، ترجمه غلامرضا جمشیدی نیا و موسی عنبری، ص10.
11- برای مطالعه بیشتر، ر.ک: همان، ص11-13؛ غلامرضا بهروز لک، «درنگی در مفهوم شناسی بنیادگرایی اسلامی».
12- Speyer، شهری در جنوب غربی آلمان و محل تشکیل مجلس قانون گذاری کلیسا در جریان نهضت اصلاح دینی است.
13- Alister E. McGrath.
14- Scholasticism.
15- آلیستر مک گراث، مقدمه ای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ترجمه بهروز حدادی، ص58.
16- لوتر، کشیش و استاد فلسفه دانشگاه ارفوت و بانی آیین جدید پروتستان بود. وی کلیسای غرب را به دو بخش کاتولیک و پروتستان تجزیه کرد. از انحرافات کلیسا انتقاد می کرد و خواستار اصلاح کلیسا با رجوع به کتاب مقدس بود. او اعتقاد داشت کلیسا یک موسسه نیست بلکه جماعتی از مومنان است و سلطه دینی متعلق به کتاب مقدس است و هر مومن مسیحی شایستگی دارد که خود کشیشی باشد که به تنهایی و بدون قیمومیت کشیشان، کتاب مقدس را بفهمد.
17- محمدصالح مفتاح، «مسیحیت صهیونیستی»، (روی خط اینترنت)، منتشر شده در تاریخ 1383/8/13، قابل دسترس در آدرس: www.bashgah.net.
18- ر.ک: رضا هلال، مسیحیت صهیونیستی و بنیادگرایی امریکا، ص62، 63.
19- همان، ص61.
20- Archibald Robertson.
21- ر.ک: آرچیبالد رابرتسون، عیسی؛اسطوره یا تاریخ، ترجمه حسین توفیقی.
22- ر.ک: آلیستر مک گراث، مقدمه ای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ص97.
23- Barbara Tuchman,Bible and Sword, New york: Ballantine Books, 1984,p.
24- ر.ک: رضا هلال، مسیحیت صهیونیستی و بنیادگرایی امریکا، ص56-58.

منبع :  بنیادهای سیاسی جنبش صهیونیسم مسیحی و انگاره موعود گرایی /محسن قنبری آلانق /
ادامه دارد........

در منظومه فکری غرب یک دوقطبی خیر و شر وجود دارد که در قطب شر آن اسلام بعنوان یک دال مرکزی قرار دارد که مدلول هایی چون ارهاب و ترور، اضطراب، خشونت و تصلب و... را شامل می شود و  قطب خیر آن جامعه مسیحی غرب است. بنابراین نباید انتظار داشت رسانه های غربی همان گفتمانی را که براي جامعه اسلام و مسلمانان بکار می برند برای مسیحیت نیز بکار برند.

گفتگو با وحید یامین پور

هفته نامه مثلث

1. بهتره گفتگو را با تعریف اصطلاح بنیادگرایی و ریشه شناسی این مفهوم شروع کنیم. شما قائل به چه تعریفی از بنیادگرایی هستید؟

تعبیر بنیاد گرایی بیشتر با رویکردی تحقیر آمیز و برای تعریف نحله و شیوه جدیدی از بارگشت به اصول دینی در ادبیات سیاسی جهان وارد شد. بطور روشن نیز با پسوند و صفت اسلامی در ادبیات سیاسی و رسانه ای جهان غرب رایج گشت. حقیقت این است که در رایج شدن و رشد استفاده از این مفهوم، نقش انقلاب اسلامی را نباید نادیده گرفت. انقلاب اسلامی مفهیمی را وارد ادبیات سیاسی رایج جهان کرد که تا پیش از ان سابقه و ما به ازایی نداشته است. به عنوان مثال حضرت امام (ره) از واژگانی چون استکبار، مستضعفین و ... استفاده می کرد که ما به ازایی در ادبیات رایج سیاسی دنیا نداشتند و ادبیات سیاسی کلاسیک اینها را فهم نمی کرد، ولی این مفاهیم به همان اندازه كه برای دنیای غرب نااشنا و نامفهوم بود، در فرهنگ اسلامی، ما به ازای روشن دینی داشت. بتدریج وقتی این واژگان تکرار شدند یک مجموعه ای از مفاهیم را ایجاد کردند که با خود روح و معنای واحدی را منتقل می کرد. ما در فضای گفتمان انقلاب اسلامی از آن با عنوان «بیداری اسلامی» یا «جنبش های بیداری اسلامی» یاد می کرديم ولی ما به ازای امریکایی این مفهوم «بنیاد گرایی اسلامی» بود. آنها همین هاله تشکیل شده از مفاهیم اصیل اسلامی را برای تحقیر ذیل واژگانی چون رادیکالیسم و بنیاد گرایی اسلامی تعبیر می کردند. چرا که در ادبیات رایج و سیاسی کلاسیک غرب و با توجه به سابقه بنیاد گرایی در مسیحیت، مفهوم بنیاد گرایی با تندروی و رادیکالیسم همراه بوده است که مفهومی غیر قابل گفتگو و غیر منطقی نمایانده می شد. اما در دهه 90 میلادی بنیادگرایی شکل پیچیده تری به خود گرفت. نمونه هایی از بنیاد گرایی در ادبیات سیاسی وارد شد که ارتباطی با فضای اسلامی نداشت. ضمن آنکه ما جریان های متقلبانه اي از اسلام گرایی را در این دهه شاهد هستیم ، نظیر طالبانیسم و القاعده.

2. شما به مفهوم بنیاد گرایی در اسلام و به عبارتی بنیادگرایی اسلامی پرداختید و بدرستی اشاره نمودید که در دهه های 70 و 80 میلادی، این مفهوم برای اطلاق به کلیت جریان های اسلامی در غرب بکار می رفت. ولی بسیاری از اسلام شناسان غربی ، مانند اسپوزیتو از بکار بردن این واژه (بنیاد گرایی) در مورد اسلام اکراه دارند و معتقدند که اصطلاح بنیاد گرایی آمیخته با مسیحیت است و در فرهنگ تاریخی و تمدنی مسیحیت ایجاد و رشد یافته است و به عبارتی سابقه ای غربی دارد نه شرقی. نظر شما در این ارتباط چیست؟

در دهه 70 و 80 میلادی تعبیر موجود در ادبیات تاریخی غرب تبدیل به یک پروژه سیاسی شد و تبعا وقتی موضوعی به یک پروژه سیاسی تبدیل می شود، همزمان به سوژه ای رسانه ای نیز تبدیل می گردد. اما همانطور که اشاره نمودید، ریشه های چنین تعبیری در ادبیات کلیسای پروتستان موجود است. اما فهمی که من از این مفهوم دارم، فهمی خیلی تاریخی نیست و آن را فهمی معاصر می بینم. اساسا بنیادگرایی به معنای رجوع دوباره به مبادی دین و به مبانی اصیل و غیر قابل گفتگوی دینی، مربوط به دهه 20 و 30 میلادی در عالم مسیحیت است ولی رشد دوباره آن مربوط به چند دهه اخیر و تحت تاثیر بحران هویتی است که جهان غرب را فرا گرفته است. ما در نیمه دوم قرن بیستم، پس از جنگ جهانی دوم فضای بسیار متشنج و آشوب زده ای را در کل غرب و اروپا شاهد هستیم. جنگ جهانی دوم با چند ده میلیون کشته و ده ها میلیون آواره اثر روانی بسیار عمیقی بروی غربیان بجای گذاشته بود. وقتی ما به آرمان های مدرنیته در اوایل این قرن نگاه می اندازیم، عمق این سرخوردگی و فاجعه بیشتر قابل درک می شود. مدرنیته قرار بود رفاه و آرامش و عدالت را به ارمغان بیاورد ولی دو جنگ جهانی، رخداد فوق العاده سیاه و تلخی بودند که به ناکامی مدرنیته منجر شد، اين فضا مبدا تحول شد. برخی از این تحولات در مسیر بی نظمی طی شدند مثل جریان های هوی متال و پانک و رپ و جنبش های کاملا اعتراضی نسبت به وضع موجود و نظم متصلب غرب محور، دیگری؛ که از تحولات پس از جنگ جهانی دوم منشعب می شود ، محور گرایش به دین است. در واقع وقتی غربی ها از شعارهای سکولاریستی مدرنیته سرخورده می شوند و در اینجا به عنوان آلترناتیو، رجوع مجدد به انگاره ها و گزاره های دینی را بر می گزینند. شکل گیری بسیاری از جریان های معنویت گرا و دین گرا در غرب را می توان به نوعی متصل به این تحولات پس از جنک جهانی دوم دانست. بله ، زمینه مذهبی چنین بازگشتی در پیوريتن های مهاجرت کننده به امریکا و نیز در کلیساهای یهودی شده پروتستان موجود است ولی به عنوان کاتالیزور و متغیرهای مداخله گری که خصلت های نهفته در کلیسای پروتستان را به بالفعل تبدیل می سازد. ولي جنبش های بنیادگرایانه مسیحی به نظر بنده، بيشتر مرتبط با آثار جنگ جهانی دوم است. از این زمان است که این مفهوم در کلیسای های انجیلی خود را نشان می دهد و سران این کلیساها با جدیت بیشتری در ادبیات نهفته در کتاب مقدس به ترویج نوعی نگاه آخرالزمانی و موعودگرایانه می پردازند. من همه این تحولات را ناشی از همان بحران هویت و اختلال هویتی پس از جنگ جهانی دوم می بینم. در این زمان مسیحیان غرب، بخصوص مسیحیان امریکایی به شدت نیاز دارند به اینکه زیر یک پرچم اعلام هویت بکنند و نمی توانند بدون پرچم باشند. جنبش های ناسیونالیستی این قدرت را دارا نیستند که به اینها هویت بدهد. (بخصوص بعد از ناكامي ها و تلخكامي هاي امريكاييها در ویتنام). بنابراین برای هویت بخشی نیاز به یک پرچم دیگر است که در امریکا این پرچم خود را با عنوان پروتستانتیزم و راست مسیحی نشان می دهد. در این زمان است که ما شاهد گسترش کلیساهای چند ده میلیونی بنیادگرا در امریکا هستیم.

