جنگ منطقه‌ای تحت‌الشعاع دیپلماسی نفتی و گازی در مدیترانه شرقی

نوشته شده توسط مدیر گروه خبر. Posted in اخبار

 

خبرگزاری فارس: جنگ منطقه‌ای تحت‌الشعاع دیپلماسی نفتی و گازی در مدیترانه شرقی

تنش در مناسبات میان ترکیه و مصر در حوزه منابع انرژی در دریای مدیترانه افزایش پیدا کرده و پس از اظهارات وزیر امور خارجه مصر در مورد رد توافق امضا شده بین قبرس و مصر در سال 2013 از سوی دولت ترکیه، زنگ هشدار به صدا درآمده است.

 

براساس گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، العربیه در گزارشی نوشت: خاورمیانه پس از از اعتراضات موسوم به «بهار عربی» همواره دستخوش تحولات عمده‌ای بوده است. این منطقه یکی از مهم‌ترین مناطق جهان است که صلح و ثبات آن مقدمه ضروری برای صلح و ثبات جهان است. از سال 2011 میلادی پس از افزایش تعارضات در سوریه، عراق، یمن، لیبی و دولت‌های دیگر ما شاهد وضعیت ناامنی در این  منطقه بودیم که زمینه جنگ‌های داخلی در این کشورها را فراهم کرد.

دولت مصر بر این عقیده هستند که توافق امضا شده این کشور با قبرسی‌های یونان امکان دسترسی آن‌ها را به مناطق مدیترانه شرقی فراهم می‌کند که در آن از زمان اکتشاف میدان‌های گازی بزرگ «زهر» در سال 2015 میلادی برای شرکت‌های هیدروکربن  منافع خاصی دارد.

«مولود چاووش اوغلو» وزیر امور خارجه ترکیه نسبت به این توافق اعتراض کرد و اظهار داشت که قبرسی‌های ترکیه از این ادعای نامنصفانه بر علیه حقوق غیرقابل انکار آنها بر منابع طبیعی در اطراف جزیره جلوگیری می‌کند. دولت ترکیه برنامه‌های خود را برای شروع اکتشاف در این منطقه را مشخص کردند و آن‌ها علامت‌گذاری مرزی امضا شده بین مصر و قبرس در سال 2013 را مورد شناسایی قرار ندادند و آن را غیرقانونی می‌دانستند. بنابراین این تحولات منطقه را بار دیگر به سمت خصومت و رقابت سوق می‌دهد که همین سیاست‌های گازی می‌تواند در حوزه‌های گازی بین اسرائیل و لبنان هم صادق باشد. در واقع تشدید ناگهانی تنش بین دو کشور مصر و ترکیه می‌تواند حاکی از مقابله با هر گونه نظامی‌سازی دریای مدیترانه باشد زیرا که این امر باعث احیای جنگ‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خواهد شد.

اکتشاف گاز

«مولود چاووش اوغلو» وزیر امور خارجه ترکیه در 5 فوریه 2017 میلادی برنامه‌های کشور خود را برای آغاز اکتشاف نفت و گاز در مدیترانه شرقی در میدان فلات قاره با عرض جغرافیایی 32، 16 و 18 درجه را اعلام کرد.

این اظهارات یک پیام آشکار برای قاهره نیکوزیا بود. وی گفت: هیچ کشور، شرکت یا حتی کشتی های خارجی حق اکتشاف یا تحقیقات علمی برای گاز و نفت در فلات قاره ترکیه و مناطق دریایی آن ندارند»  از سوی دیگر دولت مصر آن را حق کامل برای دفاع از منافع خود بر طبق توافق کاملا قانونی می دانند.

دولت ترکیه بر این عقیده است که قبرسی‌های یونان به طور یکجانبه نمی‌توانند قوانینی را برای اکتشاف منابع طبیعی ایجاد کنند. بنابراین با توجه به این تحولات پیش بینی می‌شود که مدیترانه شرقی شاهد جنگ گازی و نفتی بین ترکیه، مصر، اسرائیل، لبنان، سوریه، قبرس و یونان در آب‌های سرزمینی باشد. آنکارا در جولای 2017 به شدت به قبرسی‌های یونان به دلیل حفر گاز واکنش نشان دادند و اقدام به اعزام به کشتی جنگی برای نظارت بر کشتی‌های حفاری کرد. دلیل اعزام آنها این بود که آنها در جستجوی نفت و گاز بودند که از سوی دولت ترکیه به عنوان عمل خصمانه در نظر گرفته شد.