3. رسانه چه نقشی را در احیا و یا تکامل این فرهنگ دینی (بنیادگرایی مسیحی) ایفا کرده است. آیا اصولا رسانه دارای چنین توانی هست که در تکامل یک فرهنگ دینی به ایفای نقش بپردازد؟

به نظر من رسانه بیش از آنکه ظرفیت تکامل بخشی به دین را داشته باشد، ظرفیت تخریب دین را دارد. چون دین خصلت هایی را دارد که بسیار حجیم تر و فراتر از رسانه است و از اینرو نیازمند ابزارهای دیگری برای ترویج دارد. دین اصطلاحا از جنس حضور و ذكر است که رسانه از بازنمایی و فراوری این خصلت ها ناتوان است. البته رسانه بعنوان یک متغیر اثر گذار می تواند مطرح باشد ولی بعنوان تکامل دهنده؛ خیر!

4. بعد از حادثه تروریستی نروژ ، قبل از آنکه عامل این حادثه مشخص شود، رسانه های غربی به نوعی به دنبال ردپای اسلام گرایان در این حادثه می گشتند ولی با مشخص شدن این موضوع که عامل اصلی این حادثه تروریستی یک نروژی مسیحی با اعتقادات راستگرایانه است، جامعه غربی و بخصوص رسانه ها را در شوک فرو برد. بسیاری از متفکرین غربی بعد از این حادثه از خیزش دوباره بنیادگرایی مسیحی در غالب نئوفاشیسم صحبت به میان آوردند. شما عملکرد رسانه ها (در مفهوم کلی آن) را در خیزش مجدد بنیادگرایی مسیحی چگونه ارزیابی می نمایید؟

به نظر من بنیادگرایی مسیحی اهداف خود را از طریق رسانه ها پیگیری نمی کند. بنیادگرایی مسیحی بیشتر خصلتی محفلی دارد. ما تعداد زیادی شبکه های ماهواره ای داریم که جزو شبکه های به شدت مذهبی و اخلاقی غرب محسوب می شوند ولی کار آنها فقط به تصویر کشیدن محافل این مسحیان انجیلی و صهیون است. مسیحیان در دوره اخیر به شدت به سمت خصلت محفلی سوق پیدا کرده اند. کلیساها و جلسات انجیل خوانی خاص خود را دارند. رسانه هاي فراگير در این امر چندان کمکی نکرده است و از این رو این بنیادگرایان خیلی ناشناخته باقی مانده اند. یعنی خود رسانه های جهان غرب از این خبر شوکه شد، چون هیچوقت نخواسته بود که این بنیادگرایان را جدی بگیرد و همواره کوشیده بود که آنها را نادیده بگیرد، ولی اینها وجود داشتند. بنابراین به نظر من سیاست رسانه ای غرب قبل از این حادثه به نوعی جدی نگرفتن اینهاست، بعد از این حادثه هم که ما بیشتر شاهد دستپاچگی این رسانه ها بودیم. البته بايد ميان دوراني كه نومحافظه كاران پيروز رقابت هاي انتخاباتي بوده اند با دوران دموكرات ها تفاوت قائل باشيم. نومحافظه كاراني چون بوش متصل به جريان راست افراطي مسحي هم بوده اند در اين ادوار سياسي حضور اجتماعي و سياسي اين جريان افراطي ديني فراز و نشيب داشته است.

5. آندروس برینگ برویک (عامل حمله تروریستی نروژ)، هدف خود را از انجام چنین اقدامی، مقابله با رشد اسلام در اروپا و نجات نروژ و اروپا از تبدیل شدن به مستعمره مسلمانان عنوان کرده است. شما تا حد رشد اسلام هراسی از سوی غرب بخصوص رسانه های اسلام ستیز در اروپا و امریکا را در وقوع چنین حوادث و تندرویی هایی دخیل و موثر می دانید؟

باز تولید تصویری خشن از اسلام در رسانه های غربی از یکسو منجر به واکنش های رادیکال از سوی جامعه نسبت به مسلمانان می شود و از سویی دیگر، این سوال را در ذهن مخاطب غربی ایجاد می کند که مگر این اسلام چیست؟ آیا واقعا اسلام یک دین رادیکال حامی ترور و خشونت است؟!  اما از سویی دیگر وقتی یک مسیحی خود را در معرض از دست دادن هویت احساس می کند و به این جمع بندی برسد که دینش توسط دینی دیگر (در اینجا اسلام) مورد تهدید قرار می گیرد، تصمیم می گیرد که دست به چنین اقدامی بزند. اما اینچنین احساسی برای همه غربی ها که وجود ندارد (البته اگر اسلام نتواند تصویری درست از خود در آنجا ارائه دهد)، چنین حس و موضع گیری هایی تشدید می شود. اما بازهم همه غرب متصل به این فضای فرهنگی رادیکال نیستند و اینچنین است که با توجه به سوگیری های رسانه های غرب نسبت به اسلام و مسلمانان ، اعتبار این رسانه ها در غرب روز به روز کاهش یافته و می یابد. در اینجا جا دارد به این نکته هم اشاره کنم که اصولا عملکرد رسانه های غرب برای استفاده از واژه بنیادگرایی چه برای مسیحیت و چه برای مسلمانان، نتیجه اش خیلی هم به ضرر اسلام تمام نشده است. رسانه های غرب در چند دهه اخیر (بخصوص بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران) همواره تلاش می کردند که تصویری ساختگی و منفی از اسلام را به نمایش بگذارند. رخداداهایی مثل 11 سپتامبر ، کاریکاتورهای موهن دانمارکی، فیلم هایی چون فتنه(كه با حمايت نمايندگان صهيونيست هلندي ساخته شد) و... به شدت کنجکاوی غربی ها را نسبت به اسلام تحریک کرد. رسانه ها به شدت تلاش می کردند که اسلام را بایکوت کنند و اطلاعات نادرستی را از آن ارائه نمایند. اما بعداز این حوادث و اتفاقات کنجکاوی مخاطب غربی را بحدی رساند که خود آنها را وادار به مراجعه به منابع دست اول دینی، بخصوص قرآن نمود و همین اتفاق باعث شکسته شدن انحصار اطلاعاتی نسبت به اسلام شد. در همین زمینه آمارها نشان می دهد که گرایش به اسلام و مطالعه درباره آن بعد از حوادث 11 سپتامبر و ... در اروپا و امریکا به شدت افزایش یافته است. به نظر من این اثر پارادوکسیکال خود رسانه های غربی است . یعنی رسانه ها در برابر اسلام سیاست درستی را اتخاذ نکرده اند. آنها از یکسو نمی توانند نسبت به رخدادهای جهان اسلام بی توجه باشند و از سویی دیگر پرداختن به آن (حتی با دیدی بسیار منفی و با سوگیری) کنجکاوی را نسبت به آن بر می انگیزاند. اگرچه ممکن است هزینه های اجمالی چنین واکنشی از سوی رسانه ها به اسلام برای جمعیت مسلمانان غربی ناخوشایند باشد ولی در نهایت نتیجه مثبتی ببار خواهد آورد.

6. با بروز چنین حادثه ای و نیز آشکار شدن نقش اسلام هراسی در رشد بنیادگرایی مسیحی، آیا انتظار دارید که در رویکرد رسانه ای غرب به جهان اسلام شاهد تغییراتی باشیم؟

باید بگویم که من چنین خوش بینی ای ندارم. رسانه ها در غرب به هیچ وجه مستقل نیستند. اصولا غرب در هیچ حوزه ای هزینه غیر منطقی ای نمی کند، عقل غربی یک عقل کاملا حسابگر است که متکی بر کنش های معطوف به هدف مادی است. رسانه ها در غرب متکی بر سیاست های رسمی و غیر رسمی دولت ها و گروههای فشار در دولت ها هستند و هیچ دولتی در غرب فعلا نیت شفاف سازی ندارد. بنابراین رسانه ها نیز در مسیر درست حرکت نخواهند کرد. به نظر من تاکتیک ها ممکن است عوض شود ولی ما تغییرات چندانی در استراتژی رسانه ای غرب نسبت به اسلام شاهد نخواهیم بود و راهبرد کماکان بر پروژه اسلام هراسی باقی خواهد ماند. منتها اتفاق ثانویه ای رخ می دهد و آن اینکه اعتبار این رسانه ها در نزد مسیحیان با توجه به مشاهده عکس العمل غیر منطقی و رادیکال بنیادگرایان مسیحی نسبت به اسلام، به شدت کاهش خواهد یافت و این مسیری است که راه بازگشتی برای آن متصور نیست. یعنی عملکرد رسانه های غرب و جهت گیری های آنها نسبت به اسلام از یکسو باعث خروج اسلام از بایکوت و انحصار رسانه ای می شود و از سویی دیگر باعث بروز رفتارهای احساسی و غیر عقلانی از سوی برخی از راست گرایان نژاد پرست مسیحی خواهد شد. عکس العملی که بیش از مسلمانان خود مسیحیان را هدف قرار خواهد داد.

7. رسانه های غربی از بکار بردن واژه «بنیاد گرایی مسیحی» حتی وقتی حادثه ای در سطح حادثه نروژ رخ می دهد، اکراه دارند. این احتیاط و وسواس در بکار بردن اصطلاح بنیادگرایی مسیحی را از سوی رسانه های غربی را در چه می دانید؟

همانمطور که بیان شد، راهبردهای رسانه ای غرب کاملا روشن است. تحلیل سطحی رفتار رسانه ای غرب که مبتنی بر برجسته سازی برخی از حوزه های خبری و کمرنگ نشان دادن حوزه های دیگر است، این امر را بخوبی نشان می دهد. در منظومه فکری غرب یک دوقطبی خیر و شر وجود دارد که در قطب شر آن اسلام بعنوان یک دال مرکزی قرار دارد که مدلول هایی چون ارهاب و ترور، اضطراب، خشونت و تصلب و... را شامل می شود و  قطب خیر آن جامعه مسیحی غرب است. بنابراین نباید انتظار داشت رسانه های غربی همان گفتمانی را که براي جامعه اسلام و مسلمانان بکار می برند برای مسیحیت نیز بکار برند. حتی آنها بعد از حادثه نروژ از اصطلاح راست مسیحی نیز با وسواس استفاده می کردند، چه برسد به بنیادگرایی مسیحی. بنیادگرایی که ریشه ای طولانی در فرهنگ دینی و تمدنی مسیحیت دارد. البته به این نکته نیز اشاره کنم که تلقی من بعنوان کسی که مخاطب دائمی رسانه هاست و احساس مخاطبان را نسبت به برنامه های تلویزیونی و ماهواره ای رصد می کند این است که این تبعیض و دغلکاری رسانه های غربی در پوشش اخبار باعث کم رنگتر شدن اثر اینگونه رسانه ها شده است.

8. به عنوان سوال پایانی ، با توجه به کمرنگ تر شدن اثر گذاری رسانه های غربی و نیز خلاء موجود رسانه ای برای ترویج و اشاعه فرهنگ مسیحیت راستین در غرب و خارج ساختن آن از دست محافل کلیسایی انجیلی و صهونیستی و بنوعی مقابله با رشد بنیادگرایی مسیحی؛ کشورهای اسلامی و بخصوص ایران چه برنامه ریزی رسانه ای می توانند داشته باشند؟

باید گفت که چنین رویکردی در رسانه های ما وجود دارد و ما در زمینه گفتگوی بین فرهنگی با مسیحیان کم توفیق نبوده ایم. ساخت سریال ها و فیلم هایی چون مریم مقدس ، عیسی مسیح، اصحاب کهف و... آن زبان و منطق مشترک را به خوبی رعایت کرده است. اتفاقا چنین راهبردی یک راهبرد خوب و بسیار موثر است. منتهی بایستی یک اتفاق قوی تری صورت بگیرد و راهبرد بهتری را می توان در این زمینه اتخاذ کرد. این راهبرد، زبان مشترکی است که در دین وجود دارد. مسیحیان آمریکایی به شدت اخلاق گرا هستند، مثلا نسبت به سقط جنین، همجنس گرایی، بی بند و باری اخلاقی، سست شدن بنیان خانواده، پورنوگرافی و مستهجن نویسی به شدت واکنش نشان می دهند. زبان مشترک ما و آنها می تواند اخلاق انسانی ای باشد که تحت تاثیر فضای رسانه ای غرب مورد آسیب قرار گرفته است. گفتگو در این حوزه مشترک یعنی اخلاق انسانی و دینی می تواند در ایجاد یک فضای مشترك فرهنگی بین اسلام و مسیحیت از یکسو و نیز جلوگیری از رشد نژاد پرستی مسیحیت (بنیاد گرایی مسیحی) بسیار موثر بیفتد. به نظر من می توان اکثر مسیحیان و حتی غیر مسیحیان را با به تصویر کشیدن فضاهای پاک و اخلاقی جذب کرد. فضاهایی که در آن بنیان خانواده ، دین ، اخلاق ، پاکی و نجابت و... اصالت دارد. بنابراین وقتی ما بتوانیم به خوبی سلامت زیست اجتماعی خود را به تصویر بکشیم به راحتی آنها به سمت این نوع زیست اجتماعی گرایش پیدا خواهند کرد، زیستی که در آن فرصتی برای رشد رادیکالیسم و بنیاد گرایی باقی نخواهد گذاشت. اخيرا برخي ان جي او ها در غرب آمار هاي تكان دهنده اي را در خصوص رشد ناپاكي هاي اخلاقي نظير فحشا و تن فروشي، خيانت به همسر و كودك آزاري منتشر كردند. اينكه از هر 5 دختر مجرد امريكايي فقط يك نفر باكره باشد و يا در نيمه دوم قرن بيستم ميزان تولد كودكان نامشروع امريكايي سه برابر شده باشد اتفاق دهشتناكي است. تمايلات فطري انسان براي مدت طولاني نمي تواند اين واقعيات غير انساني را با لذت طلبي معاوضه كند. ما در اين عرصه دست بالا را داريم و مي توانيم اتفاقات اثركذاري را رقم بزنيم.

همة كساني كه طيّ سال جاري توفيق سفر به مكّه و مدينه و انجام اعمال عبادي و زيارت را يافتند، شاهد بودند كه گرداگرد حرمين را مبلّغان جوان، اعمّ از دختر و پسر و مسلّط به زبان‌هاي فارسي، عربي، انگليسي و اردو گرفته بودند. آنها با شيوه‌هايي نو و منظّم، به طور شبانه روزي، برنامه‌هاي ديكته شده را كه بر محور انذار شيعيان و نشر آموزه‌هاي سلفي و وهّابي استوار بود به اجرا مي‌گذارند.

اسماعیل شفیعی سروستانی
راديو معارف 1/5/1389

سناريوي توطئه چيزي است كه اين روزها بويژه در لبنان شاهد آنيم؛ همه تلاش هاي آمريكا و اسراييل براي ايجاد جدايي ميان حزب الله و بقيه نظام متمركز شده است و كل منابع مادي و رسانه اي واشنگتن و حتي موضعگيري هاي پيدا و پنهان سفير آمريكا در بيروت، در همين جهت ادامه دارد؛ و اخيرا نيز «عبدالله بن عبدالعزيز» شاه عربستان فعال شده است و ازطرف واشنگتن پيام هاي تهديدآميز را به دمشق و بيروت مي برد. همزمان با آن، عوامل سيا و موساد نيز براي اجراي اين سناريو فعال هستند.

اشاره

منطقه خاورميانه طي هفته هاي جاري شاهد سناريوها و توطئه هاي جديد است كه در كشورهاي مختلف منطقه، از جمله در پاكستان و لبنان مي توانيم نشانه هايي از اين وضعيت جديد را ببينيم.
مقاله حاضر، با بررسي تحولات كنوني و ريشه هاي آن، گزينه هاي احتمالي آتي براي منطقه را نيز مورد توجه قرار مي دهد. پيش بيني ها حاكي است كه آينده خاورميانه بحراني تر و بي ثبات تر از شرايط كنوني خواهد بود.
سرويس خارجي
به اين گزاره توجه كنيد:«شرايط نسبتا آرام جاري خاورميانه، پيش درآمد منازعات سختي است كه طي سال هاي آتي منطقه را فرامي گيرد ولاجرم تحولات ريشه اي و عميقي را نيز به دنبال خواهد داشت.»
جداي از موافقان و مخالفان اين پيشگويي، سؤال اين است كه آيا مي توان از همين جا، وقايع آتي خاورميانه را پيش بيني كرد؟
پاسخ علمي اين است كه اگر دو مرحله توصيف و تحليل پديده هاي اجتماعي به دقت انجام شود و تبيين اين پديده ها با واقعيت قرين باشد، آن وقت مي توان يك يا چند گمانه احتمالي را در مورد وقايعي كه در آينده رخ مي دهند، ارائه كرد.
اين گمانه و يا گمانه ها نوعا با يك دامنه پنج تا 15درصدي خطا و يا انحراف از معيار همراه هستند. اصولا اگر چنين پيش بيني هايي در كار نباشد، در بسياري از موارد نمي توان طرح ها و برنامه ها را از قبل بودجه بندي كرد.
البته، يك روند معكوس هم وجود دارد كه بيشتر براي مورخان و كارآگاهان پليس به كار مي آيد، بدين ترتيب كه اگر قتلي و يا واقعه بزرگي مثل حادثه 11 سپتامبر 2001 آمريكا رخ دهد، محققان و كارآگاهان از طريق بازسازي و مدل سازي صحنه، به دنبال سرنخ ها مي گردند و يا مي خواهند كشف كنند كه آيا علت اين واقعه، همان است كه در رسانه ها به طور رسمي روايت مي شود و يا كار خودي ها و يك توطئه هدفمند داخلي است و بايد گفت كه بسياري از تحولات و رويدادهاي موثر تاريخي و سياسي از اين منظر تحليل مي شوند.
البته، گزاره موردتوجه ما مربوط به آينده است و لذا، ناگزيريم كه به رهيافت نخست (يعني توصيف، تحليل و پيش بيني) تكيه كنيم.
اوضاع پرابهام جاري
دو پديده، شرايط جاري خاورميانه را بسيار پيچيده و بغرنج كرده است؛ پديده نخست، حاكميت وضعيت نامتوازن از لحاظ سلسله مراتب قدرت است كه به ويژه خود را در رابطه با بحران مزمن اعراب و اسرائيل نشان مي دهد، و ديگري، مسئله عقب نشيني آمريكا از عراق و افغانستان است، كه درمورد كشور نخست طبق قرارداد امنيتي بغداد- واشنگتن بايد عملي شود و دومي نيز طبق وعده اي كه «باراك اوباما» به مردم آمريكا داده است، بايد اجرا گردد.
اين دو پديده حساس و پيچيده را در اينجا به طور مفصل مورد توجه قرار مي دهيم، تا درحد مقدور بتوانيم تصويري درست از آينده منطقه به دست دهيم.
شرايط نامتعادل
تحولات سياسي مثل ساير تحولات اجتماعي و طبيعي عموماً به سمت توازن و تعادل ميل دارد و اگر پديده اي مثل جنگ و انقلاب، وضعيت تعادل را برهم بزند، اين حالت نامتعادل دير يا زود به سمت تعادل ميل پيدا مي كند. مثل بركه آرامي كه با پرتاب تكه سنگي، نا آرام و نامتعادل مي شود، ولي كم كم موج هاي روي آب محو مي گردند و بركه آرامش قبلي خود را باز مي يابد. اين مدل را ما در روابط قدرت و روابط ميان دولت ها و بازيگران بين المللي نيز مي بينيم و شرايط جنگي نوعاً به سمت صلح و آرامش در يكي از اشكال جديد و يا قديمي روابط قدرت مثل سلسله مراتبي، دو قطبي و يا چند قطبي گرايش پيدا مي كند.
در شرايط نامتوازن و نامتعادل كه به زعم اين نويسنده، ترجمان وضعيت كنوني خاورميانه و بحث ما نيز روي آن متمركز است، نيروها و بازيگران درگير، هر كدام مدعي داشتن نقش برتر در ايجاد نظم جديد و يا حفظ وضع موجود هستند. اين شرايط كه تحت عنوان «شرايط بحراني» قابل توصيف است، نه در وضعيت متعادل قبل از جنگ (و انقلاب) و نه در شرايط متعادل نوين پس از جنگ قرار دارد؛ پس جايگاه دقيق آن كجاست؟ شايد نتوان جايگاه دقيقي براي آن متصور شد، ولي محل فرضي آن را مي توان درست قبل از شرايط جنگي دانست. براي «شرايط بحراني» خاورميانه تقريباً مي توان يك چنين جايي را متصور شد. به عبارت ديگر، مي توان با لحاظ درصد تقريبا بالاي خطا، پيش بيني كرد كه خاورميانه در شرايط پيش از جنگ قرار دارد.
اما، چرا احتمال خطاي پيش بيني با يك درصد بالا ذكر مي شود؟ براي اينكه هر بحراني الزاما به جنگ ختم نمي شود؛ بسياري از بحران ها وجود داشته اند كه در غير از شرايط جنگي و انقلابي پيش آمده و از طرق ديگري به غير از جنگ و درگيري حل شده اند، مثل بحران موشكي كوبا در سال 1962 كه به جنگ ميان دو ابرقدرت آن زمان نينجاميد. پس، مشخصا درباره وضعيت نامتوازن كنوني خاورميانه و كشف و اثبات اين نكته كه اين وضعيت در شرايط پيش از جنگ قرار دارد يا نه، بايد دلايل محكم تري ارايه كرد.
كارشناسان در ريشه يابي بحران خاورميانه، علت العلل آن را دو چيز مي دانند؛ منازعه اعراب و اسرائيل و نفت.
جبهه مقاومت، جبهه صهيونيست
در منازعه اعراب و اسرائيل چيزي كه به بحث ما ربط دارد، ايجاد ترديد و تزلزل در همه اهرم هاي ديپلماتيكي است كه براي حفظ موجوديت رژيم اسرائيل به كار گرفته مي شده و مي شوند و اين يعني وضعيت نامتعادل.
اكنون نه تنها جبهه مقاومت ضدصهيونيستي تقويت شده، اسرائيل نيز ضربات حيثيتي مرگباري را از جانب دو جنگ آخرش با لبنان و دولت حماس در نوار غزه متحمل شده است.
علاوه بر آن، هر چه از محاصره غزه مي گذرد، چهره صهيونيست ها و حاميان آمريكايي و اروپايي آنها در نزد جهانيان زشت تر نيز مي شود و بخصوص، جنبش اعزام كشتي هاي امداد از كشورهاي مختلف به غزه كه هم اكنون جريان دارد، اسرائيلي ها و آمريكايي ها را واقعا تحت فشار قرار داده و حتي روابط ديرپاي تركيه و اسرائيل را نيز كاملا تيره كرده است.
اين تنگناها براي اسرائيل (و البته براي آمريكا و اروپا) قابل تحمل نيست و هيچ راه غيرنظامي و مسالمت آميزي هم وجود ندارد كه آنها براي نجات اسرائيل، آن را آزمايش نكرده باشند.
اين بيهودگي سال ها مذاكرات سازش و زدوبندها و توطئه هاي آشكار و پنهان جبهه حامي اسرائيل، همه محصول يك چيز است؛ به هم خوردگي توازن نيروهاي منطقه به نفع مقاومت. اين حالت نامتوازن و نامتعادل بعد از مرحله توازني قرار دارد كه آمريكا و شوروي در دوران جنگ سرد (دهه هاي پس از جنگ جهاني دوم) حافظ آن بوده اند و پس از فروپاشي شوروي در سال 1991 نيز آمريكا با تمام وجود تلاش مي كرد در ذيل سياست يكجانبه گرايي خود، آن را حفظ كند.
اما اكنون همه مي دانند كه حفظ وضع موجود و حفظ تعادل مورد نظر كاخ سفيد ميان قدرت هاي منطقه اي و استمرار هژموني آمريكايي- اسرائيلي در خاورميانه، موضوعي است كه به گذشته تعلق دارد.
به خاطر همين وضعيت نامتوازن است كه نيروهاي نوظهور با هرگونه پيمان صلحي كه اسرائيل در آن جايگاه دست بالا را داشته باشد، مخالفت مي كنند و هرگونه راهكار ديپلماتيك و غيرنظامي هدفمند غرب كه آب را به آسياب اسرائيل بريزد، پيشاپيش محكوم به شكست است.
حال كه مثلث اسرائيل- آمريكا- اروپا با تمام وجود به بيهودگي مذاكرات پي برده اند، درباره آينده اين رژيم چه فكر مي كنند؟ آيا غير از اين است كه آن را در خطر مي بينند؟
مسلماً قدم بعدي محور آمريكا- اسرائيل، ورود به فاز تصميم گيري و اقدام است؛ براي كشف ذهنيت رهبران اين جبهه و فهم اينكه سران تل آويو و واشنگتن چه چيزي را در سر دارند، بهترين رهيافت اين است كه ما خود را به جاي آنها قرار دهيم و ببينيم كه يك بازيگر خردمند در چنين شرايط مفروضي چه مي كند.
از اين منظر، چشم پوشي از موجوديت اسرائيل و يا آنچه كه جبهه ضدصهيونيست مطرح مي كند، مبني بر اينكه ساكنان اصلي و اوليه سرزمين اشغالي فلسطين (چه مسلمان، چه مسيحي و چه يهودي) با رأي خود، نوع و ماهيت كشور و نظام را مشخص كنند، نه مورد قبول رهبران تل آويو است و نه كاخ سفيد آن را مي خواهد. پس، حفظ موجوديت رژيم اسرائيل، يك استراتژي دايمي و غيرقابل تغيير آنهاست.
وقتي منطق آمريكا و اسرائيل، محافظت از وضع موجود به هر قيمتي باشد و جريان مقابل نيز از موضعش عقب نشيني نكند، و اهرم هاي سياسي و ديپلماتيك همه پوچ و بي حاصل از كار درآيند، براي بازيگر جبهه صهيونيست، تنها دو انتخاب باقي مي ماند؛
1) اجراي سناريوي توطئه هاي پنهان براي ايجاد شكاف و ضعف در جبهه مقاومت و نابودي اين جبهه و 2) ورود به فاز نظامي و دست زدن به عمليات محدود و يا جنگ تمام عيار عليه جبهه مقاومت.
قبل از آنكه دو گزينه فوق را مورد توجه قرار دهيم، مي بينيم كه خاورميانه يك قدم به شرايط بحراني تر نزديك شده است؛ اكنون ديگر كسي مذاكره را مفيد نمي داند و حتي شركاي فلسطيني و عرب آمريكا مثل تشكيلات خودگردان و مصر هم آن را جدي نمي گيرند.
آزمون سناريو
سناريوي توطئه چيزي است كه اين روزها بويژه در لبنان شاهد آنيم؛ همه تلاش هاي آمريكا و اسراييل براي ايجاد جدايي ميان حزب الله و بقيه نظام متمركز شده است و كل منابع مادي و رسانه اي واشنگتن و حتي موضعگيري هاي پيدا و پنهان سفير آمريكا در بيروت، در همين جهت ادامه دارد؛ و اخيرا نيز «عبدالله بن عبدالعزيز» شاه عربستان فعال شده است و ازطرف واشنگتن پيام هاي تهديدآميز را به دمشق و بيروت مي برد. همزمان با آن، عوامل سيا و موساد نيز براي اجراي اين سناريو فعال هستند.
ماجراي بين المللي شدن دادگاه بررسي علل و عوامل ترور «رفيق حريري»، نخست وزير مقتول لبنان و اتهامي كه اين روزها از جانب دادگاه مذكور متوجه حزب الله شده است؛ در همين راستا قابل تحليل است. فكرش را بكنيد كه اگر سران حزب الله در اين دادگاه متهم شناخته شوند چه اتفاقي خواهد افتاد؟
درصورتي كه آمريكا موفق شود با اجراي اين سناريوي جديد، حزب الله را از بدنه نظام سياسي لبنان جدا و اين جنبش را منزوي كند و با فشارها و تحريم هايي كه بر ايران تحميل كرده است، به زعم خود بتواند كشورمان را هم به فشارهاي اقتصادي و مسائل سياسي داخلي سرگرم و مواضع آن را در سياست خارجي تضعيف كند، دراين صورت زمينه براي تحميل نظم دلخواه در قالب خاورميانه بزرگ و يا هر اسم ديگر فراهم مي شود. قطعا در نظم جديد آمريكايي، حلقه واسطه ميان اين ابرقدرت و پيرامون (كشورهاي خاورميانه)، اسراييل خواهدبود. اما، اگر اين سناريو به نفع جبهه صهيونيست پايان نيابد و جبهه مقاومت نيز محفوظ بماند و قوي تر بشود، در اين حالت، جنگ به عنوان تنها گزينه روي ميز قرارمي گيرد.
فاز نظامي
آنچه كه براي آغاز يك جنگ اهميت دارد، انگيزه ورود به جنگ نيست، بلكه توان جنگيدن و يا احساس اين توان در كشور جنگ طلب است؛ اگر توطئه هاي كنوني عليه حزب الله درلبنان و عليه جمهوري اسلامي ايران بتواند جبهه مقاومت را كاملا منفعل و نابود بكند (كه هيچ دورنمايي از آن متصور نيست) خود بخود جنگ ميان دوجبهه نيز منتفي است، اما، اگر اين توطئه، جبهه مقاومت را ضعيف و متشتت بكند، در اين صورت، ممكن است كه زمينه براي ضربه نهايي آمريكا و اسرائيل فراهم شود. البته در اين ميان، متغيرهاي بازدارنده ديگر را هم نبايد ناديده گرفت؛ ضعف توان نظامي آمريكا و ناتو به خاطر دو جنگ عراق و افغانستان، مخالفت افكار عمومي مردم جهان، گسترده شدن عرصه نبرد و احتمال درگير شدن تقريباً همه كشورهاي خاورميانه و خليج فارس در جنگ جديد، آسيب پذيري آمريكا در برابر حملات چريكي، بسته شدن تنگه هرمز و افزايش قيمت نفت و تأثير مخرب آن بر اقتصاد آمريكا و غرب،... از جلمه اين متغيرهاي بازدارنده هستند.
نفت، ريشه ديگر بحران
تقريباً همه انديشمندان و كارشناسان منصف در اين مسئله اتفاق نظر دارند كه منابع نفتي خاورميانه با حجم تعجب برانگيز 65درصد منابع نفتي جهان، منشأ بسياري از فجايع و بحران هاي بزرگ اين منطقه بوده است؛ اگر آمريكا و انگليس سال هاست كه در منطقه حضور پررنگ دارند، اگر آنها حمايت از اسرائيل را يك مسئله استراتژيك براي خود مي دانند، اگر نظام هاي غيردموكراتيك و محافظه كار خاورميانه نسبت به مردم خود احساس استقلال و بي نيازي مي كنند، اگر عربستان درانتخابات لبنان عراق دخالت مي كند تا گرايش رأي دهندگان را به دلخواه خود دستكاري كند، اگر كشورهاي منطقه تبديل به بازارهاي مصرف شده اند، ...تا حدود بسيار زيادي به خاطر نفت و دلارهاي نفتي است.
مسلماً اگر نفتي در كار نبود، آمريكا به كشورهاي منطقه همان نگاهي را داشت كه به عنوان مثال به سومالي و يا سنگال دارد و يا نفت باقي است و ايالات متحده هم رتبه نخست را در واردات اين ماده را دارد، از همه ابزارها براي حفظ هژموني و تسلط بر منطقه استفاده مي كند. لذا، اين فرضيه كه آمريكا ممكن است از همه اهرم هاي قابل استفاده (از جمله جنگ) براي برقراري مجدد ثبات و تعادل مورد نظر خود در خاورميانه استفاده كند، به واقعيت خيلي نزديك است.
عقب نشيني از عراق و افغانستان
هم اكنون حدود 77هزار و 500نظامي آمريكايي در عراق حضور دارند و طبق قرارداد امنيتي بغداد- واشنگتن، آمريكا موظف است همه نيروهاي رزمي خود را تا 11شهريور آينده از عراق خارج كند و فقط نيروهاي آموزشي و مستشاران نظامي را كه بالغ بر 50 هزار نفر مي شوند، در عراق نگه دارد و آنها نيز تا پايان آذر سال 1391 شمسي بايد عراق را ترك كنند.
در مورد افغانستان هم واشنگتن متعهد شده است كه اقدام مشابهي را انجام دهد؛ سال گذشته وقتي كه «باراك اوباما»، رئيس جمهور آمريكا، استراتژي جديد خود را در مورد افغانستان اعلام كرد، به مردم كشور خود وعده داده بود تا 16 ماه ديگر همه نيروها را از افغانستان خارج كند.
اما، شايد اين سوال پيش آيد كه عقب نشيني چه ربطي به بحث ما دارد؟ اين عقب نشيني ها و يا هر تصميم ديگري كه واشنگتن در رابطه با عراق و افغانستان مي گيرد، مي تواند ما را در پيش بيني شرايط آتي خاورميانه كمك كند.
اولين نكته اي كه در مورد عقب نشيني اهميت دارد اين است كه آمريكا براي اجراي تعهداتش فرصت كمي دارد. اين در شرايطي است كه هيچ دورنمايي از موفقيت را هم براي خود در اين دو كشور نمي بيند؛ در عراق هيچ نماينده قابل اتكايي وجود ندارد كه بتواند پس از خروج نظامي آمريكا، منافع ايالات متحده را در اين كشور حفظ كند. با اين وجود، ساده انديشي است اگر بگوئيم آمريكا از عراق دل مي كند و مي رود. «كريستو فركينگ» كارشناس آمريكايي، طي مقاله اي كه در پايگاه اينترنتي «ولترنت» درج شد، نوشت: «آمريكا تا زماني كه نفت در عراق وجود دارد، آنجا را ترك نخواهد كرد. من تعجب مي كنم كه رسانه هاي آمريكايي و حتي رسانه هاي ضدجنگ بر اين باور هستند كه خروج نيروهاي آمريكايي از عراق، محقق خواهد شد.»
انفجارهاي پي درپي در عراق از جانب هر جرياني كه پشتيباني شود و تعلل در تشكيل دولت جديد در اين كشور به هر دليلي كه باشد، بهانه هاي خوبي براي ادامه حضور است. وقتي كه تهاجم به عراق در بهار سال 2003، براساس يك سري دروغ انجام گرفت، دليلي ندارد كه ادامه حضور و نقض قرارداد امنيتي بغداد - واشنگتن براساس دروغ هاي جديد، تحقق نيابد! شكست آمريكا در افغانستان نيز كاملاً آشكار است و اين رسوايي را اكنون همه به چشم خود مي بينند. هيچ دورنماي مشخصي هم براي خروج آبرومندانه آمريكا از اين كشور وجود ندارد. عواملي چون كشتار روزمره غيرنظاميان و منتشر شدن حدود 91 هزار برگ سند در مورد جنايات ارتش آمريكا در افغانستان نيز شرايط را براي سران كاخ سفيد سخت تر كرده است. در يك كلام، واقعيات منطقه باآنچه كه آمريكايي ها از ابتدا در قالب «خاورميانه بزرگ» در سر مي پروراندند، صدها فرسنگ فاصله دارد.
آينده قابل پيش بيني
يكبار ديگر فرضيه اي را كه در ابتداي بحث آورده شده است، مرور مي كنيم: «شرايط نسبتاً آرام كنوني خاورميانه، پيش درآمد منازعات سختي است كه طي سال هاي آتي منطقه را فرا مي گيرد و لاجرم، تحولات ريشه اي و عميقي رانيز به دنبال خواهد داشت.»
در ادامه بحث خود به اين نكته نيز اشاره كرديم كه تحولات منطقه اي و بين المللي را نوعاً مي توان با يك مدل سه مرحله اي «شرايط متعادل، شرايط نامتعادل، و شرايط متعادل جديد» منطبق كرد. در مورد شرايط نامتعادل نيز گفته شد اگر يكي يا برخي از قطب هاي قدرت براي خود جايگاه بهتري را در روابط قدرت مطالبه كند، وضعيت موجود را به چالش مي كشد. در شرايط متعادل مذاكرات معمولاً با كشمكش ها و جنگ هاي مقطعي و محدود همراه مي شود. در صورت به بن بست رسيدن كامل هرگونه گفت وگو و مذاكره، ممكن است كه جنگ هم در بگيرد. سپس درگيري نيز مرحله جديدي آغاز مي شود و يكبار ديگر شرايط به سمت تعادل دلخواه قدرت هاي پيروز ميل پيدا مي كند.
در يك جمعبندي، مي توان به نكات ذيل اشاره كرد:
1) خاورميانه منطقه اي نيست كه ايالات متحده بخواهد به راحتي از آن دل بكند.
2) حمايت آمريكا از اسرائيل دائمي
و همه جانبه است.
3) خاورميانه اكنون در شرايط نامتعادل و بحراني قرار دارد.
4) شكست كامل مذاكرات، تقويت روزافزون جبهه مقاومت ضدصهيونيستي، ناكامي در اجراي سناريوهاي متعدد توطئه عليه حزب الله، حماس، سوريه و ايران، وضعيت لرزان رژيم صهيونيستي، فرارسيدن زمان عقب نشيني اجباري آمريكا از عراق و افغانستان مخدوش شدن و جهه ايالات متحده در جهان و...، وضعيت نامتعادل كنوني را در مرحله يك جنگ تمام عيار منطقه اي (و شايد هم جهاني) قرار داده است.
5) نزديك شدن زمان عقب نشيني از عراق و افغانستان، سران كاخ سفيد را در وضعيتي قرار مي دهد كه ممكن است آنها تحت فشار زمان اندك باقي مانده دست به اقدامات نابخردانه و ماجراجويي هاي نظامي بزنند، تا طعم تلخ شكست خود را اينگونه جبران كنند.
6) آمريكا و اسرائيل هم اكنون انگيزه كافي براي جنگ عليه جبهه مقاومت را دارند، اما توان يك نبرد جديد را ندارند و از عواقب و پيامدهاي آن مي ترسند.
كلام آخر اينكه خاورميانه اكنون در آستانه يك منازعه سخت است؛ اگر توطئه جاري در لبنان نتيجه ندهد و حزب الله همچنان قدرتمند باقي بماند، اگر در عراق بن بست سياسي به پايان برسد و يك دولت ملي جديد مورد توافق همه گروه هاي سياسي شكل بگيرد و حملات تروريستي نيز قطع شود و اگر ايالات متحده در افغانستان همچنان تحت فشار حملات روزمره شبه نظاميان باشد و در آمريكا نيز مردم از اوباما عقب نشيني را بخواهند، قطعا طي سال هاي آتي جنگي در خاورميانه رخ نمي دهد.
اما، اگر آمريكا متحدان را براي يك جنگ جديد متقاعد كند و افكار عمومي داخلي و كشورهاي غربي را نيز با ماجراجويي هاي خود همراه سازد، اين جنگ به احتمال زياد تا دو سه سال آينده رخ خواهد داد و شايد هم به سمت يك جنگ غير متعارف كشيده شود.
دوگمانه فوق در ارتباط با آينده خاورميانه، وزن همساني ندارند و متأسفانه هر چه زمان مي گذرد، احتمال وقوع گمانه دوم (جنگ)، پررنگ تر مي شود. بنابراين، اگر تحولات جاري به همين شكل ادامه يابد، منطقه خاورميانه تا حداكثر دو سه سال آينده بايد شاهد يك جنگ سخت و گسترده باشد. قطعاً تحولات آينده خاورميانه راه را براي شكل گيري يك نظم جديد هموار خواهد ساخت.

سبحان محقق_کیهان

مقالات مرتبط :

هشدار به مقاومت منطقه: احتمال بروز فتنه ای بزرگ

اختلاف نظر مسلمانان، مسيحيان و يهود در هويت رهبر موعود الهي و در هويت شخصي كه خداي متعال به دست وي، رخداد بزرگي را كه انتظار مي رود، به اجرا مي گذارد، اختلاف نظر است.

مسلمانان، يهوديان و مسيحيان نظر گوناگوني در امتي كه رهبر بزرگ الهي، از آن است و شريعت الهي كه بدان عمل مي كند، دارند .
همگي مسلمانان معتقدند وي از ذريه ي اسماعيل و از فرزندان محمد (ص) خاتم انبيا و از نوادگان فاطمه (س) دختر پيامبر است و امت اين رهبر[موعود، امت محمد (ص) و آيينش، شريعت محمد (ص) است.
مسلمانان در اين باره به احاديث معتبر از پيامبر اعظم (ص) رجوع مي‌كنند. به عنوان نمونه ابي داود و ابن ماجه و ابن حنبل و طبراني از قول پيامبر روايت كرده‌اند كه فرمود: «اگر از دهر (دنيا) جز يك روز باقي نمانده باشد، خداوند مردي از اهل بيتم را بر مي‌انگيزاند كه زمين را چنان كه پر از ستم شده است ، پر از عدل و داد خواهد كرد.»
همچنين شيعيان به حديث ديگري از پيامبر (ص) در اين خصوص استناد مي‌كنند كه فرمود: «مهدي از عترت من، از فرزندان فاطمه است».
اما يهود و مسيحيان معتقدند كه وي از ذريه اسحاق، از فرزندان يعقوب و از نوادگان داود است. همچنين مسيحيان نيز مي‌گويند: اين رهبر موعود اسراييلي، مسيح، عيسي بن مريم است كه به دست يهود كشته شد. خداي متعال، وي را زنده كرد و از ميان مردگان برانگيزاند و به آسمانش برد و در آخر دنيا، وي را مي فرستد تا توسط وي، وعده‌اش را تحقق بخشد.
اختلاف يهوديان با مسلمانان و مسيحيان البته در زنده بودن يا نبودن منجي آخرالزمان نيز هست. آنها معتقدند كه رهبر و موعود مژده داده شده، هنوز زاده نشده است.
در كتب عهد عتيق، آيه 20 اصحاح، سوره 17، سفر تكوين (پيدايش) به وعده خداي متعال به اسماعيل اشاره دارد: «اي اسماعيل! سخنت را درباره ي وي (رهبر موعود) شنيدم. منم آن كه مباركش مي گردانم و رشدش مي‌دهم و توانش را بسيار بسيار مي‌كنم و دوازده رهبر مي‌زايد و امت عظيمي قرارش مي‌دهم».
«حنان ايل» مفسر يهودي در حاشيه‌اي بر اين آيه مي‌گويد: از پيش‌گويي اين آيه، 2337 سال گذشت تا عرب (سلاله اسماعيل) با ظهور اسلام در سال 624 ميلادي، امتي عظيم شوند. در اين مدت، اسماعيل مشتاقانه منتظر بود وعده الهي حقق شود و عرب بر عالم چيره شوند. ولي ما كه ذريه اسحاق هستيم، تحقق وعده الهي كه به ما داده شده بود، به سبب گناهانمان، به تأخير افتاد، اما حتما وعده الهي، در آينده محقق خواهد شد. پس نبايد نوميد شويم.
همچنين در سفر اشعيا 111 آمده است: «از تنه «يسي» شكوفه مي‌رويد و از ريشه‌اش، شاخه سبز مي‌شود. روح پروردگار، روح حكمت و هوشمندي، روح مشورت و توان، روح معرفت و ترس از پروردگار، بر «يسي» مستقر مي‌شود و شادي‌اش در تقواي پروردگار خواهد بود. به آنچه چشمانش مي‌بيند، قضاوت نخواهد كرد و به آنچه گوش‌هايش مي‌شنود، حكم نخواهد كرد. براي مسكينان، به عدل قضاوت مي‌كند و براي بينوايان زمين، به انصاف حكم مي‌كنند. با دهان و زبانش، زمين را مجازات خواهد كرد و به نفسي كه از ميان لبانش بيرون مي شود، منافق را مي‌ميراند. او لباس نيكي مي‌پوشد و كمربند امانت‌داري مي‌بندد. در نتيجه و در پرتو حكومت عادلانه‌اش، گرگ با ميش خواهد زيست و پلنگ در كنار بره خواهد نشست و گوساله و شير درنده همدم خواهند شد و همه حيوانات با هم چرا خواهند كرد و بچه خردسالي، همگي را خواهد راند. گاو و خرس با هم به مرتع خواهند رفت و كره‌هاشان كنار هم خواهند بود. شير درنده مثل گاو، علف خواهد خورد و كودك شيرخواره در امنيت كنار لانه ماربازي خواهد كرد و بچه خردسال، دستش را داخل لانه افعي مي‌كند و بدو آسيبي نمي‌رسد. در هر كوه قدسي، آدميان اذيت نمي‌شوند و بدي نخواهند كرد؛ زيرا زمين، از معرفت پروردگار پر خواهد شد، چنانكه دريا از آب پر است. در آن روز، اصل و نسب «يسي» پرچم‌دار هدايت امت خواهد بود و همگي مردم، زير پرچم وي خواهند آمد و بدو نظر خواهند داشت و جايگاه «يسي» رفيع خواهد شد.»
آيا رهبر موعود از فرزندان اسحاق يا اسماعيل است؟ تفصيل سخن در اختلاف مسلمانان و مسيحيان و يهود، با تحقيق در اين مسأله ممكن است: پيامبري كه امي‌ها (مردم يا اهالي ام‌القري كه همان مكه است) منتظر اويند، عيسي (ع) است يا محمد (ص)؟ وارث ابدي امامت ابراهيم (ع) كيست؟ آيا اسماعيل و ذريه برگزيده وي هستند يا اسحاق و فرزندان برگزيده او؟ و رهبر الهي كه بي آنكه گناهي كرده باشد، كشته مي‌شود و كشتن وي سبب هدايت بسياري خواهد شد، كيست؟ چنان كه كشته شدن وي سبب حفظ و نشر دين مي‌شود و نسلي از ذريه او، روزگار درازي خواهند زيست و آينده روشن تاريخ بشريت، به دست آنان محقق خواهد شد.
علماي مسلمان و بسياري از علماي يهودي و مسيحي، درباره «رهبر موعود از نسل كيست» و «پيامبر آخرالزمان كيست» بحث كرده و پيروي خود از پيامبر و اهل بيتش را اعلام كرده‌اند.
درباره «كشته شدن رهبر موعود»، مسيحيان پيرو «پولس» به تفسير متوني پرداخته‌اند كه از مرد دردها و رنج‌ها سخن مي‌گويد و چنانكه قوچ ذبح مي‌شود، كشته خواهد شد. اينان معتقدند وي عيسي بن مريم است؛ اما تطبيق متون، متناسب با او نيست. زيرا عيسي، ذريه و نسلي نداشت كه روزگار دراز يا كوتاهي زندگي كنند.

خبرگزاري فارس

بزرگترین مأموریّت وهّابیون تا سال 2012 م. به اجرا در خواهد آمد، تا این سال، همة نشانه‌ها، نمادها و سوابق مسلمانان سلف و اهل بیت(ع) در امّ القرای اسلامی نابود خواهد شد و در غیبت همة سنّت‌های اسلامی که در اثر بدعت‌های سلفی و شرک‌آلود خواندن آن سنّت‌ها از میان مسلمانان رخ بربسته، در بنای اصلی «مسجدالحرام و مسجد النّبی» نیز در تیررس تیرهای زهرآلود ماسونی و شیطانی از جمله ابراج البیت، کارکردهای خود را از دست خواهد داد تا فراماسونری جهانی یا همان دجّال آخرالزّمان به راحتی بتواند حکومت جهانی شیطان را مستقر نماید.

برج‌هاي تجاري مکه (ابراج البيت)، که در واقع بايد «شا‌خ‌هاي شيطان» خوانده شود،  سرشار از نمادهاي ماسوني، بناي کعبه را به محاصره گرفته، کار لرد فاستر، معمار و ماسون نامدار، و «مجتمع بن لادن» [1] [2] [3]

در سال 2012، که از ديدگاه فرقه‌هاي شيطاني شروع «نظم نوين دنيوي» است
ساختمان "ابراج البيت" به پايان مي‌رسد و کعبه چنين در سايه نمادهاي شيطاني قرار خواهد گرفت.    

برج رفیعی که در میان دو بال قرار گرفته، در نوع خود بزرگترین ستون اوبلیکس جهان است که از عهد مصر باستان تاکنون ساخته شده است.

میدان بزرگ رو به روی کاخ سفید در واشینگتن، میدان ساختمان بزرگ واتیکان، پاریس، لندن، برزیل و صدها نقطة دیگر جهان، نمونه‌هایی از این ستون را به نمایش گذاشته‌اند. حضور این نماد در هر کجای جهان نشان دهندة حضور و سلطة فراماسونرها بر مقدورات و مقدّرات آن سرزمین است. در کشورهایی همچون ترکیه و مصر هم که برای مدّت‌هایی طولانی فراماسونرها زمام امور سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را در اختیار داشته و دارند، این نماد مقدّس ماسونی خود را می‌نماید. در ایران خودمان هم نمونه‌هایی از این ستون را تا سال 1357 قد برافراشته داشتیم.

برج ایفل در فرانسه و برج ساعت لندن دو نمونة فانتزی ابلیسک هستند که توسط معماران ماسونی ساخته شده‌اند. امّا ابراج البیت بر بلندای مسجدالحرام گوی سبقت را از همگان ربوده است. این برج‌ها، در خود بزرگترین ابلیسک جهان را در امّ القرای جهان اسلام جای داده‌اند؛ البتّه، با تخریب ستون خانة شیطان در رمی جمرات و جایگزین شدن دیوار عریضی به جای آن. این برج‌ها با ابتکار معمار معروف ماسون‌ها؛ یعنی آقای لرد فاستر قد برافراشتند تا هم پاسخی به اسائة ادب مسلمانان به شیطان در وقت تخریب ستون‌های خانة‌ شیطان در رمی جمرات باشد و هم جبرانی برای آن. از اینجا، برج‌های مشرف بر مسجدالحرام و خانة کعبه با دو برج بزرگ دروازه‌ای شکل ساخته شد تا به همگان اعلام نماید نه تنها مملکت سعودی، بلکه خانة مقدّس مسلمانان جهان نیز در آغوش ما و تحت سلطة ماست.
ماجرای «دروازه‌ها» نیز جالب است. در مصر باستان در میان ساحران و پس از آن در میان کابالیست‌ها و فراماسونرها، دو ستون دروازه‌ای شکل بر پهنة زمینی شطرنجی (مانند کف‌پوش شطرنجی تمامی لژهای ماسونی) به عنوان دروازة ارتباط با جهان ماورایی ابلیسی شناخته می‌شدند. اعمال کثیف مانند توهین به مقدّسات و مناسک شیطان پرستان و جادوگران، باعث بودند تا امکان ارتباط انسان‌ها (یا همان جادوگران و ساحران) با نیروهای اهریمنی شیطانی و جنّی ممکن شود. امروزه اشرار یهود و فراماسونرهای درجة بالا و کابالیست‌ها برای ارتباط با نیروهای شیطانی و اعمال قدرت بر رقیبان و مخالفان و مبارزة بی‌امان با انسان و ادیان در مناسک ویژه، از صفحات شطرنجی و دروازه‌ها و ستون‌ها بهره می‌برند.

چند سال قبل، در سفری به فرانسه، در منطقة مدرن و نوساز پاریس، بنای رفیع دروازه‌ای شکل شیشه‌ای را ملاحظه کردم. البتّه شما هم از دیدار نمونة کاملی از آن بی‌نصیب نمانده‌اید. طیّ سه چهار سال اخیر دو نمونة بزرگ از برج‌های دروازه‌ای شکل شیشه‌ای را در حاشیة ‌غربی بزرگراه مدرّس ساخته‌اند. بر تپّه‌های معروف عبّاس آباد. جالب اینجاست که در این دروازه‌ها که از اتّفاق، دولتی هم هستند، هرم معروف چشم جهان‌بین All seeing eye را هم ساخته‌اند. این واقعه را به حساب هر کس می‌خواهید بگذارید با خودتان. به هر روی نمادها و نمادسازها کار خود را می‌کنند. بگذریم!

از «شاخ‌های شیطان» قد برافراشته بر فراز مسجدالحرام می‌گفتم. بخش انتهایی و بالای دو بال این بنا که ابلیسک بلند مزیّن به ساعت بزرگی را در خود جای داده‌اند، به شکل بخش انتهایی بال‌های خفّاش ساخته شده‌اند. بد نیست بدانید که در ادبیّات مسیحی، شیطان در شمایل حیوانی با بال‌های خفّاش، پاهای شیر و سری چون سر قوچ به تصویر کشیده می‌شود. این نماد را در بسیاری از فیلم‌های هالیوود و از جمله امگا کد 2 می‌توانید ببینید. گوییا که معمار صاحب سبک این برج‌ها می‌خواهد به همگان القاء کند که بال‌های شیطان مسجدالحرام را در خود گرفته‌اند. در واقع، رمی و سنگباران معکوس از بلندای مسجد آغاز شده است. سنگ‌های پنهانی نیروهای اهریمنی بر سر و روی حجّاج طواف کننده و عمره گزاران. امواج منفی شیطانی که جان مسلمانان را هدف تیرهای زهراگین می‌سازد. بسیاری از محقّقان بر این باورند که، انفجار دو برج نیویورک در یازده سپتامبر، در واقع، حاصل پروژة انفجار دروازه‌ای بود که در آن زمان و مکان خاص و البتّه از نظر فراماسونرهای نشسته بر اریکة قدرت سازمان‌های مخفی، راه ورود نیروهای شیطانی را بیش از پیش در زمین و در صحن حیات اجتماعی ساکنان زمین هموار ساخت.

چنان که عرض کردم، قرار است این بنا و بال‌های شیطانی‌اش در سال 2012 م. افتتاح شود.

آنچه برای ما مسلّم است، آن است که، غرب و سران مجامع مخفی شیطان‌پرست و فراماسونر که اداره و کنترل جهان را عهده دارند، برای اجرای آخرین بخش از پروژة نظم نوین جهانی یا همان جهان تک حکومتی شیطانی، عجولانه در پی نمادسازی و اقدام پیش‌دستانه‌اند و با مدد گرفتن از نیروهای غیر ارگانیک، ماوراء الطّبیعه‌ای ابلیسی و جنّی، خود را مهیّای اقدامی در ابعاد جهانی برای نابودی مستضعفان و اسلام کرده‌اند.

سازندة فیلم 2012 م. در فیلمش و در هنگام به تصویر کشیدن فاجعة جهانی، نشان می‌دهد که همة بناها و کانون‌های مذهبی مسیحی، بودایی و غیره منهدم و از بین می‌رود، امّا، ‌همو از ترس اعتراض و عکس العمل مسلمانان از به تصویر کشیدن ویران شدن کعبه خودداری کرده بود.