در واقع تنش زمانی شروع شد که «عبدالفتاح السیسی» رئیس‌جمهور مصر در نوامبر گذشته برای دیدار با مقامات قبرسی یونان به این کشور سفر کرد و در مورد منابع نفتی و گازی منطقه با یکدیگر صحبت کردند. این تنش باعث شد که دو کشور ترکیه و مصر همدیگر را به دلیل دخالت در امور داخلی یکدیگر مورد سرزنش قرار دهند.

همجنین امروزه دولت ترکیه نارضایتی خود را از قرارداد بین سه کشور ایتالیا، یونان و اسرائیل برای ساخت یک خط لوله گازی از مدیترانه شرقی به اروپا با هزینه 6 میلیارد دلاری را اعلام کرد.

یکی از عوامل عمده و تعیین‌کننده در روابط بین کشورها مسئله اختلاف سیاسی آنها و اقدامات خصمانه این کشورها در رقابت برای نفت و گاز منطقه است که می‌تواند زمینه بی‌ثباتی و هرج و مرج را در منطقه فراهم کند.

منطقه مدیترانه شرقی از لحاظ منابع نفتی به طور خاص گاز طبیعی یکی از غنی‌ترین مناطق جهان است. یک مطالعاتی که در سال 2010 از سوی آمریکا انجام شد میزان ذخایر گاز این منطقه را 345 تریلیون فوت مکعب تخمین زده است که همچنین شامل 3.4 میلیارد بشکه ذخایر نفتی است. تاکنون به دلیل وجود اختلافات ناشی از علامت‌گذاری هیچ‌گونه همکاری دوجانبه بین کشورها شکل نگرفته است و جنگ هر لحظه همانند بمب ساعتی امکان منفجر شدن دارد.

آنکارا و قاهره چه می خواهند؟

آنچه که قابل پیش بینی است این می باشد که دولت ترکیه از اقدام قانونی برای لغو این توافق‌نامه که از آن به عنوان نقض فلات قاره می‌داند متوسل شود. این اقدام ترکیه احتمالا منجر به اختلال در اقدامات دو کشور مصر و یونان برای انعقاد توافق‌نامه علامت‌گذاری دریایی خواهد شد.

از سویی دولت مصر به دلیل بحران اقتصادی پس از سال 2011 میلادی سیاست محتاطانه‌ای را اتخاذ کرده است و به همین ترتیب برای اجتناب از شکاف با ترکیه متوسل به خاتمه دادن مسئله علامت‌گذاری با یونان و قبرس می‌شود. از آنجایی که دولت قبرس با اسرائیل هم توافق دیگری را به امضا رسانده است شبح جنگ همچنان بر سر کشورهای منطقه خاورمیانه وجود دارد.

امروزه دیپلماسی گازی ممکن است بر مناسبات اسرائیل و همسایگان عرب هم تاثیر بگذارد. وضعیت سوظن و بدگمانی بین طرفین منجر به درگیری آنها در این حوزه گردد و همچنین می‌تواند آن یک بدیل استراتژیکی برای گاز طبیعی روسیه باشد که به اروپا صادر می گردد. بنابراین این قابل توجیه است که چرا دو کشور چین و روسیه در بحران سوریه نقش محوری ایفا می‌کنند زیرا که این کشور دارای ذخایر گاز طبیعی عظیمی در دریای مدیترانه برخوردار است. امروزه کشورهای مصر، اسرائیل، سوریه، لبنان، قبرس، یونان وترکیه از مهارت نوظهور خود در بخش انرژی به عنوان یک سلاح احتمالی استفاده می‌کنند و همچنین آنها برای افزایش نفوذ خود در منطقه و ایفای یک نقش محوری در شکل‌دهی به صحنه سیاسی خاورمیانه برنامه‌هایی را طراحی می‌کنند.

مترجم: علیرضا علیپور

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید